nieuws

Bouw Broek in Waterlandse huizen in staat New York

bouwbreed

monnickendam – Ook al zoekt aannemer Klaas Roos het naar eigen zeggen liever niet ver van huis, voor dit project waarbij in de Amerikaanse staat New York 25 Broek in Waterlandse huizen worden gebouwd, maakt hij een uitzondering. Voor een paar maanden steekt hij de oceaan over om in ieder geval te helpen met de totstandkoming van de eerste woning.

“Als het aan de basis niet goed zit, loopt het uiteindelijk verkeerd”, zegt Roos. Leguit & Roos Aannemersbedrijf uit Monnickendam werkt normaal gesproken alleen in de gemeente Waterland en is inmiddels specialist in het restaureren van oorspronkelijke Broek in Waterlandse huizen. “Wij gaan niet ver het land in. Er is genoeg werk om de hoek.” Zo heeft hij eind jaren negentig het huis van initiatiefnemer en projectontwikkelaar Hans Perukel in Broek in Waterland gerestaureerd.

Amerikanen die bij Perukel over de vloer kwamen, waren zo enthousiast over deze typisch Noord-Hollandse bouwstijl dat hij het plan bedacht in Amerika een wijk te realiseren met 25 Broek in Waterlandse huizen. De ideale plek vond hij in Stanford in Dutchess County in de staat New York. Een terrein van 83 hectare op ongeveer 90 mijl afstand van de stad New York.

Elk perceel bedraagt ongeveer 2 hectare. De ruimte die overblijft wordt ingevuld voor gemeenschappelijk gebruik. Om de Hollandse sfeer nog meer te benadrukken worden fietspaden aangelegd. Het meertje dat er al ligt wordt uitgegraven tot een meer van formaat waarop �s winters kan worden geschaatst.

“De eerste Nederlandse kolonisten zijn hier neergestreken. Je komt hier regelmatig huizen tegen uit de laat 16e, vroeg 17e eeuw met oorspronkelijke Amsterdamse trapgeveltjes”, aldus Perukel. Architect Hans Witte, ook afkomstig uit Broek in Waterland, ontwerpt in opdracht van de toekomstige eigenaren de huizen en bewaakt tegelijkertijd de oorspronkelijke Noord-Hollandse houtbouw.

“De huizen zullen, op z�n Amerikaans, iets royaler zijn, een slag groter dan de oorspronkelijke huizen”, zegt de architect die zelf het oudste, van 1595 daterende, pand bewoont in Broek in Waterland. In feite zijn het zelfbedachte replica�s. De toekomstige bewoners bepalen zelf de grootte en kiezen de detaillering, maar een ratjetoe wordt het zeker niet. Tierelantijnen die er niet tussen passen, worden niet getolereerd. We bouwen ze zoals het hoort. Traditioneel in Waterlandse stijl, met constructies in de juiste verhoudingen, met de juiste materialen, kleuren en details.”

“Het eerste plan was de huizen hier te bouwen, ze te demonteren en te verschepen om ze vervolgens daar als een bouwpakket te herbouwen”, beschrijft Roos het denkproces dat al twee jaar aan de gang is. “Maar ik ben een nuchtere Waterlander. Daar moet je niet aan willen beginnen. Een leuk plan, maar ik geloofde er niet in, met ook nog eens de waardeloze verhouding van de dollar en de euro. Waarom zou je het redceder uit Noord Amerika dat wij vaak gebruiken, eerst importeren om het dan weer te exporteren? De toegevoegde waarde zit in de detailleringen, het lijstwerk, de Friese witjes, de schouwen, de deuren, kozijnen en snijramen. Dat zijn de smaakmakers.” Besloten is dan ook de huizen daar ter plekke te bouwen en alleen de specifieke detailleringen vanuit Waterland aan te voeren. Een Amerikaanse aannemer bouwt de 25 huizen, Roos blijft als adviseur nauw bij de bouw betrokken. De bouw begint halverwege dit jaar en neemt van elk huis circa zeven maanden in beslag.

Eenvoudig was het volgens Perukel niet om een aannemer te vinden die bekend is met oude bouwvormen en het echte handwerk onder de knie heeft, “maar ook daar worden de oude Hollandse huizen gekoesterd en deze aannemer restaureert deze panden”.

Klaas Roos en ook architect Hans Witte zijn inmiddels een van de weinige specialisten op het gebied van de huizen in Broek in Waterland, waarvan de bouwvorm ooit is ontstaan vanwege de drassige bodemgesteldheid aan de rand van het Broekermeer. Behalve de bakstenen plint van ruim een halve tot soms wel een meter boven het maaiveld – hoe rijziger, hoe rijker en mooier – bestonden de huizen vanwege het lichte gewicht voor de rest volledig uit hout.

De fraai aan het water gelegen panden waren in de 17e en 18e eeuw erg in trek bij Amsterdamse kooplieden en veel van de panden zijn door zeer welgestelde mensen in een klein kringetje tot stand gebracht. “Welstand liet je zien, zeker in die tijd.” De schilderingen die bij restauraties zijn bovengekomen, behoren volgens Roos tot de tophonderd van Nederland.

“Een levend museum”, noemt hij het dorp Broek in Waterland. “Wat we vinden brengen we terug”, zegt de aannemer die zijn loopbaan in 1963 is begonnen bij zijn oude baas die toevallig in restauraties deed. Later heeft hij het bedrijf met wijlen zijn compagnon Piet Leguit en twee leerlingen overgenomen. Nu werken er 25 medewerkers bij het aannemersbedrijf dat in Broek in Waterland zeker 80 procent van de restauraties en traditionele herbouw op zijn naam heeft staan.

Nuchter en bescheiden is Roos over het specialisme dat hem wordt toegedicht. “Wij houden gewoon van ambachtelijk timmerwerk en dat kan in die huizen volop met al dat inpandige meubilair. Wel is er veel kennis en knowhow verloren gegaan”, vindt hij. “Omdat de bedrijven tegenwoordig niet meer zo vanzelfsprekend overgaan van vader op zoon.”

Vaak wordt Roos samen met architect Hans Witte meteen als team al gevraagd bij een restauratie of de bouw van een traditioneel Broek in Waterlands huis. Witte, ooit begonnen als timmerman en houtsnijder, heeft eveneens de laatste dertig jaar zijn werkterrein grotendeels beperkt tot dit dorp. Hij ziet het niet als een beperking. Integendeel, volgens hem is Broek in Waterland het timmer- en schilderparadijs bij uitstek. “Het is erg leuk dat daar door te zetten.”

“Als je met je vak bent vergroeid, doe je dat”, zegt ook Roos over de niet alledaagse uitdagende klus aan de andere kant van de oceaan.

De typische lichte houtbouw van de huizen in Broek in Waterland is ontstaan vanwege de drassige bodemgesteldheid.Foto: Hollandse Hoogte

�Amerika is een uitzondering, er is genoeg werk om de hoek�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels