nieuws

Winsemius heeft zware dobber aan huurliberalisatie

bouwbreed Premium

De kersverse minister Winsemius heeft voor eind oktober de huurliberalisatie op de agenda van de Tweede Kamer gezet. Het is één van zijn twee opdrachten tot de verkiezingen. De andere betreft de beantwoording van de kritiek uit het rapport over de Schipholbrand. Piet de Vrije vraagt zich af waarom VROM er zo’n grote waarde aan hecht dat de huurliberalisatie wordt afgerond? Wellicht omdat in geen van de nieuwe verkiezingsprogramma’s huurliberalisatie is opgenomen; behalve in dat van de VVD.

Het CDA belooft de kiezers met een middeninkomen dat zij in de komende regeerperiode niet meer hoeven te vrezen voor inkomensachteruitgang. Echter door de huurliberalisatie is dit juist wel het geval. Minister Dekker struikelde net voor de finish. Ze wilde de geschiedenis in gaan als de grote visionair die de huurmarkt heeft weten te liberaliseren. Haar val werd veroorzaakt door de Schipholbrand. Of beter gezegd het filmpje van de onderzoekscommissie erover. Want Donner en Dekker waren van plan te blijven zitten. Ze zagen daarvan af na het filmpje met de dramatische muziek.

Uitstel

De inzet van Dekker om de huren te verhogen en vrij te geven had al veel weg van een soap. Telkens was er uitstel, aanpassing en moesten er compromissen worden gesloten. Anders dan polderend Nederland had ze vanaf het allereerste begin dan ook verzuimd zich te vergewissen van voldoende politieke steun en overleg met de huurderorganisaties. Nu Winsemius het traject af gaat ronden begint het meer op een thriller te lijken.
Het gaat om zeer ingewikkelde, omstreden en soms nogal onzorgvuldige wetgeving waarop onder meer de Raad van State aanzienlijke kritiek heeft. Bij uitstek een beleidsvraag die op basis van de regeringsverklaring van Balkenende III zou moeten wachten tot na de verkiezingen. Maar VROM wil koste wat het kost de dossiers afronden. Niet alleen omdat in de nieuwe regeerperiode er waarschijnlijk weinig kans meer is op succes, maar ook omdat anders de overheid met een onbetaalde rekening van 1 miljard euro blijft zitten. Eind december beloofde minister Dekker rond de zomer te komen met een gedegen visie op de woningmarkt. Ze zou daarbij ook ingaan op de staatssteun voor het wonen. Het is uiteindelijk een zeer magere notitie geworden: “Ruimte geven, bescherming bieden”. Voor Winsemius is dit van onvoldoende kwaliteit om onder alle wetten een voldoende inhoudelijke verdediging te leggen. Hij zal zelf bij moeten springen. De discussie over de stijgende steun van vele miljarden euro’s via de hypotheekrenteaftrek heeft Dekker niet kunnen verantwoorden ten opzichte van de bezuinigingen op de veel lagere steun middels de Huurtoeslag.

Schadeclaim

De Tweede Kamer moet het doen met een aantal wetsvoorstellen die het huren ten opzichte van kopen nog onaantrekkelijker maakt. Het resultaat is dat voor inkomens tot onder de 40.000,- euro het moeilijk is om te kopen. Daarboven helpt de hypotheekrenteaftrek en kan men voor vier keer het jaarinkomen een lening van de bank krijgen. Voor 160.000, – euro is dan een eerste woning aan te schaffen. Mensen met inkomens daaronder moeten huren. Minister Dekker heeft in Brussel aangegeven dat om die reden alleen huishoudens met een inkomen tot 33.000,- euro in een sociale huurwoning mogen. De Tweede Kamer vond dit geen goed idee en heeft er een streep door gezet.
Ook gaat de Tweede Kamer er niet mee akkoord dat woningcorporaties hun te liberaliseren woningen in een BV moeten onderbrengen. Dekker heeft zich al neergelegd bij deze wensen van de Tweede Kamer overigens zonder aan te geven wat voor effect dit heeft op de woningmarkt. Maar ze heeft zich niet neergelegd bij de ruimte die verhuurders willen om de huren voor de middeninkomens te verhogen. Ze kon dit ook niet op straffe van het mislopen van de 1 miljard die de verhuurders in ruil daarvoor moeten afdragen aan de staatskas.

Gedreigd

Bij de Eerste Kamer ligt een wet die corporaties en particuliere verhuurders verplicht 1 miljard euro aan het rijk af te dragen als bijdrage aan de huurtoeslag. Ze moeten dit verdienen met hogere huren in de komende jaren. Over deze wet ligt er ook nog eens een reeks van vragen en een zeer kritisch rapport van de Raad van State.
Commerciële verhuurders hebben de minister al gedreigd met een schadeclaim omdat zij ook mee zouden moeten gaan betalen. Deze wet (Wet Betaalbaarheidsheffing) heeft alleen juridisch kans van slagen als de minister ook vastlegt dat voor meerdere jaren de huren fors omhoog kunnen. De plannen zijn weliswaar iets afgezwakt maar ze zijn nog steeds een zware dobber voor de middeninkomens.

Doorgezaagd

De vier ‘wetten’: huurverhogingen tot 2010, huurliberalisatie, de wetgeving om 1 miljard door verhuurders te laten opbrengen en de invoering van de WOZ bij de hurenprijzen horen allemaal bij elkaar.
Valt er één domineesteen om dan gaan de andere mee. Kortom, minister Winsemius krijgt dus om meerdere redenen een paar spannende laatste weken. Toen Balkenende bij het aantreden van zijn derde kabinet uitlegde dat controversiële dossiers op de plank zouden blijven liggen had de Tweede Kamer er geen behoefte aan om daar lang over te praten. De buit leek binnen er werd vanuit gegaan dat de huurverhogingen na 2006 van de baan waren. Nu blijkt dat VROM daar toch zo de eigen gedachten bij had. Mogelijk dat nu achteraf een aantal kamerleden spijt heeft dat ze Balkende niet meteen doorgezaagd hebben over wat hij bedoelde met controversiële dossiers. Want het huurdossier is in de afgelopen drie jaar toch wel één van de controversiële zaken geweest in de samenleving.
Piet de Vrije
Directeur Patrimonium woonstichting, Veenendaal
padevrije@xs4all.nl

Prijsgroepen

De Eerste Kamer heeft de Wet betaalbaarheidsheffing niet in behandeling willen nemen omdat ze eerst wil weten wat de Tweede Kamer zal doen met de plannen voor de huurverhoging. Velen vragen zich af waarom deze regering nog invloed moet hebben op de huurverhoging van 2007, 2008 en 2009. Nu het kabinet geen meerderheid meer heeft en D’66 afstand heeft genomen van de huurliberalisatie zal er steun bij andere partijen in de Tweede Kamer moeten worden gezocht. Waren het alleen deze vraagstukken dan was een en ander nog overzichtelijk. Maar de minister heeft het zo moeilijk gemaakt dat er vier samenhangende wetten liggen te wachten op de laatste goedkeuring. Zo is er de nog moeilijker wetgeving rond de introductie van de Waarde op basis van de Wet op de onroerende zaak belasting (WOZ) in de huurprijswetgeving. Per 1 januari 2007 moeten de huren mede worden afgestemd op de taxaties van de WOZ. De WOZ-waarde gaat tevens bepalen wanneer een woning mag worden geliberaliseerd. Maar in Delfzijl kosten woningen minder dan bijvoorbeeld in Utrecht. Daarom heeft de minister het land ingedeeld in drie prijsgroepen en vier regio’s. Dit leidt echter tot nogal vreemde uitkomsten waar de Tweede Kamer en vooral het CDA niet erg veel mee op hebben. In sommige delen van de woningmarkt slaat de indeling van Dekker nergens op. Bovendien zal het ertoe leiden dat de lage inkomens meer in de grote steden blijven huren en de wat duurdere omliggende gemeenten nog meer instroom krijgen van de middeninkomens. Kortom de alom verfoeide segregatie neemt erdoor toe. Dit dossier ligt nu ‘onder de Kroon’. Maar ook hier dus weer de inhoudelijke kwetsbaarheid en vele beleidsmatige nog te beantwoorden vragen.

Reageer op dit artikel