nieuws

Prijzen én milieueffecten zorgen voor eerlijke concurrentie

bouwbreed Premium

In september 2005 is er in Cobouw door vertegenwoordigers van de baggerverwerkers de angst uitgesproken dat door oneerlijke concurrentie het verwerken van baggerspecie structureel benadeeld zou worden. Daar is volgens Dick van Waning absoluut geen reden voor. De aanleiding voor deze angst is een incident uit het verleden, toen bij een kostenvergelijk de aangeboden partij bagger naar een depot ging, omdat daar geen of te weinig van de stichtingskosten van het depot in de ontvangstprijs werd berekend. De verwerkers voelden zich toen oneerlijk beconcurreerd en zijn bang dat dit in de toekomst herhaald zal worden.

De concurrentiepositie van het verwerken van bagger is ontstaan uit de in begin jaren negentig uitgevaardigde maatregel om 20 procent van de bagger te hergebruiken. Deze maatregel had als doel om – koste wat kost – het aanbod van bagger aan de veel te krappe depotruimte te beperken. Er was toentertijd een schier onbeperkt budget voor het milieu en, nog belangrijker, men verkeerde in de veronderstelling dat verwerken goed zou zijn voor het milieu en het bergen van bagger in depots slecht. Deze maatregel was feitelijk, hoe goedbedoeld ook, een marktordening.

Het is de vraag of de Nma deze maatregel vandaag de dag zou goedkeuren. Wij denken van niet. Het dwingt de ontdoeners om 20 procent van hun bagger aan een kostbaar proces te onderwerpen, terwijl daar geen maatschappelijke of milieutechnische voordelen tegenover staan. Integendeel. Vorig jaar is door een Levens Cyclus Analyse (LCA), volgens ISO 14040 aangetoond dat het verwerken van bagger vrijwel altijd slechter is voor het milieu dan bergen in depots.

Allereerst is verwerken van bagger aanzienlijk duurder. Het onlangs aanbestede baggerdepot Hollandsch Diep, dat begroot was op 80 miljoen euro, is aanbesteed voor 47 miljoen euro. Dat brengt de stichtingskosten van een depot van 12 miljoen kuub op circa 4 euro per kubieke meter bagger. Verhoogd met de kosten van het lossen van schepen, de kosten van management, onderhoud en rente – maar dat brengt een overheid zichzelf niet in rekening – komt het tarief op ongeveer 8 tot 12 euro per kubieke meter bedragen. Dat is een fractie van de verwerkingskosten.

Operationeel

Twee jaar geleden is door de motie Herrebrugh een grootschalige verwerkingsproef aanbesteed. Daaruit bleek dat verwerking circa 27 euro per kubieke meter kost. Een deel van die aanbestede bagger wordt via de techniek landfarming omgezet in een wat minder verontreinigde grond langs het kanaal Gent naar Terneuzen. Waarschijnlijk zal daarbij de afzet van die grond – die noodzakelijk is om de techniek van landfarming gesloten te maken – nooit plaatshebben. Tien jaar geleden is er bij het depot naast het kanaal ook een baggerverwerkingsinstallatie korte tijd operationeel geweest. Die is na korte tijd gesloten vanwege hoge kosten.

In het belang van veiligheid en milieu heeft deze staatssecretaris na ruim twintig jaar politiek navelstaren de moed gehad een knoop door te hakken. Het kabinet heeft de discussie gestopt of er verwerkt dan wel gestort moet worden en gekozen voor de bij wet toegekende verantwoordelijkheid om burgers veiligheid tegen overstromingen te bieden en onze natte infrastructuur te onderhouden. Verwerken van bagger is geen doel op zich meer en de 20 procent verwerkingsnorm is losgelaten. De markt mag nu eindelijk bepalen of bagger verwerkt wordt of gestort in een depot. Soms had het er bij deze discussie de schijn van dat men de schier-calamiteuze hoogwaters van 1993 en 1995 vergeten was en er van uitging dat deze nooit meer zouden terugkeren.

We waren er vorig jaar getuige van hoe vele mensen in Duitsland en Tsjechië door hoogwater van de Elbe verdronken en er voor miljarden aan schade ontstond. Dit jaar hebben we gezien hoe hetzelfde in Oostenrijk en Roemenië gebeurde. Tussendoor heeft Delfland nog drie keer blank gestaan. Onze politici onderschatten te vaak het potentiële gevaar van overstromingen door maar jaren over verwerking van bagger te blijven praten. Het is hun taak om allereerst voor de veiligheid van onze burgers te zorgen. De aanleg van depots is dan onontkoombaar, al was het alleen al vanwege het feit dat verwerking van bagger fysiek niet in staat is om al die te ruimen waterbodems en uiterwaardengrond voor 2015, een tijdstip dat de Europese kader Richtlijn Water ons dat verplicht, op orde te hebben.

Natuurlijk is het zo dat omwonenden van potentiële baggerdepots hard op de trom slaan en de engste dingen roepen over onder meer grondwaterverontreiniging, maar daar is zelfs bij niet geïsoleerde depots nog nooit van een onoplosbaar probleem gebleken. En dat terwijl alle depots die de laatste jaren zijn aangelegd en in de toekomst nog aangelegd moeten worden van isolerende lagen zijn voorzien. Verwerking van bagger heeft zich te lang tegen depots verzet en de publieke Nimby-emotie van depots als onjuiste hefboom gebruikt.

Zandwinputten

Depothouders zijn niet tegen het verwerken van bagger. Het bergen in een depot is ook een vorm van verwerken, omdat er kosteloos en door de natuur vrijwel identieke afbraakprocessen van de verontreinigingen plaats hebben als bij bijvoorbeeld landfarming. Een baggerdepot zou daarom ook waterfarming genoemd kunnen worden.

De sterke en concurrerende punten van het bergen in depots/waterfarming ligt in het milieuvoordeel, de grote capaciteit gekoppeld aan een beduidend lagere prijs. Tevens worden zandwinputten in de uiterwaarden kosteloos omgezet in nieuwe natuur conform de Ecologische Hoofdstructuur.

Depothouders zijn van mening dat er pas sprake is van eerlijke concurrentie als de ontdoener van de bagger verschillende aanbiedingen van verschillende verwerkingstechnieken alsmede ook van verschillende depots naast elkaar kan zetten. Hij zal dan per keuze de verschillende kostprijzen én de verschillende milieuscores met elkaar willen vergelijken. Pas dan kan hij een verantwoorde keuze maken, die in principe van geval tot geval kan wisselen. Dat is eerlijke concurrentie.

Verwerken bagger geen doel op zich meer

Reageer op dit artikel