nieuws

Verrommeling slaat meedogenloos toe

bouwbreed

De ruimtelijke kwaliteit staat nogal onder druk. Dat is merkwaardig en opvallend. Je zou toch mogen verwachten dat juist door de huidige welvaart de stedelijke en landschappelijke kwaliteit hoog in het vaandel staat. Niets lijkt minder waar.

De ruimtelijke kwaliteit staat nogal onder druk. Dat is merkwaardig en opvallend. Je zou toch mogen verwachten dat juist door de huidige welvaart de stedelijke en landschappelijke kwaliteit hoog in het vaandel staat. Niets lijkt minder waar.
De verrommeling slaat meedogenloos toe. “Blijkbaar gaat de invloed van de burgers op hun leefklimaat niet veel verder dan het eigen huis of kantoorgebouw. Daarbuiten wordt het in ieder geval steeds voller en lijkt het wel of het landschap stap voor stap versnippert en verpulvert”, aldus Hans Leeflang, voorzitter van de Eo Wijers Stichting die onlangs – voor de zevende keer – prijzen en nominaties uitreikte aan de winnaars van twee ideeënprijsvragen. Eén over de inrichting van de nieuwe randen voor het IJmeer ging naar West 8 urban design & landscape architecture. De twee nominaties voor de uitwerking van het reconstructiegebied Beerze Reusel werden uitgereikt aan Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs en aan de Grontmij.

Robuust

Eind juni van dit jaar vond de prijsuitreiking van de ideeënprijsvraag 2006 van de Eo Wijers Stichting plaats. Deze stichting stelt zich ten doel de ruimtelijke kwaliteit van ons land op bovenlokaal niveau te bevorderen door periodiek een prijsvraag uit te schrijven. De ruimtelijke vraagstukken in onze maatschappij vereisen immers een visionaire ontwerpende benadering die uitstijgt boven die van lokale en incidentele oplossingen. Aan de keuze van de opgave en het plangebied liggen steeds actuele vraagstukken en trends in theorie en praktijk van het ruimtelijk ontwerp ten grondslag. Zo ook deze keer. Er is – uitgaande van een professioneel en ambitieus opdrachtgeverschap – gezocht naar twee onderling sterk verschillende plangebieden, één in hoog en één in laag Nederland, waar de invloed van water cruciaal is voor de ruimtelijke ontwikkeling. De keuze voor de zevende prijsvraag viel tenslotte op het IJmeer en Beerze Reusel.
In de regio IJmeer is vanuit een integrale benadering van waterbeheer, verstedelijking, natuurontwikkeling en mobiliteitsplanning gekeken naar de inrichting van de drie oevergebieden. In het reconstructiegebied Beerze Reusel in Noord-Brabant is de opknapbeurt van het riviertje de Beerze en zijn nieuwe functie als robuust ecologische verbindingszone als uitwerking gekozen. Hier is de stap naar concrete uitvoering aan de orde, mede in het kader van het project Revitalisering Landelijk Gebied van de provincie Noord-Brabant. Het gaat hier om een grondige opknapbeurt voor het platteland. Hier liggen kansen om het beekdal te ontwikkelen als nieuwe cultuurdrager van het toekomstige reconstructielandschap. Het riviertje nu is in het landschap nauwelijks meer te herkennen. De beken zijn rechtgetrokken en dienen alleen nog maar voor de snelle afvoer van overtollig water; het omliggende landschap is ingericht met het oog op de intensieve en hoogproductieve landbouw. Het ontwerp van Witteveen+Bos gaat uit van een duurzaam en succesvol beek- en landschapsherstel waardoor het water van de Beerze weer zijn prominente plaats in het landschap zou kunnen krijgen. Herstel van het watersysteem staat voorop. Maar ook ontstaat ruimte voor duurzame vormen van landbouw, boomweiden en nieuwe extensieve woonvormen in de vorm van woonhoeves. In het nieuwe landschap zullen water, natuur en mens weer in evenwicht met elkaar zijn, aldus Sjef Jonkers, voorzitter van de Reconstructiecommissie Beerze Reusel en medebeoordelaar van deze prijsvraag van de Eo Wijers Stichting. In het ontwerp voor de Beerze van de Grontmij wordt uitgegaan van een duurzaam en zelfstandig watersysteem, dat gevoed wordt door regenwater en grondwater. Het principe van “vasthouden en bergen” is hierin uitgewerkt. Dat betekent dat het natuurlijke afvoersysteem van het hele stroomgebied hersteld zal moeten worden, zodat geen afvoer meer plaatsvindt vanuit de deelstroomgebieden. De huidige watergangen moeten dus in principe dicht. In het voorstel staat ook dat nabij Middelbeers een groenblauw woonlandschap gerealiseerd kan worden met water, natuur en cultuurhistorie als dragers.

Maatwerk

De ideeën en plannen voor beide projecten laten zien op welke wijze bureaus in staat zijn om op een vernieuwende wijze duurzame, gebiedsgerichte ontwikkelingen te begeleiden, waarbij in samenwerking tussen publieke en private partners maatwerk zal moeten worden gerealiseerd. De indieners van de plannen voor de Eo Wijersprijsvraag laten in ieder geval zien dat zij de gewenste interactie met maatschappelijke organisaties en burgers in positieve willen inzetten. Misschien wordt daardoor op den duur de verrommeling tegengegaan.
Drs. Robbert Coops
Sociaal-geograaf en algemeen directeur HVR, Den Haag
robbert.coops@hvrgroep.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels