nieuws

Radio Kootwijk zoekt naarstig naar nieuwe functie

bouwbreed

Omdat de oorspronkelijke functie van Radio Kootwijk ophield te bestaan wordt sindsdien geestdriftig nagedacht over een nieuwe functie. Zo passeerden talrijke mogelijkheden de revue. Momenteel is een stuurgroep bezig met de laatste ronde. Op basis van een binnenkort vastgestelde visie zijn nog twee serieuze kandidaten in de race: het Kröller Müller Museum en het Elektryseum. De visie dient ook als basis voor het in voorbereiding zijnde bestemmingsplan.

In het hart van de Veluwe staat het monumentale voormalige zendstation Radio Kootwijk.

Vanuit het door de architect J.M. Luthmann ontworpen zendgebouw �de kathedraal� werd radiocontact verzorgd met bijvoorbeeld Nederlands-Indië en andere koloniën.

In 1923 werd een begin gemaakt met een lange golfzender voor morseseinen; vanaf 1929 werd ook uitgezonden via de korte golf. Later verzorgde men de radio-uitzendingen voor de omroepverenigingen van hieruit en nog weer later functioneerde Radio Kootwijk als transmissiestation van Scheveningen Radio, voor telefonie en voor het luchtvaartverkeer.

Omdat het werk van dit zendstation is overgenomen door satellieten moest eind december 1998 het station wel worden gesloten. “Er heerst nu ruist, ruimte en donkerte. Men ziet er een karakteristiek golvend stuwwallandschap en wordt verrast door het contrast tussen openheid en �de kathedraal�; door de gaafheid en de monumentale waarde van dit en andere gebouwen; door de karakteristieke lanenpatronen; en door het besloten karakter van de buurtschap als enclave in open landschap”, aldus de concept-visie die onlangs door MTD landschapsarchitecten in opdracht van de stuurgroep Radio Kootwijk is opgesteld. Eind 2003 zijn de gebouwen – waaronder zo�n 50 woningen – en het 450 hectare tellende natuurterrein door de rijksoverheid aangekocht van KPN. Dit indrukwekkende complex is uniek door de ligging – centraal in het natuur- en recreatiegebied de Veluwe – en vanwege de cultuurhistorische en architectonische kwaliteiten. Door deze ligging spelen trouwens wel tal van randvoorwaarden, regels en beperkingen een rol. “De opgave is om binnen de marges van die bepalingen een functie te vinden, die zowel tegemoet komt aan de doelstellingen ten aanzien van de natuur (rust, stilte en duisternis) als aan die van cultuur (behoud en ontwikkeling). Het gebied dient een in cultuurhistorisch, natuurlijk, landschappelijk en cultureel opzicht hoogwaardige uitstraling te krijgen”, aldus de stuurgroep, waarin de provincie Gelderland, de ministeries van LNV, OCW, en VROM, Staatsbosbeheer, de gemeente Apeldoorn, de Rijksdienst voor Monumentenzorg, de Rijksgebouwendienst en de Stichting Radio Kootwijk zijn vertegenwoordigd. Oud-minister van VRO, jhr. drs. P.O.A.C. Beelaerts van Blokland treedt op als adviseur. De geschiedenis van dit zendstation moet �leesbaar� zijn en als leidraad gelden voor de inrichting van het ruimtelijk ontwerp.

Onderzoek heeft uitgewezen dat een eerste raming van de noodzakelijke restauratiekosten ruim 12 miljoen euro bedragen; de monumentale en cultuurhistorische waarden van de rijks- en gemeentelijke monumenten dienen immers hersteld en behouden te worden. En dat geldt ook voor de landschappelijke en natuurkwaliteiten. Of om de missie uit de concept-visie te citeren Radio Kootwijk moet een “monumentale plaats van samenkomst voor het beleven van natuur en cultuur van internationaal niveau en in oog- en oorstrelende balans” worden. Dat betekent dat er duidelijke keuzes gemaakt moeten worden, bijvoorbeeld ook waar het gaat bij de bepaling van de gebouwen die de cultuurhistorische dragers zijn; het zogenaamde essentiële ensemble. “Dat zijn alle gebouwen die een zendfunctie hadden, alsmede de ondersteunende opstallen die om redenen van ouderdom, constructiewijze en/of architectonische schoonheid het behouden en restaureren waard zijn en die vanwege hun positie in het terrein een tweede l,even van het gehele ensemble kansrijk maken”.

Ondanks alle mooie woorden, fraaie strevingen en oprechte bedoelingen betekent het ook dat er sprake moet zijn van een gezonde en binnen de doelstellingen passende exploitatie.

Vooral het hoofdgebouw ligt centraal, is goed bereikbaar en vormt een aantrekkelijke mogelijkheid voor een toeristisch-recreatieve invulling. Omdat Radio Kootwijk ook een internationaal centrum voor ligt een museale invulling het meest voor de hand.

Na een afvalrace waarin vele partijen zich hebben gepresenteerd zijn nu nog twee opties kansrijk. Een dependance van het in Hoenderloo gevestigde Kröller Müller Museum of de volstrekt unieke collectie elektrische apparaten van Felix Visser. Vooral dat laatste concept dat onder de naam Elektryseum is gepresenteerd past – gelet op de historie van Radio Kootwijk en de actuele doelstellingen – hier perfect, temeer daar er voor deze initiatiefnemers geen exploitatiebelemmeringen bestaan. De stuurgroep zal zich, ook op basis van de concept-visie, hier binnenkort over moeten uitspreken.

Drs. Robbert Coops

Sociaal-geograaf en directeur van HVR, bureau voor communicatieadvies en -implementatie, Den Haag

(robbert.coops@hvrgroep.nl)

Een museale invulling ligt het

meest voor de hand

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels