nieuws

‘Het huis is op orde’

bouwbreed Premium

Bouwfraude, ruzie in verre landen en het ontslag van een paar duizend werknemers. René Kottman (61) heeft bij Ballast Nedam woelige tijden achter de rug. Volgend jaar september vertrekt de topman, na acht jaar. “Ik laat een gezond bedrijf achter.”

B allast Nedam staat er financieel weer goed voor. De verliezen uit het verleden zijn omgebogen en met de aantrekkende economie zijn de vooruitzichten ook goed. Alleen met de prijzen op de Nederlandse inframarkt wil het nog niet zo vlotten. “Daar snap ik helemaal niets van”, zegt bestuursvoorzitter Kottman. “Volgens de economische wetten zouden de prijzen toch moeten stijgen nu er weer meer werk wordt aangeboden.”
Echt zorgen lijkt de topman zich er niet over te maken. Sterker nog, Kottman is buitengewoon ontspannen. “Het huis is op orde”, verklaart hij. “In het eerste halfjaar hebben we in Nederland een betere marge behaald dan onze concurrenten. De beleggers zijn weer tevreden met ons. Ja, daar ben ik best trots op.”
De huidige situatie bij Ballast Nedam staat in schril contrast met de afgelopen zeven jaar, weet Kottman zelf ook. Want die waren allesbehalve ontspannen. Hij somt op: ruzie met Arabische opdrachtgevers over 300 miljoen aan achterstallige betalingen, een baggerschip aan de ketting in Indonesië, een bouwplaats in de Gaza-strook onder vuur genomen door Israëlische soldaten en de baggeroorlog in eigen land. En, als klap op de vuurpijl: de bouwfraude. De bestuurder kreeg het allemaal voor zijn kiezen.
“Het had wel wat minder gemogen”, bekent Kottman. “Maar de problemen zijn nu eenmaal op mijn pad gekomen. Dan kan je gaan miezenmauzen, klagen en weglopen. Of je slikt een keer en stroopt de mouwen op. Dat laatste heb ik gedaan.”

Misdadiger

Niettemin heeft met name de bouwfraude er bij Kottman behoorlijk ‘ingehakt’. Vooral omdat de affaire de werknemers op kantoor en in de bouwput trof. “Onze mensen moesten plotseling afscheid nemen van een situatie die heel lang heeft bestaan. Bovendien werden ze ineens als misdadiger beschouwd, terwijl ze zichzelf niet zo voelden. Ik had het nog relatief gemakkelijk, ik kwam immers juist op dat moment van buiten de bouwwereld. Maar voor de werknemers is het traumatiserend geweest. Ik heb echt met ze te doen gehad.”

Paradoxaal

Vooroverleg, prijsafspraken; de grote bouwbedrijven zijn er direct na de beruchte Zembla-uitzending eind 2001 mee gekapt, benadrukt Kottman nog maar eens. “Bij Ballast Nedam wordt het niet meer geaccepteerd. Als het nodig is, zijn we snoeihard tegen werknemers. Gelukkig is daar nog geen aanleiding voor geweest.”
Hoewel de bouwfraude Ballast Nedam ruim 18 miljoen euro kostte aan boetes, schikkingen en juridische bijstand, is Kottman achteraf toch blij met de affaire.
“Dat klinkt paradoxaal, maar het goede is dat iedereen in de bouwsector nu moet laten zien wat hij waard is. Bedrijven moeten zich onderscheiden. Vóór de bouwfraude was het onmogelijk je eigen weg te gaan. Dat zou zelfmoord zijn geweest.”
Onder leiding van Kottman onderging Ballast Nedam afgelopen jaren een gedaantewisseling van jewelste. Na alle ellende in verre oorden, trok de bouwer zijn handen af van de prestigieuze, maar o zo risicovolle projecten in het buitenland. Ook werd de Britse divisie gesloten. Alleen de Nederlandse activiteiten bleven over. De sanering kostte uiteindelijk meer dan 2500 arbeidsplaatsen. De omzet van het bedrijf halveerde nagenoeg tot 1,2 miljard euro.
Volgens de topman was de grote ommezwaai – door hem zelf aangeduid als de extreme make-over – noodzakelijk om te overleven. Dat hij daarvoor de internationale divisie moest ontmantelen en ruim 2000 werknemers op straat moest zetten, is hem niet door iedereen in dank afgenomen.
“Ik ben er niet trots op dat ik goede en ervaren mensen heb moeten ontslaan. Mensen die tien, twintig jaar de hele wereld zijn overgegaan en de vlag van Ballast Nedam hoog hebben gehouden. De dag dat ik de medewerkers bij elkaar heb geroepen om het slechte nieuws te vertellen, zal ik ook niet vergeten. Maar uiteindelijk is het wel zo dat pijnlijke ingrepen in het belang van de onderneming niet te lang mogen worden uitgesteld. In mijn hele leven als manager en bestuurder heb ik misschien wel 20.000 man ontslagen. Maar daarmee heb ik een veelvoud aan arbeidsplaatsen gered.”
September volgend jaar vertrekt Kottman bij Ballast Nedam. Om precies te zijn op 10 september 2007. “Rond 12.00 uur die dag pak ik hier mijn dozen in”, zegt Kottman resoluut. “Tot die tijd ben ik nog gewoon druk. Ik ga niet freewheelend naar het einde toe. De daling is nog niet ingezet, zal ik maar zeggen. De halfjaarcijfers presenteer ik nog zelf, daarna draag ik mijn functie feitelijk over aan mijn opvolger.”
Wie dat wordt, daarmee bemoeit de huidige topman zich bewust niet. Kottman blijft na zijn afscheid ook niet verbonden aan het bouwbedrijf. Hij neemt geen zitting in de raad van commissarissen, zoals oud-bestuursvoorzitters dat vaak doen.
“Bestuurlijk neem ik afscheid, maar ik zal best nog eens binnenlopen. Ik zal de bouw ook blijven volgen. Ik ben toch deel van deze sector gaan uitmaken.”

Daad

Een laatste grote daad, valt van Kottman niet te verwachten, zegt hij. Dus geen grote overname of spectaculaire fusie. “Aandeelhouders zitten niet op een laatste, monumentaal bedoelde stuiptrekking van de bestuursvoorzitter te wachten. Dat neemt natuurlijk niet weg dat interessante opties altijd moeten worden bekeken. Wanneer dan ook.”
Officieel gaat Kottman met pensioen. Maar stoppen met werken, zal hij niet. Zijn commissariaten bij Delta Lloyd, Wavin, de Staatsloterij en NMC Nijsse International zet hij net als een aantal andere nevenfuncties voort. Daarnaast is hij door zijn vorige werkgever Berenschot gevraagd om grote projectteams te gaan leiden. En wellicht duikt Kottman nog ergens op als interimbestuurder. “Ik voel me nog fit, dus waarom niet. Bovendien: gol fen kan ik niet.”

Reageer op dit artikel