nieuws

Na kunnen nu kwestie van willen

bouwbreed

De techniek is er om risicomanagement in de bouw toe te passen. Op een bijeenkomst van het Kennisnetwerk Risicomanagement-Risnet bleek dat nieuwe instrumenten als cursussen, systeemintegratie, kennisnetwerken en communities of practice extra tools bieden voor procesbeheersing en risicomanagement in de bouw. Maar behalve die techniek is juist het gedrag van bouwpartijen doorslaggevend voor succes. Het begint met het willen zien van risicos, gevolgd door het besef dat risicoanalyse per definitie kansen biedt. Maar dan zullen partijen in de bouw wél hun gedrag moeten veranderen en anders met elkaar moeten omgaan, concludeert Fred Jonker, projectmanager van Risnet.

Het is voor Risnet reden om het accent van de tweede fase van het risicomanagement programma IRIS te leggen op het samen delen van risico�s. Voor de periode 2005-2007 gaat het erom ons kennisnetwerk vooral in te zetten binnen praktische pilots in de gww-, maar ook in de b&u-sector. Dat is inmiddels gestart bij projecten, zoals verlenging van de A35, verbreding van het Twentekanaal, het terugbrengen van het water in de stad Breda en buitendienststelling bij het spoor. Natuurlijk blijven het geven van cursussen en het instellen van ateliers (communities of practice) ook belangrijk. Maar zoals Udo Greuter (trekker van IRIS) het op het eind van de middag in het CUR-huis in Gouda verwoordde: “We kruipen met die pilots dicht tegen opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw aan. Volgens het principe �learning on the job� kunnen ze direct met risicomanagement aan de slag gaan.”

Dat Risnet daarbij opdrachtgevers en opdrachtnemers bij elkaar brengt, komt naar mijn mening als geroepen. Want het zijn deze partijen die elkaar thans weinig ruimte gunnen. Ze zijn per definitie gefocust op de eigen belangen. Daardoor komen ze al gauw met elkaar op gespannen voet te staan, zeker als het om het dragen van risico�s gaat. Dat is een verkeerde benadering omdat risico�s bij het totale project liggen. Niet uitsluitend bij de opdrachtgever of de opdrachtnemer. Tijd dus om samen op te trekken in risicomanagement, juist ook omdat ze samen de cyclus te pakken hebben, zei één van de aanwezigen. De opdrachtgever met het budget en de vergunningen, de aannemers met de uitvoeringskennis en logistieke middelen. Dan heb je een geweldig team, dat samen van risicoanalyses ware �risico-opportunities� kan maken.

Vooralsnog vormen bij de meeste bouwprojecten opdrachtgevers en opdrachtnemers als het ware twee aparte werelden als het om risicomanagement gaat. Het is zaak om daar doorheen te breken. Een groot Brits ingenieursbureau schakelt zelfs psychologen in om beide partijen tot elkaar te brengen. In Nederland wordt in toenemende mate een praktische samenwerking gevonden. Bijvoorbeeld bij de Waardse Alliantie bij de Betuweroute, waar opdrachtgever en opdrachtnemer samen een risicopot hebben gemaakt. Het beteugelen van kostenverhogende fouten, improvisaties en afwijkingen levert beide partijen direct geld op.

Disciplines

Maar ook op andere manieren is geld te verdienen, zo bleek uit de Risnet-bijeenkomst: tijd inbouwen om zaken voor te bereiden, want door tijdsdruk creëer je risico�s. Of standaard risico�s proberen te kwantificeren, want dat maak je meteen een succesvolle slag in je bouwproces. Wat te denken van samenwerking tussen verschillende disciplines, zodat bij een stedenbouwkundige opzet van een nieuw industrieterrein de hoofdweg niet op een 12 meter dik pakket veen komt te liggen, maar op een draagkrachtiger ondergrond. De toegevoegde waarde kan bij risicomanagement in vele gedaanten verschijnen. Van belang is dat een samenwerkingsverband vooraf open staat voor adequate risicoanalyses. Niet alleen als het water hoog staat en de nood aan de man is. Opdrachtnemende en opdrachtgevende partijen moeten samen eigenaar van risico�s worden. Het behoort beider gedachtegoed te zijn.

Die structurele plek wordt bevorderd door een structurele manier van werken, zoals bij Systeem Engineering, zo toonde Nico Rövekamp van Delta Marine Consultants. Eigenlijk onbewust werken zij al jaren met een systematiek waarbij sprake is van vergaande systeemintegratie. Belangrijk is het zichtbaar maken van diverse activiteiten in het ontwerpproces en het zo mogelijk voorkomen van storende raakvlakken daartussen. Op die manier kan men de disciplines zuiver laten werken en toetsen, inclusief toe te rekenen risicoanalyses. De crux van systeemintegratie zit in het toevoegen van een algemeen ontwerpteam dat het vage programma van eisen, dat vaak voor 95 procent uit uitgangspunten in plaats van eisen bestaat, te vertalen naar opgeknipte werkzaamheden die men onafhankelijk van elkaar beheerst kan uitvoeren. Systeem Engineering wordt als systematiek consequent gehanteerd. Hoe slechter een programma van eisen hoe nuttiger system engineering en systeemintegratie zijn.

Nuttig is ook Traverse. Erik Mischgofsky van Delft Cluster en Dick Nederveen van Holland Railconsult gaven een toelichting op de nog jonge Kennis- en informatietransfer, die met �communities of practice� voor zes kernthema�s werkt. Twee daarvan zijn meer dan gemiddeld omgeven door risicomanagement: Het kernthema �Beheerst Benutten van de Ondergrond� en het kernthema �Techniek en Risico�s in Infrastructurele Plan- en Ontwerpprocessen�. Sectorbrede participatie zorgt voor een gedegen en actuele doorkijk in de problematiek. Vaak resulteert dit in heel praktische zaken, zoals het analyseren van de effecten van een fundering op belendende gebouwen.

Het geeft aan dat aan de praktische kant de kennis alsmaar toeneemt. Daar gaat een geweldige stimulans voor risicomanagement van uit. Een minstens even grote stimulans moet komen van de opdrachtgevers en opdrachtnemers. Als ze hun gedrag veranderen en bereid zijn risico�s samen te delen, ligt de weg vrij om risico�s in het bouwproces echt te beteugelen.

�Beheerst benutten van de

ondergrond�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels