nieuws

Zoek het miljard

bouwbreed

De miljard gulden die volgens de uitzending van Zembla bedrijven in de grond-, water- en wegenbouw jaarlijks boven de normale winst door prijsafspraken wisten binnen te halen zijn nog steeds zoek. In het strafproces dat op dit moment in de Rotterdamse recht- bank plaats vindt, werden weer enkele mogelijkheden geopperd waar die extra winsten terecht […]

De miljard gulden die volgens de uitzending van Zembla bedrijven in de grond-, water- en wegenbouw jaarlijks boven de normale winst door prijsafspraken wisten binnen te halen zijn nog steeds zoek.

In het strafproces dat op dit moment in de Rotterdamse recht-

bank plaats vindt, werden weer enkele mogelijkheden geopperd waar die extra winsten terecht gekomen waren. Volgens een verslag in Cobouw werd de Amsterdamse hoogleraar Theeuwis als getuige-deskundige hierover aan de tand gevoeld. De opvatting van

Theeuwis was dat een kartel voor alle leden daarvan een maximale winst als doelstelling had. De prijzen die daarbij in rekening gebracht worden, liggen beduidend boven wat bij volledige concurrentie betaald zou moeten worden. Daar was het miljard weer. Zelfs de parlementaire enquêtecommissie heeft het niet hard op papier willen zetten en liet het bij mondelinge suggesties na afloop van de enquête van enkele commissieleden.

Professor Theeuwis kon zijn betoog niet onderbouwen met feiten. In het bijzonder kon hij niet verklaren dat de marges die sinds jaar en dag in de sector kunnen worden waargenomen op geen enkele manier wijzen in de richting van de profijtelijke prijsopdrijving. Dat hij vervolgens de suggestie deed dat in de jaarverslagen daarom niet de werkelijke winsten zijn opgenomen is nogal een aantijging.

De aantijging raakt kant noch wal. Sterker, het is een onzinnige opmerking. Hoe zou in een sector als de gww jaarlijks 8.8 procent van de omzet die aan klanten is gefactureerd buiten de boeken kunnen worden gehouden of daarin worden verstopt.

Aangezien het 8.8 procent extra is – boven de echte prijs en normale winst immers – twee tot drie keer de gebruikelijke marge op de omzet verdoezeld moeten zijn. En dat niet één jaar, maar tientallen jaren achter elkaar. Technisch is dit al niet mogelijk, want er zouden gigantische vermogens in de bedrijven zijn ontstaan en die zouden dan aan het oog van de fiscus onttrokken zijn en blijven. Ook houdt het in dat accountants hier nooit iets van gemerkt hebben of bij alle bedrijven in het complot zaten. Ook een andere mogelijkheid die de heer Theeuwis opperde om een verklaring te geven voor zijn opinie – onderzoek naar de feiten had hij immers niet gedaan – heeft geen relatie met de werkelijkheid. De overcapaciteit in de sector maakte het noodzakelijk dat de winst over zoveel bedrijven moest worden verdeeld, dat er als het ware weer een normale marge tevoorschijn kwam. Maar hoezo jarenlange overcapaciteit? Waar blijkt dat uit? Kenners van de sector zouden dat kunnen weten, maar hebben het niet waargenomen. Theeuwis was als getuige-deskundige door de officier van justitie opgeroepen. De bedoeling van zijn verklaring is om de aanklachten tegen de terechtstaande personen en bedrijven van een achtergrond te voorzien en te ondersteunen. Dat laatste lijkt mij op basis van het verslag dat ik over het verhoor bij de rechtbank niet echt gelukt. Cijfermatig niet, maar ook de redeneringen deugen niet.

Niemand zal de heer Theeuwis bestrijden dat in veel gevallen het beperken van concurrentie voor de klant niet gunstig uitpakt. Geaggregeerd is dit ook het geval voor de economische ontwikkeling. Deze algemene noties kunnen echter niet zonder meer op de praktijk in de bouwnijverheid worden overgezet.En zeker kan dit niet door de effecten in een bepaald jaar of een beperkt aantal jaren te benoemen zoals hier gebeurt.

Voortdurende afspraken met elkaar maken kan een rem op de noodzaak tot innovatie en technische ontwikkeling betekenen. Daarom is het ook goed dat dit niet mag en dat in voorkomende gevallen wordt ingegrepen. Een verschijnsel dat van jaar op jaar tot een marginale beperking leidt en dus ook maar een marginaal effect (honderdsten van procenten) op de prijsontwikkeling heeft, levert in een lange reeks van jaren een meer wezenlijke beperking op. De miljard gulden is nog steeds niet gevonden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels