nieuws

Vestingwerken doorstonden tsunami goed

bouwbreed

galle – De monumentale vestingwerken van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) in Sri Lanka doorstonden de tsunami van eind vorig jaar redelijk goed. De verwachting is dat het extra geld dat door de tsunami vrijkwam ook het vervolg van Hollandse restauratiewerkzaamheden aan de monumenten ten goede kan komen.

�Spenderen van de enorme hoeveelheid geld die is ingezameld, blijkt moeilijker dan het inzamelen. Waarom daarvan niet iets inzetten voor restauraties?” vindt maritiem historicus Robert Parthesius, die al twaalf jaar betrokken is bij opgravingen en duikwerkzaamheden in vestingstad Galle en de haven.

De tsunami trof ook het monument zwaar. Gebouw, apparatuur en documentatie gingen verloren. Twee dagen eerder had Parthesius het maritiem archeologische laboratorium – met daarin onder meer wrakken van de twee VOC-schepen de Hercules en de Avondster – overgedragen aan Sri Lankaanse collega�s. De tsunami sleurde 80 procent van alle opgedoken vondsten terug de zee in.

De restauratie van het enorme VOC-pakhuis in Galle staat sindsdien op een laag pitje. Dit gebouw, dat stamt uit de periode 1670-1680, heeft alleen zoutschade opgelopen door de tsunami. Het gaat dan ook om een zeer robuuste constructie.

“We hebben aan de Sri Lankaanse Monumentenzorg voorgesteld bij de restauratie een andere pleistertechniek te gebruiken die beter bestand is tegen zoutbelasting”, zegt restauratiearchitect Harry Boerema, gepensioneerde medewerker van de Rijksdienst voor Monumentenzorg. De Nederlandse overheid steekt hier miljoenen in, maar wil wel dat herstel voldoet aan de normen van de Nederlandse monumentenzorg.

De Hollanders bouwden in de 17de en 18de eeuw in Sri Lanka (toenmalig Ceylon) ongeveer 25 vestingen. De 50 hectare grote vesting Galle, die de Hollanders tussen 1640 en 1796 opbouwden, was daarvan de belangrijkste. Ze staat inmiddels op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Soortgelijke fortificaties zijn te vinden in India en Indonesië. Het waren handelsposten en plaatsen waar goederen als kaneel en peper werden overgeslagen en schepen opgelapt.

De vele monumenten in de regio bevatten zowel Hollandse als Britse elementen. Toen de Britten Ceylon in 1796 overnamen, werden nieuwe elementen toegevoegd. Zo heeft het pakhuis (�Dutch Warehouse�) een fraaie Polonceau dakconstructie uit de Britse tijd. Een voorstel om de Britse kap te vervangen door een originele Hollandse houten dakconstructie verwierp Boerema resoluut. “Je moet de geschiedenis respecteren”, meent hij. Stenen spuwers die hier en daar onder de kap uitsteken zijn de enige overblijfselen van de Hollandse dakopbouw.

Restaurateurs

Boerema waren de afgelopen jaren ook al betrokken bij de restauratie van de Nederlandse Hervormde kerk in Galle. Het hagelwitte gebedshuis ligt hoger en werd daardoor niet door de tsunami getroffen. Pleisterwerk, dakopbouw, vensters en de Hollandse graven in de vloeren werden hersteld. Ook een groot glas-in-lood venster in de westgevel die in de Britse tijd was aangebracht, werd gerestaureerd en deels gereconstrueerd. Daartoe formeerde Boerema een Nederlands team van glazeniers. Die namen niet alleen de restauratie voor hun rekening, maar leidden ook acht Sri Lankanen op voor het werk.

Andere restauratieplannen betreffen onder meer het �Akersloot Bastion� aan de westzijde van de vesting. De tsunami sloeg hier in de vestingmuur een flink gat. Het is de bedoeling dat op circa 15 meter van de vestingmuur in het water een golfbreker wordt aangebracht.

Constructeur Roel de Jong (Ingenieursbureau Wassenaar) bedacht een methode om het waterpeil tijdelijk met een zandzakkenwand te verlagen om de voet van het bastion aan te pakken en de golfbreker op te bouwen.

Een voormalig hospitaal krijgt na een restauratiebeurt een nieuwe functie als bezoekerscentrum voor toeristen. In het stadje Matara, 25 kilometer verderop, werkt Boerema aan een reconstructieplan voor een verdwenen ophaalbrug van het daar gelegen Star Fort. Een subsidieaanvraag voor de reconstructie van de typisch Hollandse brug is momenteel in behandeling.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels