nieuws

Politiek verfoeid, technisch een hoogstandje Wie doet wat – Groene Harttunnel

bouwbreed

zoetermeer – Een blow out, waarbij de grond onverwacht inzakt, was de grootste zorg van Aaldert de Vrieze, supervisor namens Koop Tjuchem voor de boortunnel onder het Groene Hart. Ook de passage onder de Oude Rijn en de spoorwegovergang leverden spannende momenten op. “Onder de grond krijg je geen tweede kans.”

De bouwcombinatie Bouygues/Koop levert de Groene Harttunnel volgende maand op. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de schachten, maar eigenlijk is de aannemer klaar met het huzarenstukje. De Bospolder was vijf jaar lang een grote bouwput, gedomineerd door een betoninstallatie, kranen en keten. Nu resteert een grote kale zandvlakte en vanaf de rotonde bij het Infocentrum is het mogelijk in de toegangsschacht van de tunnel te kijken. “We moeten alleen nog gras zaaien.” De vluchtschachten steken als drie keer twee grof uitgevallen zeilen boven het landschap.

In de loop der jaren is de tunnel in politiek Den Haag vele malen verfoeid als duur compromis in een tijd van overvloed, maar technisch is de boortunnel een hoogstandje. De 7 kilometer lange tunnel heeft met 13,86 meter de grootste diameter ter wereld. Om kosten te besparen is één grote buis geboord in plaats van de gebruikelijke twee. Het summum op het gebied van design & construct vond Rijkswaterstaat. Contractmanager onderbouw J. Bijkerk heeft dit deelcontract als de grootste uitdaging ervaren.

De eerste hoofdbrekens voor De Vrieze waren de boor in de schacht te krijgen. De onderdelen zijn gebouwd in Lyon en met de boot via Marseille, Rotterdam en het Wijde Aa in de Bospolder aangekomen. “Iedereen waarschuwde dat het nooit zou lukken en het gaf een goed gevoel toen ik vanaf de speciaal gebouwde kade de boor op de ponton zag arriveren.”

Op topdagen bereikte de Aurora een snelheid van 28 meter per dag, maar gemiddeld ploegde de boor met een gangetje van 17 meter per dag door het zand onder het Groene Hart.

De Vrieze is verantwoordelijk voor de “coördinatie tussen de verschillende bloedgroepen van Koop en Bouygues en het eerste aanspreekpunt voor Rijkswaterstaat.” Hij was elke twee weken van de partij als het project werd doorgenomen en pijnpunten werden besproken. Van te voren waren zo�n negenhonderd risico�s in kaart gebracht.

“Soms zijn het felle gesprekken geweest. Maar we hebben de juristen altijd buiten de deur weten te houden.” Ook hoogte- en dieptepunten van de bouwfraudeaffaire hebben het project nauwelijks beïnvloed. “Natuurlijk hadden we het er wel eens over, maar op de werkvloer was er niets van te merken en we hebben altijd respect voor elkaar gehouden”, aldus De Vrieze, die hiermee doelt op de relatie met de opdrachtgever.

De tactiek van De Vrieze is niet alles op detailniveau te willen weten. Ook zorgt hij ervoor dat de werkvloer niet wordt belast met grote onopgeloste problemen. Het begin van het boorproces was zo�n moment. “Discussie op de werkvloer leidt dan alleen maar tot frustratie. Dan zorg ik dat het snel bespreekbaar wordt en til het naar beslissingsniveau zodat knopen kunnen worden doorgehakt.”

Zijn grootste ergernis was dat de grondverwerving niet rond was toen in 1999 het project werd gegund. Uiteindelijk heeft de boor zelfs drie maanden stilgestaan vlakbij de schacht van Achthoven, omdat Rijkswaterstaat niet alle grond op tijd in eigendom had. Bij het beginpunt ter hoogte van Hoogmade heeft maandenlang nog een huis naast de ingang van de schacht gestaan.

Op het moment dat daar uiteindelijk noodgedwongen allemaal extra voorzieningen waren getroffen om te kunnen beginnen, vertrok de eigenaar alsnog. “Daar kon ik nog maar lastig begrip voor op blijven brengen.” De Vrieze heeft geen moeite gehad met discussies rond veiligheid en de brandwerende voorzieningen in de tunnel. “Na een paar ernstige ongelukken in het buitenland, is het juist goed om daar nog eens kritisch naar te kijken. Als je daarmee de risico�s op termijn kunt verkleinen, is dat wel even wachten waard.”

De boor draaide 20 uur per dag en werd daarna 4 uur onderhouden. “Elke dag werd een vaste checklist afgewerkt, want problemen moet je vooral voorkomen.”

Omdat het heel belangrijk is in één keer goed te boren, werd alles continu met meer dan vijfhonderd sensoren in de gaten gehouden. “Er komt geen tweede kans.” De Vrieze�s grootste nachtmerrie was dat de ondergrond ergens instabiel zou worden en zou inzakken tijdens het boorproces 30 meter onder de grond. Zoals in het verleden eens gebeurde bij de Heinenoordtunnel. Extra risicovolle passages waren onder de Oude Rijn en onder het spoor van Leiden naar Alphen aan den Rijn.

In de toptijd waren vijfhonderd mensen van 24 nationaliteiten aan het werk, waarvan het merendeel Fransen en Portugezen. Op de boormachine zelf zaten �maar� twintig mensen per ploeg (drie ploegen per dag). Daarnaast waren veel mensen nodig voor de complexe logistiek, de zandscheiding, de betonfabriek, groutinstallatie, schachten, enzovoorts.

Het leukste moment dat De Vrieze is bijgebleven was 17 januari 2004 aan het einde van het boorproces. “Toen ineens de twee hoofden van Joseph (projectdirecteur Harnois, red.) en minister Peijs uit het mangat naast de boor uitstaken. Die �smile� zal ik niet snel vergeten.”

Pas op dat moment zag de boor het daglicht en werd de voorkant zichtbaar. Het blanke staal ging in de buitenlucht heel snel roesten, waardoor de indrukwekkende uitstraling snel verloren ging. Kort daarna is de hele installatie verkocht aan Chinese collega�s. De Aurora moet in Shanghai opnieuw twee tunnels van 2 kilometer gaan boren. “Technisch zou het moeten kunnen, maar ik weet niet of het de Chinezen lukt”, besluit De Vrieze met een grijns van oor tot oor.

Contractinhoud contractgegund aanbedrag in miljoenen euro�s

Groene Harttunnel7 km lange boortunnelBouwcombinatie Bouygues/Koop 427

is een samenwerkingwerkingsverband tussen het

Franse Bouygues s.a. en Koop Holding Europe BV

De onderbouw van de

101 kilometer hsl-zuid is

zo goed als klaar. De aannemers maken plaats voor spoorbouwers. Cobouw blikt met Rijkswaterstaat en bouwers in zeven delen terug hoe de diverse deelcontracten van de lijn zijn

Dit is het tweede deel van de serie, het eerste verscheen op 11 augustus.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels