nieuws

Grillig kunstwerk Chardonnay kanshebber op betonprijs

bouwbreed Premium

utrecht – Een 9 meter hoge grillige betonkist in één keer volstorten. Voor die opdracht stonden de makers van het kunstwerk Chardonnay, dat is genomineerd voor de Betonprijs 2005. Een snel aantrekkende zelfverdichtende mortel moest voorkomen dat de bekistingsdruk te hoog opliep.

Chardonnay, ontworpen door de Utrechtse kunstenaar Ruud Kuijer, staat sinds juni langs het Amsterdam Rijnkanaal. Het is een 9 meter hoog grillig object opgebouwd uit vijvertjes, septic tanks, bootjes, vloeistofvaten en andere kant- en klare watergerelateerde producten. Maar dan uitgevoerd in beton. De originelen die de kunstenaar her en der bij elkaar sprokkelde. werden opgenomen in de bekistingsmal, die hij nadien volstortte. Eerder realiseerde Kuijer al twee andere betonnen kunstwerken die varieerden op dit thema.

Kuijer mag dan het materiaal bij uitstek voor de waterbouw hebben gekozen, beton, zijn werkwijze wijkt sterk af van wat gebruikelijk is, maakt constructeur J. Grimmelikhuijzen duidelijk. De kunstenaar schetst en tekent wel wat van tevoren, maar bouwt zijn objecten in principe één op één; als een klassieke beeldhouwer. Kuijer vindt dat dat een beter resultaat oplevert dan het opschalen van een klein modelletje. Dat betekent dat hij soms een vijver die eerst op 3 meter hoogte in de constructie bungelt, omhoog brengt naar 6 meter, met alle gevolgen van dien. In een 25 meter hoge voormalige hal van Werkspoor met hulp van een flinke bovenloopkraan sleutelt hij zo stukje bij beetje zijn bekistingsmal in elkaar. Voor de constructeur van bureau Boerkoel betekende dat: geregeld in het atelier opduiken om voeling te houden met wat er gebeurt, zodat hij tijdig kon aangeven wat er wel en niet kan met beton. Omdat het object verplaatst moest worden naar de overkant van het Amsterdam Rijnkanaal was er veel wapening nodig. Tot wel 200 kilogram per kuub. Vooral in de slanke delen van het object concentreerden zich bij het transport enorme krachten.

Om geen storende naden te krijgen besloten betontechnoloog G. Drost, van Befu en de kunstenaar te proberen het kunstwerk in één stort te realiseren. Dat zou echter enorme bekistingsdruk van wel 12 ton/m2 opleveren. Daar viel niet tegenaan te kisten, zodat werd besloten in kleine stapjes van twee tot drie kuub per keer te storten. Na een uurtje opstijven kon er dan een nieuwe stort plaatsvinden. Daarmee zou het gevaar van lekstrepen en stortnaden worden geminimaliseerd, terwijl de bekisting het niet te zwaar voor de kiezen kreeg. Drost stelde daarvoor een speciale mix van Mebin flowcrete samen, die twee uur verwerkbaar was, maar eenmaal in de kist snel zou opstijven. Omwille van de beige-kleur die aansloot bij de eerdere kunstwerken langs het kanaal gebruikte de betontechnoloog daarbij voldoende hoogovencement; terwijl hij voor de gewenste sterkte (B60) ook behoorlijk wat portlandcement nodig had. Om ontmenging te voorkomen werd de zand/grindverhouding zo�n beetje omgedraaid. Het recept pakte volgens Drost goed uit. Als hij weer een dergelijk grillige kist moest volstorten bij dezelfde weersomstandigheden zou hij hetzelfde mengsel weer inzetten.

Dat niettemin op een punt de kist eruit klapte bij het storten, kwam omdat Kuijers was vergeten op een plaats het provisorische model te vervangen door een stevige bekistingsconstructie met voldoende baddingen en spanwartels. Dat was er even doorheen geslipt bij de opbouw van de bekistingsconstructie. De gevolgen waren niet dramatisch. Na een snel herstel kon er worden doorgestort. Op een hoogte van zo�n 6 meter loopt er een stortnaad door het kunstwerk, die min of meer de naden van de bekistingsplaten volgt en alleen door specialisten is waar te nemen.

Vorige week maakte de betonvereniging bekend dat Chardonnay is genomineerd voor de betonprijs in de nieuwe categorie diversen. Daarin heeft het een geduchte concurrent in de follie van hogesterkte beton bij paviljoen de Zonnestraal in Hilversum. Ook een studentenontwerp voor een waterdam in Kenia kon de jury bekoren en is genomineerd. De winnaars in alle vier categorieën worden op 16 november bekendgemaakt.

Reageer op dit artikel