nieuws

Arbeidsomstandigheden blijven onrustbarend

bouwbreed Premium

Bij meer dan de helft van de controles op bouwplaatsen deelde de arbeidsinspectie in 2005 een boete uit. Dit cijfer verbaast Cees van Vliet niet. De cijfers die de stichting Arbouw begin juli 2006 publiceert in haar jaarverslag zijn volgens hem van vergelijkbaar zorgelijke aard. Zo staat in het jaarverslag dat werkgevers in 40 procent van de ongevallen geen maatregelen hebben genomen om herhaling te voorkomen.

De arbeidsomstandigheden in de bouwnijverheid blijven een heikel punt. Dat is op zich niet zo gek. Bouwen is per definitie een risicovolle aangelegenheid. Dagelijks verandert de situatie op de bouwplaats, men gaat vaak de hoogte in en moet zware, logge elementen verplaatsen.

Het is de bouw in een notendop, maar geeft aan hoe gecompliceerd arbozorg is. Want naast het valgevaar en beknellinggevaar heersen nog meer ernstige risico�s, zoals aanrijdgevaar, lichamelijke belasting en de blootstelling aan stof. Ervoor zorgen dat de werknemer zich gezond en veilig over de bouwplaats kan bewegen, is een hels karwei. Arbouw en diverse andere organisaties werken samen met sociale partners om dit voor elkaar te krijgen. En gelukkig neemt inmiddels ook een groot deel van de werkgevers en werknemers zijn verantwoordelijkheid.

Permanent en volmaakt kun je de gezondheid en veiligheid echter nooit regelen, denk ik. Met andere woorden, het karwei is nooit af. Als het gaat om de arbeidsomstandigheden is blijvende aandacht noodzakelijk om te voorkomen dat het verzuim, het aantal arbeidsongeschikten en het aantal ongevallen vroeg of laat tot een onacceptabel hoog niveau stijgen.

Helaas laat 2005 een stijging op al deze fronten zien, waar de inspanningen in de bedrijfstak jarenlang succes hebben gehad. Hoewel de arbeidsinspectie een andere meetmethodiek hanteert dan Arbouw (zij neemt bijvoorbeeld ook installatiemedewerkers, zelfstandigen en derden mee, Arbouw registreert alleen bij werknemers die vallen onder de diverse cao�s in de bouwnijverheid) laten haar cijfers geen ander beeld zien. Bij 56 procent van de ruim 4500 controles op de arbeidsomstandigheden in alle sectoren waren één of meer zaken niet in orde. De arbeidsinspectie deelde 2400 boetes uit, waarvan 150 keer aan werknemers.

In het verslagjaar was het aantal boetes voor illegale arbeid ruim twee keer zo groot als in het jaar ervoor. Trad de dienst in 2004 nog ruim duizend keer op tegen fraude, het jaar daarna gebeurde dat 2200 keer. Weliswaar controleerde de arbeidsinspectie vaker op dit aspect (8600 keer, ruim 25 procent meer dan in 2004), de verdubbeling van het aantal boetes duidt ontegenzeggelijk op een absolute stijging van het aantal illegale werknemers. Dit heeft ongetwijfeld gevolgen voor de arbeidsomstandigheden. Legale werknemers zijn beter opgeleid en getraind om onveilige situaties te signaleren dan illegale werknemers. Desondanks concludeert de arbeidsinspectie in haar jaarverslag dat de werkgevers in de bouw veel onverantwoorde risico�s nemen.

Problematisch

Het vaak nonchalante gedrag van werknemers in de bouw noemt de arbeidsinspectie �problematisch�. Soms dekken zij bijvoorbeeld open sparingen niet af. Op stortplaatsen van asbest blijken ze vaak niet voldoende beschermd rond te lopen.

De gezondheid en veiligheid hangen grotendeels af van de goede wil van zowel de werkgever als de werknemer, zo blijkt. Ook voor dit feit is permanente aandacht noodzakelijk. Ik geloof dat de inspanningen van werkgevers en werknemers samen veel meer resultaat hebben dan welk initiatief van hogerhand ook. Maar dan moet wel van de fouten worden geleerd. Een specifiek cijfer van de arbeidsinspectie doet vermoeden dat het op dit punt wel goed zit. Bij hercontroles was maar liefst 96 procent van de tekortkomingen opgeheven. Slechts een enkeling stoot zich twee maal aan dezelfde steen. Toch is hier een kanttekening op zijn plaats. Ik kan het niet laten om alvast één cijfer uit het jaarverslag van Arbouw te noemen. In 40 procent van de ongevallen werden door de werkgever geen maatregelen genomen om een dergelijk ongeval in de toekomst te voorkomen.

Begrijp mij goed; het is uitstekend dat de bedrijven de handhaver op de arboregels serieus nemen, ook al is dit soms pas in tweede instantie. Maar het hoge percentage geeft tevens aan dat de reële dreiging van een geldboete sommige werkgevers meer bezighoudt dan de kans op een ongeval.

Ik kan u verzekeren dat de kosten van een ongeval doorgaans een stuk hoger zijn dan de boete van de arbeidsinspectie. Vergeet ook niet dat het persoonlijke leed van een ongeval in veel gevallen niet te overzien is. Dit laat zich niet in geld uitdrukken.

Cees van Vliet

Algemeen directeur Arbouw,

Persoonlijke leed door ongeval is

niet te overzien

Reageer op dit artikel