nieuws

Zelfs kogelwerende materialen garanderen geen veilige bouwplaats Kwetsbare bouwhelm

bouwbreed Premium

amsterdam – Op zoek naar een sterk maar licht plaatmateriaal voerde Koop Tjuchem een reeks opmerkelijke valproeven uit. Lang niet alle kogelwerende materialen bleken afdoende bescherming te bieden tegen vallende centerpennen uit een bouwkraan.

Opvallend veel materialen vielen pijnlijk door de mand, toont werkvoorbereider Evert van der Zee op zijn laptop in de bouwkeet. Hij speelt de filmpjes af die hij maakte van de ballistische proeven die Koop Tjuchem eind vorig jaar op de bouwplaats, voor de gelegenheid omgetoverd, uitvoerde.

Betonplex bijvoorbeeld, dat veel wordt ingezet om een tijdelijk voetpad langs een bouwplaats af te schermen, blijkt geen partij voor de centerpen die rechtstandig inslaat. Maar ook combinaties van aluminium, polyethyleen en andere materialen presteerden niet afdoende. Ofwel ze deukten te veel in, waardoor ze het vurenhouten afdakje boven het perron alsnog doorboorden, ofwel ze kaatsten de projectielen zo sterk terug, dat dat weer een gevaar opleverde. Het sterke aramide voldeed alleen als het was ingezoomd, of stevig verlijmd. Zonder dat werden de vezels tijdens de inslag uit elkaar getrokken en wurmde de centerpen zich er tussendoor.

Aangezien Koop snel over het materiaal moest beschikken, was er geen tijd om dergelijke bewerkingen uit te voeren. De aannemer was op zoek naar een kant-en-klaar product waarvan minstens 120 vierkante meter uit het schap leverbaar moest zijn. Dat bleek nog niet zo vanzelfsprekend in de wereld van de kogelwerende materialen.

Uiteindelijk stuitten de onderzoekers op het materiaal Dyneema. Dat is een polyethyleenvezel die zijn sterkte ontleent aan het feit dat alle moleculen exact in dezelfde richting liggen. Producent Ten Cate uit Nijverdal levert het nog maar sinds kort als plaatmateriaal. Tijdens de proeven bleken platen van slechts een paar millimeters dik en met een gewicht van enkele kilo�s per vierkante meter, afdoende. Koop Tjuchem heeft de platen in een soort frame gemonteerd waarmee ze hun krachten afdragen op de nok en de voet van de overkapping, terwijl ze nog voldoende kunnen inveren zonder direct het dak te beschadigen.

Sinds een maand schuiven de panelen mee met de kraan die de 65 meter diepe boorpalen in de grond brengt. Tot nu toe is nog geen projectiel ingeslagen.

Blinde vlek

Directievoerder Jan den Ouden van het werk bevestigt dat de proeven een eye-opener waren voor alle betrokkenen. Inclusief de gemeentelijke Dienst Milieu en Bouwtoezicht. Het heeft nogal wat extra geld gekost – de Dyneema-platen zijn peperduur –  maar de gemeente kan de platen na afloop wellicht ook bij andere projecten inzetten. De locatie achter het CS is echt niet de enige bouwplaats waar projectielen van 20 meter hoogte voetgangers kunnen treffen, verzekert Den Ouden.

“Bij het vernieuwen van de kap van een gemiddeld grachtenpand” spelen al gauw vergelijkbare valhoogtes. Alleen lijkt niemand zich dat tot noch toe te realiseren en is er nooit zo structureel studie naar gedaan. Het lijkt erop dat er een grote blinde vlek is blootgelegd bij de praktijk van het beveiligen van openbare ruimte rondom bouwplaatsen.”

Omdat ze toch bezig waren besloot het ballistisch team van Koop Tjuchem tegen het einde van de serie proeven ook een standaard bouwhelm van polyethyleen onder de testopstelling te leggen. Hij werd meedogenloos doorboord door de kleinste maat centerpen. “Niet heel verrassend misschien”, aldus werkvoorbereider Evert van der Zee, “maar wel confronterend als je het zo voor je ogen ziet gebeuren.”

In de praktijk zullen helmen zelden loodrecht getroffen worden door een vallend projectiel, zoals in de proefopstelling. Als er maar sprake is van een kleine invalshoek, en dat heb je al gauw op een bolle helm, wordt een projectiel al gauw afgeketst. “Maar om maximale veiligheid te garanderen voor de reizigers op het Amsterdamse Centraal Station onderzochten we het absolute �worst case scenario�. Hoe onwaarschijnlijk dat misschien ook is.”

Reageer op dit artikel