nieuws

Oorlog in de bouwput

bouwbreed

Vlieg buitenstaanders in, die geen taboe schuwen en elke oplossing durven te bespreken. Alleen op die manier trek je de vastgelopen contractonderhandelingen bij de Noordzuidlijn weer vlot, meent Hennes de Ridder. “Risico’s uitverkopen lukt alleen als je de aannemer ook vrijheid geeft om te optimaliseren.”

“Het blijft natuurlijk niet bij die 83 miljoen euro extra die wethouder Herrema vorige week aankondigde. Amsterdam staat immers nog maar aan het begin; er worden nog uitsluitend voorbereidingen getroffen voor het grote werk. De prijs van die metrolijn gaat echt wel nog een keer over de kop.” Zaak is om het project in bedwang te houden anders loopt het echt uit de hand. 83 miljoen is niet zomaar een tegenslag. Er moet sprake zijn van een majeure projectverstoring die een rigoureuze aanpak vergt.

Afspraken

Prof.dr.ir. Hennes de Ridder spreekt uit wat velen niet durven denken, maar wel op hun klompen aanvoelen. Inclusief de aannemers, die volgens de hoogleraar Integraal Ontwerpen altijd maar tegen beter weten in in wonderen blijven geloven. “Terwijl zij toch ook echt niet in de bodem kunnen kijken; een heel weerbarstige factor die erg bepalend is voor de verloop van dit project.”
Het moet volgens de Ridder inmiddels oorlog zijn in en rondom de bouwputten van de Noord-Zuidlijn. En hij heeft nog nooit een bouw-oorlog zien aflopen met als resultaat dat er ineens geld werd verdiend en risico’s werden weggenomen. Dat lukte niet bij de Maes­lantkering, niet bij Ramspol, niet bij de hsl en evenmin bij andere grote infraprojecten waar hij direct of indirect bij betrokken was.
Dat zal dus in Amsterdam ook niet gebeuren, ondanks de mooie woorden van de wethouder vorige week, toen die voor de zoveelste keer een tegenvaller rapporteerde. Met veel pijn en moeite heeft hij ergens nog 83 miljoen euro gevonden die hij over een periode van vijftig jaar wil afschrijven. “Nieuwe afspraken met de aannemers zullen voorkomen dat de kosten verder oplopen” sprak de politicus bij die gelegenheid ferm. Nu de aannemers immers een eindje op streek zijn, vallen de risico’s volgens Herrema veel beter in te schatten en is het niet langer nodig de risico’s bij de gemeente te laten liggen.
“Maar we zitten met het oude dilemma van de bouw”, repliceert De Ridder: “een opdrachtgever verzint iets wat een aannemer moet maken. Dat gaat nooit goed. Zolang je die aannemer niet meer vrijheid geeft om het ontwerp te optimaliseren en slimmigheden te bedenken voor de uitvoering, blijf je als opdrachtgever slachtoffer. Als aannemer zelf ook trouwens. Je hebt getekend om iets te maken wat je zelf niet handig vindt. Beide partijen houden elkaar gevangen in een verstikkende wurggreep.”
Ook het dreigen met stelposten uit de contracten te halen en op de markt opnieuw aanbesteden, wat nu aan de gang schijnt te zijn, zal misschien enigszins helpen maar volgens De Ridder niet de gewenste doorbraak forceren.
Er is een radicalere ingreep nodig. “Er moeten buitenstaanders worden ingevlogen die de betrokkenen op een compleet andere manier naar hun project laten kijken. Mensen die geen taboe schuwen. Elke mogelijke oplossing moet bespreekbaar zijn. Alleen zo krijg je de verhoudingen weer los. En gedurende die tijd moet je bovendien even niet over korte termijngeld praten. Dat komt later wel weer.”

Keuzes

Hij benijdt alle betrokkenen overigens niet. De wethouder, de projectorganisatie, noch de aannemers. Ze worstelen allemaal met een aantal principiële keuzes die aan de basis staan van het project. Zoals de keuze dat die lijn er moest komen, zonder dat er ook maar een pand gesloopt mocht worden. Dat heeft het werk volgens De Ridder onnodig veel complexer gemaakt.
“Dat hele station Ferdinand Bol met die twee tunnelbuizen boven elkaar onder een smalle winkelstraat, dat bedenkt toch geen zinnig mens? Het is veel te riskant en veel te duur. Voor veel minder geld had ik de bewoners van de Ferdinand Bol een tijdlang in het Amstel Hotel laten bivakkeren, ze met een Bentley van en naar hun werk gebracht en een ton per jaar gegeven, waarna ze na een paar jaar konden terugkeren in een mooi nieuwbouwhuis naast een relatief goedkoop metrostation.”

Impasse

Voor een deel zijn dergelijke keuzes niet meer terug te draaien, weet ook De Ridder. Maar ook binnen de huidige constellatie kan er volgens hem nog veel anders en slimmer worden ontworpen en uitgevoerd. “Maar met halfslachtige stapjes proberen uit de huidige impasse te komen lukt natuurlijk niet. Je moet niet weer met dezelfde personen met dezelfde verhitte hoofden rond de tafel gaan zitten voor de zoveelste bezuinigingsronde. Er geldt zelfs een wet dat als een project echt tegen iets substantieels aanloopt er vooral veel geld ingepompt moet worden om het beheersbaar te maken. Dat heb ik meegemaakt bij een befaamd milieubaggerwerk in Tunis en bij het al even beroemde Ekofiskproject op de Noordzee. Er is een conceptuele doorbraak nodig. Dat kan zelfs nu nog.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels