nieuws

Nooit gebouwd maar niet vergeten

bouwbreed

Terwijl Arnhem werkt aan megaprojecten als de Rijnboog en het stationsgebied, zijn er in het verleden heel wat ontwerpen in bureaulades verdwenen. Architect en stedenbouwkundige Steven Gerritsen dook de ‘Arnhemse dromen’ op, plaatste ze in historisch perspectief en houdt op 29 oktober een presentatie onder de titel ‘Nooit Gebouwd Arnhem’.

Zo heeft architect Herman Herzberger ooit een plan gemaakt voor een grondige verbouwing van het beroemde Musis Sacrum. Rem Koolhaas ontwierp een hoge toren, ter vervanging van een kerk in het centrum. Er was een idee voor een tramlijn van het Openluchtmuseum naar het stadscentrum. En de Arnhemse benedenstad lag regelmatig op de tekentafel, voor schetsen als Het Paradijs en het Rijnoeverplan.
De plannen verdwenen allemaal net niet in de prullenbak. Maar ze raakten wel in de vergetelheid, omdat er geen centraal archief is waar de oude plannen worden bewaard. “Ze liggen her en der in kasten van ambtenaren die al dan niet met pensioen zijn”, vertelt Marieke de Vogel, organisator van de expositie DEPOT waar Nooit Gebouwd Arnhem deel van uitmaakt. “Wij pleiten voor een centraal depot, en willen de discussie aanzwengelen wie daar verantwoordelijkheid voor moet dragen.”
De organisatie weet al een geschikte plek voor het depot: de historische stadskelders. “Het zou ook dé kans zijn om de grote Arnhemse stadsmaquette in ere te herstellen”, aldus de Vogel. Die zou in het verbouwde stadhuis worden opgesteld, maar dat is nooit gebeurd.

Beslissers

De oude plaatjes bij de lezing zijn prachtig. Ze geven een nostalgisch beeld van iets dat nooit heeft bestaan. Maar heeft het bestuderen van oude plannen ook nut? Steven Gerritsen vindt van wel. Het zijn handvaten bij toekomstige projecten, zeker voor beslissers. “Wethouders en raadsleden zijn leken. Toch zijn zij het die beslissen over belangrijke stedenbouwkundige ingrepen”, legt Gerritsen uit. “Dus moeten zij goed worden geïnformeerd. Die oude plannen kunnen daartoe bijdragen. Met elk plan is nagedacht over de stad. Er is elke keer een analyse gemaakt over de omgeving, en welke mogelijkheden een gebied heeft. Daarom laten ze goed zien hoe een stad in elkaar zit.” Als voorbeeld noemt hij de analyses van Kees Christiaanse van OMA voor het Rijnoeverplan, een plan dat trouwens wel overeenkomsten heeft met het huidige Rijnboogproject.
Sommige plannen zouden nog steeds uitgevoerd kunnen worden. “De torenflat van Koolhaas, een ontwerp uit de jaren tachtig, mag wat mij betreft nog gebouwd worden”, zegt Gerritsen. “Het is zo’n mooi simpel ontwerp. En de plek aan het Nieuwe Plein is nog steeds leeg.” Het zou mooi passen bij de hoogbouwplannen die wél zijn uitgevoerd, de twee torens bij het station. Gerritsen was een groot voorstander van de flats, en stapte uit het bestuur van de Vereniging Stadsschoon Arnhem toen die maar negatieve adviezen bleven geven.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels