nieuws

Wonen in groen, dat is de toekomst

bouwbreed

Osdorp is onderdeel van de Amsterdamse Westelijke Tuinsteden, gebouwd na de oorlog volgens de licht, lucht en groen-filosofie van modernistische architecten en stedenbouwers. In de Westelijke Tuinsteden is de grootste herstructurering van Europa in gang. Een kwart van de voorraad zal worden gesloopt om plaats te maken voor veelal grotere en duurdere woningen. Maar het is naar de mening van Anne Luijten vooral van belang dat wordt geïnvesteerdin leefkwaliteit.

Omdat het bij dat te slopen kwart niet allemaal om bouwkundig in slechte staat verkerende woningen gaat, en omdat – ondanks het negatieve imago van de Tuinsteden – er veel buurten zijn waar veel mensen bijzonder tevreden wonen, levert de vernieuwingsoperatie nogal wat protest en tegenstand uit de buurt op.

Een ander reëel probleem is het gebrek aan vervangende woonruimte voor degenen die moeten vertrekken. Maar de protestgeluiden klinken niet alleen uit de buurt, ook onderzoekers en planners vragen zich af of het zo�n goed idee is om zo�n groot deel van de sociale huurvoorraad te slopen. Per slot van rekening is er geen leegstand in dit segment, is in tegendeel de vraag groter dan het aanbod en zul je als stad toch altijd groepen moeten accomoderen die geen andere huisvesting kunnen betalen. En dat is niet alleen een �kansarme onderklasse�, maar zijn ook groepen als starters en studenten. Een belangrijk doel van deze ingrijpende operatie is dan ook het spreiden van bevolkingsgroepen ten einde segregatie en getto-vorming te voorkomen. Met een eenzijdige ruimtelijk-fysieke aanpak wordt echter al snel voorbij gegaan aan de sociale impact op de bestaande leefgemeenschappen. Een ingewikkelde problematiek dus, want dat segregatie ongewenst is, daar is iedereen het wel over eens, maar de sleutel tot de oplossing is bepaald nog niet gevonden. Het ontwarren van de kluwen van ruimtelijke en sociaal-economische problemen kan echter niet alleen op het conto van de corporaties worden geschoven. Investeringen in onderwijs en werkgelegenheid zijn net zo hard nodig als het differentiëren van het woningaanbod. Creatief omgaan met de bestaande voorraad is daarnaast geboden. Flexibiliteit in omzetten naar koop of huur, bedrijfsruimten voor starters, een toewijzingsbeleid en bewoners betrekken bij het beheer door middel van financiële prikkels, zijn daar enkele voorbeelden van.

Het slopen van woningen die niet meer aan de eisen van de tijd voldoen en variatie brengen in de voorraad is daarnaast deel van de oplossing. Een belangrijke doelgroep voor de nieuwbouw blijken de huidige bewoners zelf te zijn, die graag een wooncarrière in de eigen buurt zouden maken, en waarmee de �zwarte vlucht� naar Almere wellicht afgeremd kan worden. Ondertussen zijn er in Osdorp plannen zat. Op bijna iedere straathoek straalt je een levensgroot bouwbord tegemoet, met glimmende plaatjes van een futuristische ronde glazen toren, dan wel een �cosy� appartementscomplex met binnentuin. De pr-afdeling van Osdorp zet in op �wonen in een dorp�, wat net zo�n onzin is als de gestileerde os die het nieuwe logo siert. Het �os� van Osdorp komt niet van een stier met grote horens, maar van �oost�, zoals op de eigen website is te lezen.

Het dorpse karakter van Osdorp ben ik ook nog nergens tegengekomen; het stadsdeel wordt juist gekenmerkt door grootschalige galerijflats en het hoofdwinkelcentrum is net zo doorsnee als in iedere andere wijk in Nederland.

De woningen die nu worden gebouwd herinneren ook in geen enkel opzicht aan een dorp. Het zojuist opgeleverde complex De Drie Wachters bijvoorbeeld, van De Nijl Architecten. Het zijn zes flats van negen verdiepingen, per twee geschakeld door middel van een onderbouw van parkeergarage en bedrijfsruimte. Min of meer �klassiek� uitgevoerd, met bruin metselwerk en horizontale banden, waarvan het jammer is dat ze er zo plastic uitzien. Ze staan mooi aan een tot �stadspark� gepromoveerde groenstrook en vormen een duidelijk statement tegen de omringende betonnen strokenbouw. De grootschaligheid en het eindeloos herhaalde regelmatige ritme van de smalle verticale vensteropeningen maken het complex echter saai. Bovendien vraag je je onwillekeurig af of dít nou de woningen zijn die de Tuinsteden moeten redden? Het is een dilemma: met het volbouwen van de Westelijke Tuinsteden ligt het gevaar op de loer dat haar grootste kwaliteiten, het groen en de ruimte, verloren gaan.

Wonen in een groene omgeving nabij de voorzieningen van de stad, dát is de trend van de toekomst en wat dat betreft heeft Osdorp een belangrijke troef in handen. Rondom de Sloterplas bijvoorbeeld: houdt het gebied groen en openbaar, verbeter de recreatieve waarde en de zichtlijnen vanuit het Osdorpplein, en het zal je uiteindelijk meer opleveren dan zo�n rare glazen toren. Investeer niet alleen in woningen, maar vooral in de omgeving en daarmee in leefkwaliteit.

Anne Luijten

Architectuurhistoricus en

publicist, Amsterdam

anne.luijten@fieldtrip.nl

Ondertussen zijn er in Osdorp plannen zat

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels