nieuws

Innovatiegehalte overheid bepaalt concurrentiepositie railsector

bouwbreed Premium

In ons land worden relatief gezien weinig goederen over het spoor vervoerd. Toch heeft goederenvervoer over het spoor een goede toekomst, zeker ook wanneer de Betuweroute in 2007 als zodanig zal functioneren. Railcargo is op veel afstanden concurrerend in prijs en prestatie met het wegverkeer en de binnenvaart, maar volgensRobbert Coops laat vooral het imago van de sector nog veel te wensen over.

Het is duidelijk dat het railgoederenvervoer in Nederland de laatste jaren sterk veranderd is door de Europese liberalisatie van de vervoersmarkt; de diversiteit van aanbieders, die nu op een open markt opereren, nam toe onder druk van het Europese beleid, zoals rond de trans-Europees railnetwerken.

Zelfs de rijksoverheid raakt er steeds meer van overtuigd dat een sterke sector en een �dedicated� railinfrastructuur belangrijke stimuli zijn voor de economische groei van mainport Rotterdam.

De Nota mobiliteit, maar ook de investeringsbereidheid spreken in dat opzicht boekdelen; er wordt eindelijk serieus ingezet op de ontwikkeling van de IJzeren Rijn, de Hanzelijn en de dedicated goederenlijn tussen Rotterdam en Antwerpen, Robel.

Ook industrie, vervoerders en verladers tonen groeiende belangstelling voor het spoor, mede door de toenemende beperkingen in het wegvervoer zoals filedruk en heffingen op vrachtverkeer, maar deze sectoren blijken nog steeds nauwelijks bereid risicovol te participeren in de aanleg of exploitatie van railinfrastructuur. De lang verwachte publiek-private samenwerking is bovendien in dit opzicht sterk achtergebleven bij de verwachtingen die de overheid – en met name het Ministerie van Financiën – heeft uitgesproken. Ook in dat opzicht speelt het imago van de railsector een negatieve rol.

De teleurstelling over het gebrek aan financiële belangstelling door het bedrijfsleven is nog steeds niet verwerkt, zoals onlangs bleek tijdens de discussies over de toekomstige exploitatie van de Betuweroute.

Uit de gegevens – zoals die onlangs door Rail Cargo in een uitgave �Spoor in cijfers 2005� zijn verzameld, blijkt dat railgoederenvervoer zich bij uitstek leent voor het vervoer van grote volumes en zware ladingen. Dat is zeker niet opmerkelijk; de sterke groei van het containervervoer via het spoor en in het vervoer van kolen, ijzererts en stukgoed (auto�s, staalproducten, wit- en bruingoed) vooral naar Duitsland is dat wel. In weerwil van de groei van de binnenvaart en het vrachtverkeer over de weg blijkt het vrachtvervoer via het spoor harder te stijgen dan de andere vervoersmodaliteiten. De groei over de periode 1990-2003 bedraagt zelfs 54 procent.

Omdat spoorvervoer relatief gezien een �schone� manier van vervoer blijkt te zijn, kan dat als pluspunt worden beschouwd. Het heeft een aanzienlijk lager energiegebruik en dus ook een lagere uitstoot van CO2 dan wegtransport; een fundamentele verschuiving van weg naar rail kan een reductie van CO2- uitstoot opleveren tot 60 procent. Ook in een ander opzicht kan het spoor goed concurreren met vooral het wegtransport. Tussen 2000 en 2004 is de punctualiteit aanmerkelijk verbeterd; het aantal goederentreinen dat op tijd aankomt neemt geleidelijk toe en ook dat is winst.

Van groot belang voor de positie van het spoor zullen ook de consequenties van het externe veiligheidsbeleid worden. Europese regels op dit terrein zullen ertoe leiden dat het vervoer van gevaarlijke stoffen, zoals chloor, ammoniak of lpg, aan zeer strikte en controleerbare eisen zal moeten voldoen. Eisen die zowel betrekking hebben op de route, maar ook op de wijze van transport en opslag.

Vermijdbaar vervoer van gevaarlijke stoffen zal voorkomen moeten worden op basis van de Regulering Vervoer Gevaarlijke Stoffen per spoor. Er wordt in dat opzicht toegewerkt naar een situatie waarbij er voor het spoor enkele primaire routes voor het vervoer van gevaarlijke stoffen ontstaan, zoals over de Betuweroute. Een dergelijk regime wordt overigens ook voor het transport over water en over de weg opgesteld; de verwachting is dat door het treffen van specifieke maatregelen vooral de spoorsector van dit veiligheidsbeleid kan profiteren.

Modaliteiten

Of de railsector ook in de toekomst de scherpe concurrentie met andere modaliteiten kan volhouden heeft natuurlijk vooral te maken met het innovatiegehalte van de maatregelen die overheid en sector zullen moeten gaan nemen. Dat blijft, gelet op het wat traditionele karakter van het railgoederenvervoer, zeer hard nodig.

Drs. Robbert Coops

Directeur HVR, bureau voor communicatieadvies en -implementatie, Den Haag

robbert.coops@hvrgroep.nl

Vooral imago

sector laat veel te wensen over

Reageer op dit artikel