nieuws

‘Bouwen op water vereist slim denkwerk’

bouwbreed Premium

Bouwen op water gaat veel verder dan een huis op palen. Het gaat om het stapelen van alles wat we willen in Nederland, maar waarvoor de ruimte ontbreekt om allemaal naast elkaar neer te zetten. Bovendien komt het gevaar van de stijgende zeespiegel steeds dichterbij, waarschuwt Tjaart Vos van Dura Vermeer Business Development. “En je gaat toch ook niet op een vulkaan wonen?”

Maar in Nederland bouwen we rustig traditionele woonwijken achter een boezemwaterkering met grote faalkans, verbaast Vos zich. “De oplossing is stapelen. In de westelijke delta zouden we, vanuit de overheid gestuurd, vandaag moeten stoppen met conventioneel bouwen en alleen nog maar klimaatbestendige wijken neerzetten. Daarmee kun je de risico’s afstemmen op de omstandigheden. Dit gaat veel verder dan hier en daar bouwen op water. Het gaat om meervoudig gebruik van de ruimte die we hebben, met alle functies die we willen in onze omgeving: wonen, werken, recreatie, ecologie, infrastructuur én natuurlijk waterbeheer. Kortom, water zou leidend moeten zijn bij de totale ruimtelijke ordening.”
Nederland, verklaart Vos, wordt gedreven door vier ‘vaartmakers’. “Economie, natuur, klimaat en het watersysteem. Economische factoren zijn bijvoorbeeld het verharde oppervlak, zoals in 90 procent van het Westland het geval is, waardoor een regendruppel nergens heen kan; daarnaast gas- en zoutwinning. Klimatologische vaartmakers zijn onder andere het feit dat het meer, frequenter en plaatselijker regent en de stijgende zeespiegel. Bij het watersysteem moeten we denken aan het onderhoud van de waterberging en het wegpompen van water.”

Landdaling

Natuurlijke factoren zijn de daling van het land, de verzilting van het water en de oxidatie van het veen. “Behalve dat de zeespiegel stijgt, daalt het land ook nog eens. In 2050 zal de bodem van Almere op sommige plekken 1,5 meter zijn gedaald, doordat de nieuwe polder waar de stad op ligt nog inklinkt. En uitgerekend daar willen ze tienduizenden woningen bouwen. Ook gaswinning draagt bij aan de daling van het land, zo’n 8,5 centimeter in vier jaar. Friese polders zakken 35 cm in vier jaar door zoutwinning. De verandering in het regengedrag merken we zelf. Vroeger sluierde de regen boven Noord-Holland, nu valt er een emmer water boven Purmerend.”
Bij meervoudig ruimtegebruik gaat het om denken in kubieke meters in plaats van vierkante meters, benadrukt Vos. “Dat is beter dan vechten tegen het water. Iedere nieuwe wijk is verplicht ruimte voor water te reserveren. Door dit water onder de woningen te laten lopen, kun je veel meer water kwijt. Bovendien creëer je nog eens extra ruimte door te zorgen voor hoogteverschil in het waterpeil. Hoe dieper, hoe meer water het gebied kan opvangen.” Deze factoren worden bij de ontwikkeling van waterwoningen vaak achterwege gelaten. “Natuurlijk, wonen op water brengt een gevoel van vrijheid, ‘klotsgenot’, en de villa’s die tegenwoordig ontworpen worden, zien er prachtig uit. Maar waterbestendig bouwen is iets heel anders dan een drijvende woning. Er komt zoveel meer bij kijken, namelijk een nieuwe manier van het gebruik van je ruimte. Bij de ontwikkeling van een gebied moeten alle aanwezige waarden worden meegenomen: natuurwaarden, zoutbelasting, vaarverbindingen én die wateropgave.”

Terrorisme

De noodzaak voor die andere kijk op ontwikkelen is volgens Vos nog lang niet voldoende doorgedrongen. “We bouwen een kantoor met een maximale beveiliging voor de ict-installatie, terwijl het kantoor achter een 4 centimeter hoge grasdijk staat die als waterkering moet dienen. Het grootste risico dat je loopt als je de deur uitgaat, is om aangereden te worden door een bus of een auto. Meteen daarna volgt het risico op een overstroming. Dan een hele tijd niets, en pas dan komt terrorisme. Dát vergeten we.”

Reageer op dit artikel