nieuws

Beschermde status landschap een farce

bouwbreed Premium

den haag – De beschermde status van de twintig nationale landschappen blijkt een wassen neus. De komende jaren komen er 116.000 huizen, waarvan bijna 20.000 in het Groene Hart, heeft het Nirov berekend. In sommige gebieden zoals de IJsseldelta en de Stelling van Amsterdam wordt meer dan 4 procent volgebouwd.

In de Nota ruimte van minister Dekker (VROM) zijn twintig nationale landschappen aangewezen met “internationaal zeldzame, unieke, en nationaal kenmerkende eigenschappen”. De bedoeling was 7,9 procent van die gronden om te vormen tot groengebied en maximaal 1 procent te bestemmen voor nieuwe bebouwing. Tegelijk gaat het nieuwe ruimtelijke beleid uit van minder rijksbemoeienis.

De quick scan van het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting maakt duidelijk dat die koerswijziging de landschappen in de Randstad enorm onder druk zetten. Opvallend is dat de bouwplannen in de stedelijke gebieden zelfs de Nederlandse gemiddelden overtreffen. De landelijke uitbreidingen staan gemiddeld op 2,8 procent, maar de IJsseldelta wordt 4,2 procent volgebouwd, de stelling van Amsterdam zelfs 4,6 procent. Op de Veluwe is ruimte gevonden voor ruim 13.000 huizen en het Groene Hart is goed voor bijna 20.000 huizen.

De lagere overheden grijpen de slecht vastgelegde grenzen van de beschermde gebieden aan om vooral langs de randen nieuwbouw te plannen. De verwachting is dat in de uiteindelijke streekplannen de nieuwbouwplannen net buiten het beschermde landschap vallen.

“Een gemiste kans”, vindt onderzoeker Jan van Kleef van het Nirov. “Door de grens erlangs te trekken profiteren de locaties van het groen en de vergezichten, maar hebben geen verantwoording om het in stand te houden. Van de verplichte vereffening hoeft dan helemaal geen sprake te zijn. Leidsche Rijn bij Utrecht en Westergouwe bij Gouda zijn daar voorbeelden van.”

Een gouden kans voor ontwikkelaars en gemeenten die maximaal profiteren van de hoge grondprijzen en niet verplicht hoeven af te dragen voor natuurontwikkeling in het nationale landschap. “Hierdoor wordt én het grondgebied van de landschappen verkleind én worden de opstellers van de plannen ontslagen van de verplichting rekening te houden met het behoud en versterking van de landschappen”, constateert Van Kleef in de quick scan.

Het instituut vindt het nog te vroeg om de minister te waarschuwen dat de lagere overheden misbruik maken van hun nieuwe verworven macht door de Nota ruimte. De onderzoekers willen het Rijk waarschuwen met de quick scan, maar slaan nog niet hard met de vuist op tafel. “We zien heel duidelijk een tendens, maar het zijn nog plannen en komen pas met harde uitspraken als provincies de streekplannen vastleggen.”

Reageer op dit artikel