nieuws

Wereldatlas Metropolitan World Atlas

bouwbreed

Stedenbouwkundige Arjen van Susteren, promovendus aan de TU Delft, en in die hoedanigheid bezig met een onderzoek naar metropolitane regio�s – hoe presteren ze, wat doen ze, hoe zitten ze ruimtelijk in elkaar – heeft een schier onmogelijk klus tot een uitstekend einde gebracht. Hij heeft namelijk een Metropolitan World Atlas gemaakt, die voor het […]

Stedenbouwkundige Arjen van Susteren, promovendus aan de TU Delft, en in die hoedanigheid bezig met een onderzoek naar metropolitane regio�s – hoe presteren ze, wat doen ze, hoe zitten ze ruimtelijk in elkaar – heeft een schier onmogelijk klus tot een uitstekend einde gebracht. Hij heeft namelijk een Metropolitan World Atlas gemaakt, die voor het grootste deel uit kaarten van 101 stedelijke regio�s bestaat.

Dat lijkt simpel. Maar Van Susteren presenteert ze allemaal op dezelfde schaal, allemaal met dezelfde legenda en allemaal met vergelijkbare statistische gegevens ernaast, die én als tekst én als helder figuur worden aangeboden. En juist hierin is dit boek uniek. De gebruiker kan zelf kiezen welke van de 101 steden hij of zij wil vergelijken, wat voor thema�s daarbij horen of hoe de stadsvorm in elkaar zit. Basisgegevens en basiskaarten van zoveel steden bij elkaar, op zulke handzame wijze bovendien, dat is nog nooit vertoond. Dit wordt een standaardwerk.

Eerst maar eens even uitleggen hoe deze atlas in elkaar zit en wat de samensteller heeft gedaan om tot dit prachtboek te komen. Waarom bijvoorbeeld 101 metropolitane regio�s? Welnu, dan kan je altijd één stad met 100 andere vergelijken.

Van Susteren heeft eerst naar een bruikbare definitie van de metropolitane regio gezocht, en komt tot de volgende, zeer verdedigbare formulering: metropolitane gebieden zijn regio�s waar de relaties met de rest van de wereld domineren ten opzichte van de lokale netwerken, terwijl ze ruimtelijk worden gekarakteriseerd door een hoge concentratie verbindingen met de rest van de wereld en tegelijkertijd een hoge concentratie inwoners herbergen. De keuze van de 101 regio�s komt rechtstreeks voort uit die definitie: in het boek vinden we de 50 steden met de meeste inwoners, die met de 30 grootste luchthavens (gemeten naar vracht, aantal vliegbewegingen en passagiersaantallen), de grootste havensteden en de grootse telecommunicatiecentra. Dat bracht het totaal op 89, en om op 101 te komen heeft Van Susteren er 12 steden aan toegevoegd, die vanwege hun politieke, culturele of religieuze status niet mochten ontbreken. Terecht, want tegen de selectie van Berlijn, Jeruzalem, Bagdad en Athene is niets in te brengen.

Vergelijkbaar

Vervolgens zijn van alle steden data verzameld. Waar deze niet voorhanden waren of bijvoorbeeld verouderd of onzuiver wat betreft gekozen gebied, is besloten ze niet op te nemen. Zo is van Tanger in Marokko alleen het aantal inwoners uit 1994 en 1985 opgenomen, alsmede de gemiddelde temperatuur in januari en juli. Van Frankfurt zien we daarentegen 12 van de 14 mogelijke thema�s ingevuld. Deze beperking is natuurlijk jammer, maar wel terecht: liever niets melden, dan de vergelijkingen al bij voorbaat vervuilen.

De 14 thema�s omvatten onder andere bevolkingsdichtheid, weggebruik, klimaat, vervuiling, economie (uitgedrukt in gemiddeld inkomen, werkloosheid en regionaal product), gezondheid, misdaad en het aantal inwoners per vierkante kilometer. Dan de kaarten. Ze zijn allemaal 1: 750.000, 1 centimeter op de kaart staat dus voor 7,5 kilometer. Iedere kaart verbeeldt een gebied van 162 x 130 kilometer, waardoor de Randstad zich uitstrekt van Den Helder tot Tilburg, en van Zierikzee tot Uden. Alleen al dit kaartbeeld vergelijken met bijvoorbeeld dat van Hyderabad of Los Angeles, levert al vele genoeglijke momenten op.

De verstrooide Randstad heeft evenveel inwoners als het qua oppervlak zeer kleine Hyderabad, terwijl de stadsplak van LA het aantal inwoners van heel Nederland herbergt, in grondgebonden woningen ook nog.

Tot slot nog een compliment voor de vormgeving: die is strak, helder en door het opnemen van twee leeslinten bijzonder gebruiksvriendelijk. Wie met een onmogelijke vraag zit, bijvoorbeeld “wat is het verschil in aandeel openbaar vervoer tussen de Randstad en Madrid”, hoeft niet lang meer na te denken. Dat zoeken we op, in de �Van Susteren� natuurlijk.

Arjen van Susteren, Uitgeverij 010, ISBN 90 6450 548 9, 34.50 euro, Engelse tekst

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels