nieuws

Glazenwasinstallatie Van Nelle gerestaureerd

bouwbreed

rotterdam – Vanuit een hoogwerker worden op de hoeken van de Van Nelle Ontwerpfabriek in Rotterdam railonderdelen teruggebracht van de glazenwasinstallatie. De restauratie van de vermoedelijk eerste installatie van Nederland vormt het sluitstuk van de herontwikkeling van de oude Van Nellefabrieken.

“Om een gebouw met zoveel glas goed te kunnen onderhouden moet je regelmatig aan de gevel hangen”, zegt Anton Spaan van IBB Kondor over de monumentale fabriek langs de Schie. Dat heeft bouwheer en directeur Kees van der Leeuw ook gedacht toen hij halverwege de jaren twintig naar Amerika toog om daar ideeën op te doen voor het transparante gebouw dat hij voor ogen had.

De glazenwasinstallatie, speciaal voor de fabriek ontworpen, is net zo monumentaal als het pand, dat is gebouwd tussen 1926 en 1931 en zijn tijd in allerlei opzichten ver vooruit was. De railbaan van de installatie, werd gebruikt voor elektrische trams uit die tijd. �Cleveland Electric 18-8-25� staat er op de profielen te lezen nu deze zijn gestraald en verzinkt.

IBB Kondor had tijdens de aanvang van de herontwikkeling in 2000 nog geen idee welk bedrag het bedrijf moest uittrekken voor de renovatie van de installatie en lange tijd is het een stelpost geweest op de begroting. De klus, die exclusief btw 260.000 euro kost, bleek echter veel groter dan aanvankelijk gedacht.

De installatie bestaat uit een hekwerkconstructie met daaraan een gemonteerde rail rondom het gehele pand, op meerdere niveaus. De tabaksfabriek is met 27 meter het hoogste gebouw en heeft een omtrek van 240 meter, de raillengte van de koffiefabriek is 285 meter en van de theefabriek 74 meter.

“We wisten dat de rails werd nagekeken en gekeurd door de eigen technische dienst van de Van Nellefabriek, maar de verankering van de consoles bijvoorbeeld niet.” Altrex, de leverancier van de gondels, inspecteerde de kabels en de gondels. Maar in hoeverre de installatie in zijn geheel deskundig werd geïnspecteerd, kon IBB Kondor niet achterhalen.

“Rotterdam eist geen verplicht certificaat”, legt Spaan uit, “maar bij de oplevering moet het gebouw toch zeker zijn voorzien van een veilige installatie en willen we een erkend document van vrijwillige keuring kunnen overhandigen.”

IBB Kondor is in zee gegaan met Eurlicon uit Amsterdam, een adviesbureau op het gebied van veiligheid en betrouwbaarheid bij liften, roltrappen en gevelonderhoudsinstallaties. Door middel van een proefbelasting is uitgezocht in hoeverre de installatie aan de eisen van de tijd voldoet. Het maximale gewicht dat aan de installatie mag hangen is 300 kilogram.

“Alle ophangpunten moesten worden gecontroleerd”, beschrijft Spaan het karwei waaraan het Sassenheimse dochterbedrijf van Volker Wessels vorig jaar oktober begon. “De rail hangt aan een hekwerk waaraan consoles zijn gelast. Iedere console is met vier moeren en een voetplaat op het dak verankerd. Om er met een sleutel bij te kunnen en de in totaal 1800 moeren te kunnen controleren is de dakbedekking die over de voetplaten ligt, ter plaatse van de moeren weggehaald.”

Doorgerekend

Onderaannemer Gebr. Vis en De Haas uit Ter Aar heeft de moeren met een holle boor tot een bepaalde diepte vrijgemaakt. Tweederde van de moeren is nu gecontroleerd en voor een groot deel een kwartslag aangedraaid. Dakdekker Intradak uit Molenaarsgraaf bedekt de voetplaten weer met dakbedekking.

Tegelijkertijd is de hele hekwerkconstructie met consoles constructief doorgerekend door constructeur Bartels uit Utrecht. De installatie, waarvan de gondel vroeger met een handlier verticaal, en horizontaal lopend vanaf de grond werd voortbewogen, wordt straks elektrisch, maar de rail mag niet worden vervangen. Die is op 10 meter na authentiek en historisch gezien het belangrijkste onderdeel van de monumentale glazenwasinstallatie.

Aan het einde van elke console hangt een draadeind met een klauwtje dat in het profiel haakt. Om veiligheid te kunnen garanderen zijn ophanging en rails gedemonteerd om ze te kunnen stralen en verzinken. Spaan: “Het vuil en oppervlakkige roest is er afgestraald om eventuele corrosie aan het licht te brengen en te bekijken of hergebruik mogelijk is. Zo niet, dan worden de draadeinden, bouten en moeren vervangen voor roestvrijstalen onderdelen.”

“Ieder onderdeeltje, elk stukje rail is opgemeten en gemerkt zodat het weer op precies dezelfde plek kan worden gemonteerd.” Op de rechte stukken doet onderaannemer Aerial Work Platforms uit Alphen aan de Rijn dat vanaf het dak, maar op de hoeken en de trappenhuizen kun je er met de armen niet bij en moet er vanuit de hoogwerker worden gemonteerd.

“Probleem is wel”, zegt Spaan, “dat klauwtjes als deze niet meer worden gemaakt. We moeten nog met Monumentenzorg bespreken hoe we dat gaan oplossen. Ook moet Monumentenzorg nog toestemming geven voor het plaatsen van extra consoles op de hoeken om doorbuiging van de rail te verminderen en vervanging van een stuk hekwerk.”

IBB Kondor hoopt rond de bouwvak de Van Nelle Ontwerpfabriek, die inmiddels zijn herbestemming heeft gevonden als bedrijfsverzamelgebouw voor cultuurgerelateerde bedrijven, op te leveren. Elk niveau krijgt zijn eigen elektrische loopkat die vanaf stroompunten op straatniveau met een vaste kabel wordt gevoed. Zo af en toe moet de glazenwasser de stekker in een ander stroompunt steken.

De gondel wordt door de elektromotoren voor de verticale beweging zwaarder dan de oorspronkelijke gondels en is daarom eenpersoons. Vooralsnog blijft het bij één gondel voor de hele fabriek; maar moest die vroeger met een kar naar een ander traject worden gebracht, deze loopt op wieltjes.

�Alle ophangpunten moesten worden gecontroleerd�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels