nieuws

Binnenhoven van Rijksmuseum weer zichtbaar en helder Schilderingen

bouwbreed

amsterdam – In gestaag tempo snijden de medewerkers van SMB Wervelreiniging met droge stoom schadevrije dikke verflagen van de muren van het Rijksmuseum. Het zijn de binnenmuren van de twee originele binnenhoven die na de grootschalige restauratie in het Nieuwe Rijksmuseum weer te zien zullen zijn.

Het doolhofachtige karakter van het oude Rijksmuseum verdwijnt naar voorstel van de Spaanse architecten Cruz y Ortiz in het Nieuwe Rijksmuseum. Hierdoor, en door onder meer het openen van de twee in de vorige eeuw dichtgebouwde binnenhoven, komt de oorspronkelijke helderheid van het ontwerp van architect Cuypers uit 1885 terug. De bezoeker van het nieuwe Rijksmuseum krijgt daardoor bij binnenkomst het zicht op twee grote binnenpleinen aan beide zijden van de huidige centrale onderdoorgang.

Om de bezoekers de originele gevels te tonen, was het noodzakelijk de verflagen, die in de loop der tijd zijn aangebracht, te verwijderen. Volgens Ad Bravenboer, manager van SMB Wervelreiniging uit Zwijndrecht die op initiatief van de restauratiearchitecten Van Hoogevest Architecten de gevels van de binnenhoven reinigt, gaat het om twee tot zes verflagen waarvan de oudste al zo�n 75 jaar geleden zijn aangebracht. Voor het reinigen van het monumentale metselwerk en natuursteen maakt Bravenboer gebruik van de combinatie van de door S.M.B ontwikkelde stoomsnijmethode en wervelreiniging.

Voor deze technieken hebben Van Hoogevest Architecten en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg gekozen om de 5000 vierkante meter gevels zodanig te reinigen dat niets van de oorspronkelijke zachte baksteen, voegen en natuurstenen beelden en ornamenten wordt weggenomen.

Bij de eerste methode komt het grootste gedeelte van de verflagen al los. Bravenvoer past de wervelmethode toe voor het verwijderen van verfsporen en vuil tot in de poriën van de steen.

Bravenboer begint met het stomen bij een �lage� droge stoom temperatuur van rond 130 graden Celsius. “Bij de wanden van de binnenhoven laat daarmee al een groot deel van de verf los”, aldus Bravenboer. Voor het geval verflagen blijven zitten, pakt hij bij een volgende sessie de hardnekkiger verflagen met hogere temperaturen aan tot het maximum van circa 190 graden Celsius.

Het bijzondere aan het systeem is de speciaal ontwikkelde nozzle. “Bij hoge temperaturen is sprake van droge stoom die praktisch drukloos is omdat er geen waterdeeltjes met enig volume nog deel uitmaken van de stoom. Om de stoom toch kracht te geven hebben wij een nozzle ontwikkeld die door zijn speciale vorm daartoe in staat is.” Als de vlakken zijn gereinigd, pakt SMB de gevels andermaal aan om met behulp van wervelreiniging de bakstenen tot in de poriën vrij te maken van verfresten en vuil.

Een voordeel van het werken met droge stoom is de geringe hoeveelheid water die nodig is, waardoor geen kans bestaat op uitbloei van zouten in een later stadium. Met minder water is er bovendien dus minder vervuild water om te reinigen.

Voor de uitvoering maakt SMB gebruik van een gesloten reinigingssysteem dat uit een opstelling van twintig containers bestaat met een totaal volume van 20.000 liter. De ene helft betreft retourwater dat moet worden gereinigd, de andere helft is gezuiverd schoon water dat klaar is voor hergebruik. Om te voorkomen dat verfresten in de bodem terechtkomen, heeft Bravenboer de grond tot 5 meter uit de gevel belegd met zeil dat met klemlatten aan de gevels is bevestigd. Om te voorkomen dat oude metaalhoudende verven ontsnappen, zijn de aansluitingen met purschuim waterdicht afgesloten.

Het mooie van het werk is dat hoewel in deze fase nog veel wordt gesloopt, het toch al weer zichtwerk oplevert. Bravenboer verwacht het grootste gedeelte van het werk in twintig weken te klaren. “Maar dan”, zo verklaart hij, “is het Nieuwe Rijksmuseum ook wel een beetje mijn gebouw geworden.”

Als de medewerkers van SMB Wervelreiniging originele versieringen of schilderingen aantreffen, leggen ze het werk stil. In dat geval laten zij de projectorganisatie Het Nieuwe Rijksmuseum, die verantwoordelijk is voor de totale verbouwing, beoordelen hoe ermee moet worden omgegaan. In veel gevallen zijn het de restaurateurs van de Stichting Restauratie Atelier Limburg die de schilderingen reinigen en herstellen.

Voor het geval een cementlaag wordt aangetroffen, werkt SMB met een beeldhouwer die zonder de oorspronkelijke laag te beschadigen, met een beiteltje het cement weghakt.

Projectgegevens

Opdrachtgever:

Programmadirectie Het Nieuwe Rijksmuseum

Hoofdarchitect:

Cruz y Ortiz arquitectos

Restauratiearchitect:

Van Hoogevest Architecten

Hoofdaannemer

Sloopwerzaamheden:

Gevelreiniging:

SMB Wervelreiniging, Zwijndrecht

ondersteuning:

Stichting Restauratie

Athelier Limburg

Chemtec Chemicals BV

Holland Mineraal BV, Deventer

Clean Water, Amsterdam

Riwal Hoogwerkers

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels