nieuws

Onderscheid processen en projecten van wezenlijk belang

bouwbreed

In het artikel �Keuze proces- of procesmanager is lastig in Cobouw 8 december 2005 (nummer 231) staat Alex De Maesschalck, directeur van ADM Management volgens Kees Kranenburg en Gijs Stigter onvoldoende stil bij het wezenlijke onderscheid tussen proces- en projectmanagement. Aangezien zij van mening zijn dat daar vaker sprake van is, willen zij daar graag […]

In het artikel �Keuze proces- of procesmanager is lastig in Cobouw 8 december 2005 (nummer 231) staat Alex De Maesschalck, directeur van ADM Management volgens Kees Kranenburg en Gijs Stigter onvoldoende stil bij het wezenlijke onderscheid tussen proces- en projectmanagement. Aangezien zij van mening zijn dat daar vaker sprake van is, willen zij daar graag helderheid in scheppen. Dat vereenvoudigt wellicht veel discussies aan de directietafel.

Het kenmerkende van een project is dat je het kunt definiëren in termen van Tijd, Geld, Kwaliteit, Organisatie, Informatie en Risico. Niets nieuws. Als de hier genoemde zes termen bekend zijn bij en ingevuld zijn door de opdrachtgever en of -nemer dan kan er sprake zijn van een project. Een projectmanager weet wat hem te doen staat: een gedefinieerde productie afleveren. Het resultaat is vooraf bekend. Zo bouw je een zeiljacht, een stalen brug, een productielijn en een woonwijk.

Van een geheel andere orde is het wanneer je een doel moet gaan realiseren: het verbeteren van bereikbaarheid, het verwerven van een marktpositie, het herstructureren van een stadsdeel. Om dit soort doelen te realiseren is een procesmatige aanpak nodig. Belangrijkste in een proces zijn de actoren; zij initiëren, handelen en bepalen. Zij brengen zaken in beweging en moeten het doel realiseren. De factoren, de feitelijke mogelijkheden, bepalen de haalbaarheid van de ideeën en plannen. In een proces kunnen door de inwerking van actoren onderling en de balans tussen actoren en factoren de doelen verschuiven. In een project niet of je moet terug naar de tekentafel. Het gaat regelmatig mis in belangrijke trajecten in maatschappij en bedrijfsleven wanneer situaties die om een procesbenadering vragen als een project benaderd worden. Dan worden vooraf de factoren leidend en zijn de actoren vastgezet in beperkte speelruimtes.

Huidige infrastructuur projecten en mobiliteitsinitiatieven zijn van meet af aan gediend bij een procesmatige aanpak om ontsporingen te voorkomen. Het is een kwestie van keuze. Kiezen voor een procesbenadering betekent dat de samenhang tussen verschillende actoren dwingend is voor de juiste projectdefinities. Hiermee is meteen gezegd dat proces vooraf gaat aan project(en). Overigens vraagt de omgeving soms in een project te kiezen voor een procesaanpak om effectiever te kunnen realiseren. Er zijn verschillende �drivers� in processen: thema, toegang, timing, tempo, toneel, toon, tol. In dit bestek gaan we daar niet op in. Elk van deze �zachte� grootheden kunnen sterk bepalend zijn of een groep mensen dichter bij de gestelde doelen komt of niet.

Bijzonder aan een proces is dat talent en energie van deelnemers eerst vrij gemaakt en daarna gericht wordt. Processen leiden is losmaken en sturen op vertrouwen. Projecten leiden daarentegen is vastzetten en sturen op beheersing. Beide zijn nodig, geen van beide is goed of fout. Het is onze overtuiging, gestaafd door ervaring, dat je het oplossen van complexe vraagstukken en het behalen van aansprekende doelen op een eenvoudige procesmatige manier moet aansturen. Dat betekent dat je altijd de vraag moet stellen voor wie en met wie doe je het? Daarbij calculeer je al subjectiviteit en polariteit in. Die heb je ook nodig om dynamiek en beweging te krijgen. De energie zit bij de actoren niet bij materie en de factoren. Tegenspel is onderdeel van de voorstelling. Het is geen ongewenste hindernis.

De projectmanager verbindt zich aan een concreet resultaat. De procesmanager verbindt zich aan een waarde(n)vol proces waarmee gestelde doelen benaderd dan wel gehaald worden. De goede procesmanager is geen facilitator op afstand, maar regisseur van de actoren. Hij moet iedereen in zijn spel laten komen zonder te vergeten dat het publiek een voorstelling op de planken wil zien. Iemand die de verbeelding laat spreken. Met lef, die aanscherpt en bindt. Zo iemand is zeker verbonden aan resultaat.

Het kan geen kwaad wanneer opdrachtgevers goed nadenken over de opdracht die ze uitgeven. Is het eindresultaat in concrete, fysieke termen te beschrijven en is de weg ernaar toe duidelijk, zoek dan een projectmanager. Is het einddoel een kwalitatieve situatie, zijn daar vele spelers voor nodig, zijn terrein en wegen onduidelijk, kies dan een procesmanager. En als je het niet weet, is dat een mooi beginpunt voor een proces.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels