nieuws

Glazen overkapping snelwegen oplossing voor fijnstofproblematiek

bouwbreed Premium

Movares bedacht een duurzaam, alternatief ontwerp voor het overkappen van snelwegen. De transparante variant rekent af met zowel de fijnstof- als de geluidsproblematiek. Behalve de lucht- en leefkwaliteit is ook het wegdek zelf ermee gebaat.

De ontwerpoplossing kwam tot stand in samenwerking met BRS Structural
Glazing. “Het concept bestaat uit koud buigzaam gelaagd glas, Freeformglass, als
overhuiving, in combinatie met duurzame maatregelen zoals het verwijderen van
fijnstof en stikstofdioxide. De warmte die door de overkapping wordt gevangen,
kan vervolgens bijvoorbeeld worden gebruikt om de levensduur van de weg te
verlengen”, aldus L. Vákár, raadgevend ingenieur bij Movares Nederland. Het
concept is bedacht in het kader van het Innovatie Programma Luchtkwaliteit (IPL)
van Rijkswaterstaat, om de lucht- en leefkwaliteit langs snelwegen te
bevorderen. Het concept behelst het overkappen van de snelweg(en) van twee
rijbanen met elk drie rijstroken. Uitgangspunt is dat elke rijbaan een eigen
glazen overkapping krijgt die in het midden gescheiden zijn door een
transparante wand. Ook de buitenzijden van de overkapping worden aan beide
kanten afgesloten met Freeformglass die koud buigbaar is en waarvan BRS het
patent in mede-eigendom heeft. Volgens Vákár biedt glas meer voordelen boven een
– reeds geopperde – kunststof overkapping. “Glas veroudert niet onder zonlicht,
is minder gevoelig voor statische lading en behoeft minder onderhoud omdat de
regen de buitenzijde schoon spoelt en houdt. Groot nadeel van kunststof is dat
het bij hitte druipt.” Voor het Freeformglass heeft Movares een speciale
bevestiging ontwikkeld die 30 minuten brandhangendheid garandeert. Het glas ligt
op een speciale rubber waaraan aluminiumpoeder is toegevoegd waardoor het
warmtegeleidend is. De ruit is grotendeels bevestigd met nylon bouten die bij
brand verweken. Bij extreme hitte krult de ruit omhoog. Door die omgekeerde
buigvorm kan de hitte ontsnappen. Bij het Centrum voor Brandveiligheid is een
test uitgevoerd voor een 360 meter lange glazen busoverkapping in Amsterdam die
volgend jaar wordt gebouwd. Uit de proef bleek dat de ruit bij brand recht
trekt, blijft hangen en niet breekt. Vákár: “Uit veiligheidsoogpunt kan ook nog
een segmentering worden aangebracht. Door in elk compartiment om de 50 meter een
rookluik aan te brengen, wordt voorkomen dat de rook zich verder verspreidt.”
Ook bleken de ruiten tot op zekere hoogte hufterproef.

Sandwichpaneel

De hele constructie bestaat uit een gebogen stalen raatligger die aan
weerszijden van de rijbaan op stalen kolommen aansluit. Met stalen dwarsliggers
en gordingen tussen de bogen (h.o.h. 5,5 meter) ontstaat een raster waarop de
glazen platen (3,3 bij 1,1 meter) worden bevestigd die de uiteindelijke huid van
de overkapping vormen. Dit glaspakket bestaat uit twee ruiten met een dikte van
4 millimeter en daartussen een folie van 1,5 millimeter, waardoor als het ware
een buigbaar sandwichpaneel ontstaat. Het buigen is mogelijk tot een straal van
3 meter. Voor de glazen busoverkapping worden 3 meter lange panelen toegepast.
“Dat was bij het ontwerp de maximale lengte. Inmiddels zijn panelen van 4,5 x
1,10 meter leverbaar. De breedte is geen productiebepaalde maat, maar als het
beloopbaar moet zijn, is een breedte van 1,10 meter bij deze glasdikte het
maximum haalbare.” Gasdragers zijn rondgewalste I-profielen met een lengte van
15 meter waardoor snel kan worden gemonteerd.

Luchtstroom

Het concept gaat zowel de geluid- als de fijnstofproblematiek te lijf.
Gebogen glas bevordert dat het geluid naar het wegdek wordt gekaatst, waar het
uiteindelijk wordt geabsorbeerd. Het fijn stof wordt gevangen met regenwater.
Vákár: “We maken gebruik van de luchtstroom die in beide tunnelhelften door het
autoverkeer ontstaat. Speciale vormgeving in de tunnelmonden voorkomt dat de
lucht de tunnel uitstroomt maar afbuigt naar de andere weghelft waardoor een
soort circuit ontstaat.” De daadwerkelijke zuivering van fijn stof vindt plaats
bij de koppen van de tunnel waar het uit de lucht wordt gevangen door een
kunstmatig regengordijn waar de lucht doorheen stroomt. Het verontreinigde water
wordt vervolgens afgevoerd om te worden gezuiverd. “Stikstofdioxide (NO 2 ) is
vrij gemakkelijk te binden aan titaniumoxide. Door dat bij de tunneluitgangen
aan te brengen wordt het omgezet in zouten die eveneens met water wegspoelen.”

Warmtewisselaar

Tevens bestaat de mogelijkheid om in het glas zonnecellen te integreren
waardoor de ruit zelf zonnepaneel wordt. Het Utrechtse station Zuilen krijgt de
primeur. Hier zal 16 vierkante meter Freeformglass® met geïntegreerde
zonnecellen worden aangebracht. Ook de zoninstraling door de glazen overkapping
wordt benut. Door het aanbrengen van leidingen in het wegdek, een soort
vloerverwarming, en warmteopslag in het grondwater kan de energie worden
aangewend om het wegdek te verwarmen c.q. af te koelen. Voor één kilometer met
glas overkapte snelweg met twee rijrichtingen, belopen de kosten 20 miljoen
euro. “Het concept is technisch uitvoerbaar. Het wachten is nu op een concreet
project. De kosten zijn nagenoeg gelijk aan die van een kunststof overkapping,
maar dit biedt veel meer kwaliteit, veiligheid en uitstraling en aanzienlijk
minder onderhoud.”

Reageer op dit artikel