nieuws

Papier en karton als nieuw bouwmateriaal

bouwbreed Premium

Voor de meeste architecten en bouwers zijn karton en papier onbekende bouwmaterialen. Voor grafici, kunstenaars of papier- en kartonmakers zijn de veelzijdigheid van papier en karton juist weer wel bekende feiten. Zou bijvoorbeeld karton in combinatie of als vervanging van staal, beton, glas, baksteen of hout kunnen fungeren? Wat doet dat met de duurzaamheid van gebouwen? En welke nieuwe mogelijkheden bieden dergelijke materialen?

�De technische staat van een bouwwerk raakt door de veranderende tijdgeest onder de maat. Renovatie is een oplossing, maar vaak wordt de sloophamer gehanteerd. Architecten houden zelden rekening met de werkelijke levensduur van een gebouw. Papier en vooral karton kunnen als bouwmateriaal een onverwachtse bijdrage leveren om deze balans te herstellen�. Dat beweren de architecten Taco van Iersel en Elise van Dooren in �Bouwen met karton� in de kunstzinnig vormgegeven bundel �Papier op de vlucht�. Deze tweetalige uitgave verscheen ter gelegenheid van de onlangs gehouden Holland Papier Biënnale 2006. Uitgangspunt voor het pleidooi om karton en papier in de bouw meer en beter toe te passen vormt de kwaliteit van het weggooien. Daarbij vormen milieuoverwegingen en de eenvoud en effectiviteit van het bouwproces, materiaalproductie, transport en montage van kartonnen elementen een overweging om serieus te kiezen voor dit gemakkelijk vervangbare bouwmateriaal. Er zijn overigens wel wat hobbels te overwinnen voordat sprake is van een doorbraak in de bouw. Naast de onbekendheid van de kwaliteit, levensduur, sterkte en toepassingsmogelijkheden bij ontwerpers en uitvoerders staan vooral de nodige eisen uit het Bouwbesluit � vooral op het gebied van brandveiligheid � grootschalige introductie in de weg. Hoewel er in navolging van Japan langzamerhand ook in ons land enige traditie en ervaring zijn opgebouwd met de toepassing van vooral karton in de bouw zijn de voorbeelden nog wat kleinschalig. Het gaat dan om kartonnen kabelgoten (ontwikkeld voor unitbouw), dakconstructies voor experimentele veeschuren, het Buitentheater in Apeldoorn, de partytent de Multished, binnenwanden of The Wall, een combinatie van geluidwal en gebouw in Leidsche Rijn langs de snelweg. Vooral dat laatste project � van Fons Verheijen van architectenbureau VVKH � is qua opzet en schaal interessant. Lukt het om met toepassing van karton een geslaagde combinatie te vinden van nieuwbouw en geluidwering? De tijd en de ervaringen zullen het leren. Denkbaar is het dat karton � en in mindere mate papier � een alternatief gaan vormen voor sommige bouwmaterialen. Gebouwen zijn complex geworden zowel in technische, functionele als in ruimtelijke en culturele zin. Om dat nu nog dankzij het gebruik van duurzame materialen de technische levensduur van dergelijke gebouwen zeer lang (vijftig jaar) is, terwijl de gebruiksduur ervan over het algemeen veel korter is, ontstaan nieuwe perspectieven. Voortijdige sloop van in technische zin (zeker nog) niet afgeschreven gebouwen brengt naast kosten ook milieuproblemen met zich mee. Sloopafval kan nog moeilijk verwerkt worden tot nieuwe bouwmaterialen, terwijl de afbraak van (deels) kartonnen gebouwen of bouwelementen in vele opzichten goedkoop en gemakkelijk tot stand komt.

Drs. Robbert Coops, sociaal-geograaf en directeur HVR, Den Haag robbert.coops@hvrgroep.nl Peter Gentenaar en Arne Westerhof, 2006: Papier op de vlucht, Uitgeverij Compres, Rijswijk, ISBN 9073803071, 233 blz., 59,95 euro

Reageer op dit artikel