nieuws

Architecten in werkplaats vol industriële details

bouwbreed Premium

Toen de medewerkers van architectenbureau �19 Het Atelier� zo�n 5 jaar geleden in hun nieuwe pand in de Zwolse binnenstad trokken, bestond het voormalige specerijenfabriekje uit twee open ruimtes en een trappenhuis. Inmiddels is het pand veranderd in een prettige werkomgeving, waar met zichtbare zorgvuldigheid en liefde zelfs aan de kleinste details aandacht is geschonken. […]

Toen de medewerkers van architectenbureau �19 Het Atelier� zo�n 5 jaar geleden in hun nieuwe pand in de Zwolse binnenstad trokken, bestond het voormalige specerijenfabriekje uit twee open ruimtes en een trappenhuis. Inmiddels is het pand veranderd in een prettige werkomgeving, waar met zichtbare zorgvuldigheid en liefde zelfs aan de kleinste details aandacht is geschonken. De bekroning van dit alles vormt een dakopbouw die bestaat uit veel glas en een spectaculaire halfronde stalen kapconstructie.

Tussen de herenhuizen aan de Thorbeckegracht vormt het elf meter brede pand een beetje een vreemde eend in de bijt. De rode baksteengevel met de strakke raampartijen, een gemetseld timpaantje en in het midden een smalle, hoogopgaande raampartij waarachter overduidelijk een trappenhuis schuilgaat, verwijst niet direct naar een bekende gebouwtypologie.

De becijfering �1940� biedt enige houvast: het pand is na een brand in 1939 gebouwd op de plek waar eerder een poetskatoenfabriekje was gevestigd. Er kwam weer een industriële bestemming en daarmee een industrieel uiterlijk, wat echter niet al te zeer mocht detoneren met de omringende woonhuizen.

Aan de overzijde van de gracht stonden de glorieuze pakhuizen van stapelplaats Zwolle, helaas allemaal gesloopt in de zestiger jaren. En helaas een paar decennia later allemaal op weinig creatieve wijze herbouwd.

Visitekaartje

Al aan de buitengevel is te zien dat het pand uit 1940 aan een meer speels tweede leven is begonnen. De kozijnen en zonwering zijn aan de ene kant van de gevel groen en aan de andere kant oranje-geel.

�s Avonds is het pand in dezelfde kleuren aangelicht. En achter het timpaantje rijst een wel heel bijzondere, halfronde kap op.

Het pand is een beetje het logo en in ieder geval het visitekaartje geworden van 19 Het Atelier, een middelgroot architectenbureau dat vooral in de brede omstreken van Zwolle werkzaam is in een breed scala van ontwerpopgaven. Het industriële karakter kenmerkt ook het interieur tot in de kleinste details. De zuignappen waar je glas mee kunt inzetten die zijn gebruikt als deurgrepen, bijvoorbeeld. Of de zwart-rubberen flapdeuren, de lampen die aan met strijkijzersnoer omwikkelde roestige stangen hangen en de zichtbaar gelaten vuile kant van de geglazuurde metselsteen van de binnenmuurtjes.

Zo zijn er meer details te noemen – de uitwaaierende tafel, de iets schuingezette kastdeurtjes – maar het belangrijkste is dat deze �grapjes� het niveau van de humor om de humor overstijgen. Ze passen precies binnen de sfeer die de drie verdiepingen uitstralen, een sfeer die enerzijds eigen is aan het pand, helemaal bij het pand lijkt te passen, en die aan de andere kant ook erg eigen lijkt aan de gebruiker. De ideale match dus, waarin het pand zich blijkbaar weet te voegen naar de gebruikseisen en identiteit van de gebruiker. Of waarin andersom de gebruiker het pand door middel van de juiste ingrepen voor zich heeft gewonnen.

De werkplaats-achtige sfeer van de werkwijze van het achitectenbureau, waarin veel plaats is voor teamwork en onderling overleg, weerspiegelt zich in de open ruimtes, waar de staalconstructie zichtbaar is gelaten, evenals de leidingen, en waar de afwezigheid van enigerlei systeemplafond of – wand opvallend is.

De architecten en tekenaars hebben hun werkplekken op de bovenste twee verdiepingen, die ook een overwegend open karakter hebben, maar waar aan de wanden individuele werkplekken zijn gemaakt door met tafels een soort nissen te creëren.

Ook het trappenhuis is een goed voorbeeld. De oorspronkelijke, betonnen trap is maar gewoon zo gelaten, en het elektrische hijskraantje zelfs gerestaureerd, terwijl de glazen bouwstenen die de omloop en de �werkvloer� afgrenzen zoveel mogelijk daglicht vanuit het aan de zuidzijde gelegen trappenhuis binnenbrengen en zo bijdragen aan een prettige werkomgeving.

Met de dit jaar gereedgekomen dakopbouw is de verbouwing van het pand voltooid. Het pand heeft er een bovenste verdieping bij gekregen die door de toepassing van overwegend glas in zowel de voor- als achtergevel, baadt in het licht. Het uitzicht op de Zwolse binnenstad is fenomenaal. Ook in de keuze voor de ronde vorm en het materiaalgebruik van de kap komt de wens tot uitdrukking om in het industriële karakter te blijven. Zo�n nep-negentiende eeuwse schuine kap zou hier niet passen, vonden de architecten, en zou bovendien gezien de breedte van het pand en de in het bestemmingsplan voorgeschreven hoek van 45 graden een wel erg hoge kap opleveren. Hoewel opvallend, betekent de halfronde stalen kap dus eigenlijk ook voor de omgeving een beduidend betere oplossing.

Anne Luijten

Zelfstandig gevestigd onderzoeker en publicist over architectuur, stedenbouw, landschap en ruimtelijke ordening,

anne.luijten@fieldtrip.nl

Reageer op dit artikel