nieuws

Digitale technologie roept spanning op met bestaande ontwerpopvattingen

bouwbreed

De titel van het boek ‘Modelling collaborative knowledge in digital free-form design’ vereist enige uitleg. Want wat is om te beginnen free-form design/architecture? Ik maak het me makkelijk en wijs om te beginnen naar een paar voorbeelden, die in het boek ook als case studies zijn besproken: het in 2002 op de Haarlemmermeer Floriade gerealiseerde Web of North Holland (een ‘spaceship’) van Kas Oosterhuis en het Experience Music Project van Frank Gehry in Seattle. Een populaire naam voor deze architectuur stijl is ook wel ‘blob architectuur’. Deze architectuur stijl is in opkomst en Kocatürk zegt over de beschrijving van deze stijl: deze stijl laat zich niet simpelweg kenmerken door louter formele complexiteit, maar dient in zijn totaliteit begrepen te worden.

De titel van het boek ‘Modelling collaborative knowledge in digital free-form design’ vereist enige uitleg. Want wat is om te beginnen free-form design/architecture? Ik maak het me makkelijk en wijs om te beginnen naar een paar voorbeelden, die in het boek ook als case studies zijn besproken: het in 2002 op de Haarlemmermeer Floriade gerealiseerde Web of North Holland (een ‘spaceship’) van Kas Oosterhuis en het Experience Music Project van Frank Gehry in Seattle. Een populaire naam voor deze architectuur stijl is ook wel ‘blob architectuur’. Deze architectuur stijl is in opkomst en Kocatürk zegt over de beschrijving van deze stijl: deze stijl laat zich niet simpelweg kenmerken door louter formele complexiteit, maar dient in zijn totaliteit begrepen te worden.

Representatief

Free-form design heeft een eigen unieke methodologie en technologische en theoretische inhoud. Free-form design, en daarmee komen we op het digitale aspect dat in de titel van het boek wordt genoemd, is representatief voor de toenemende invloed van digitale technologieën op architectonisch ontwerpen en productie. Dit nieuwe en evolutionaire domein van ontwerpen roept spanningen op met bestaande opvattingen over ontwerpen. Een nieuwe balans moet daarom gevonden worden. Die kritieke balans vormt dan ook het uitgangspunt van het onderzoek en leidde tot de volgende onderzoeksvraag: ‘hoe kunnen we het domein van free-form design conceptualiseren om het kennisdomein dat het met zich meebrengt te identificeren en tevens te begrijpen in relatie tot de unieke context?”
Kocatürk noemt als verschillende kernthema’s van free-form design ter onderscheiding van conventioneel ontwerpen: de mate van het geïntegreerd gebruik van digitale technologieën in het ontwerp- en productieproces; de opkomende formeel/tectonische kwaliteiten en variëteiten en de veranderende socio-organisatorische rollen en verantwoordelijkheden van deelnemers.

Taxonomie

De onderzoekster kwam na verloop van tijd tot de volgende onderzoeksvragen. Hoe kan een theoretisch model/een kennisraamwerk bedoeld om ervaringen met ontwerpen in te kaderen en te evalueren omgaan met veranderingen en een plaats bieden aan verschillende ervaringen met ontwerpen en nieuwe informatie? Hoe kan het model zich ontwikkelen door de bijdrage van producenten van de kennis zelf, waardoor een bijdrage wordt geleverd aan een collaboratieve creatie van kennis? En tot slot: hoe kan dit een kennistransfer faciliteren tussen ontwerpers binnen en tussen de verschillende disciplines? Wat is nu de uitkomst van deze vragen?
Kocatürk is gekomen met een taxonomie. Dat wil zeggen een representatieve, hiërarchisch georganiseerde woordenlijst van free-form design. Door de kennis expliciet vast te leggen die ontwerpers gebruiken bij het vervullen van hun taken, zijn hun methoden te bestuderen en mogelijk te verbeteren. Vervolgens is een kenniskader ontworpen. Daarmee bedoelt de schrijfster: een formele en theoretische representatie van het domeingebonden conceptuele kader. De representatie van kennis maakt dat kennis overdraagbaar is en dus geschikt voor onderwijs. Een nieuwe generatie architecten kan daar van leren. En tot slot heeft Kocatürk een prototype ontworpen: een web-based omgeving die de opbouw, het delen en het hergebruik van collaboratieve kennis ondersteunt. Modelvorming van kennis in een vorm die vertaalbaar is naar computers vormt de basis voor de ontwikkeling van ontwerp ondersteunende instrumenten met betrekking tot dit kennisdomein en de kennisbehoefte van ontwerpers.

Geperfectioneerd

De onderzoekster verdient naar mijn visie geprezen te worden voor haar werk. Zij heeft een onderwerp gekozen dat nieuw was en waar zij maar weinig kon leunen op wat anderen reeds voor haar hebben gedaan. Zij heeft dat onderwerp op de kaart gezet en de praktijk voorzien van hulpmiddelen (‘tools’) waardoor deze stijl nog verder geperfectioneerd kan worden. Voor wie geïnteresseerd is in ontwerptechnieken en de organisatie van het ontwerpen is dit boek een grote aanrader.
Prof.mr.dr. M.A.B. Chao-Duivis
Directeur Instituut voor Bouwrecht, Den Haag en hoogleraar Bouwrecht,
afdeling Real Estate and housing, faculteit Bouwkunde , TU Delft
m.a.b.chao-duivis@bk.tudelft

Globalisering

‘Modelling collaborative knowledge in digital free-form design’
Proefschrift verdedigd aan de TU Delft op 9 oktober 2006 van Tuba Kocatürk, ISBN 1427607869

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels