nieuws

Bouwcombinatie durft Gouderakse gifwijk aan Complexe klus

bouwbreed Premium

gouderak – De voormalige en toekomstige bewoners van de Zellingwijk in Gouderak moeten het eerst zien voor ze het geloven. Nieuwe huizen op schone grond. Een kwart eeuw na de eerste tekenen van grove verontreiniging wordt deze maand begonnen met de sanering en vervolgens de heropbouw van een van de grootste gifwijken in Nederland.

In 2009 moeten de bewoners eindelijk kunnen terugkeren naar hun wijk.

De onthulling van het bouwbord is groots gevierd. Na 25 jaar tegenslag was het tijd voor een feestje met de staatssecretaris en de gedeputeerde. Gouderak lijkt dan toch nog een schone Zellingwijk met nieuwe huizen te krijgen.

Rond 1980 werd bekend dat het gebied van 3 hectare ernstig was vervuild. Pas in 1984 gingen er zo�n honderd huizen tegen de vlakte. De (lokale) overheid deed een volgens velen “ondoordachte belofte” dat voor de bewoners die gedwongen werden te verhuizen, op dezelfde plek nieuwe woniningen zouden worden gebouwd. Een harde belofte die maar moeilijk na te komen blijkt.

De reden waarom het zo lang heeft moeten duren, valt toe te schrijven aan verscheidene factoren. Allereerst werd na de sloop gewacht op het proces van de Staat tegen Shell, jarenlang de grote vervuiler van het gebied. Een megaproces dat vele miljoenen aan schadevergoeding op zou moeten leveren, waarvan een deel bestemd was voor de Zellingwijk.

Maar Shell wordt eind jaren �80 vrijgesproken.

Begin jaren negentig zit Nederland in een recessie. Er is niet veel geld gereserveerd voor bodemsaneringen en bovendien krijgen andere plaatsen telkens prioriteit. In de Zellingwijk zijn immers na de sloop van de woningen direct tijdelijke maatregelen genomen. De risico�s zijn �onder controle�. Het is de “pech van Gouderak”, verwoordt een milieuambtenaar.

Jarenlang blijft de wijk een geasfalteerde vlakte die slechts dienst doet als parkeerterrein. In 1997 wordt er nog een keer zeer innovatief aanbesteed, maar ook deze keer ketst het af op geld. Begin deze eeuw is het nog steeds niet verder gekomen dan plannen. Een bezoek van toenmalig minister Pronk van VROM lijkt voor de doorbraak te zorgen die nu aanstaande is.

Pronk hoort van de bewonersorganisatie BBG over de oude belofte. Hij besluit dat die moet worden nagekomen en zet alles in het werk om sanering van de wijk mogelijk te maken. De benodigde 20 miljoen euro komt alsnog op tafel. “Terwijl we op het punt stonden de BBG maar op te heffen”, vertelt voorzitter G. Bouter. Het geloof in een goede afloop was bijna weg.”

In 2002 wordt de Stichting Herontwikkeling Zellingwijk (SHZ) opgetuigd, die eigenaar wordt van de grond en die het gecompliceerde project Europees en integraal moet aanbesteden. Directeur R. Brandt treft enigszins “wazige ambities” aan. De gemeente koestert een woningbouwplan met de status van definitief ontwerp dat onuitvoerbaar, want te duur is. “Daarnaast moest de aanbesteding op een A4-tje passen.”

Brandt erft een kast vol rapporten over de gesteldheid van de bodem. “Zo�n 15.000 metingen waren er door de jaren heen gedaan. Het eerste wat we gedaan hebben is de risico�s in kaart brengen. Daarna konden we pas gaan aanbesteden.”

Opnieuw werd gekozen voor design en construct. De opdracht werd Europees aanbesteed en uiteindelijk hield opdrachtgever SHZ een lijst van vijf combinaties over met wie verder werd gepraat volgens het principe van de �competetive dialogue�. Alle partijen werden geregeld uitgenodigd om tussendoor, onder belofte van strikte geheimhouding, over hun aanpak te vertellen. Gedurende bijna heel 2004 werden gedetailleerde gegevens uitgewisseld waarna de bouwers met het finale aanbod moest komen.

Dat aanbod werd in eerste instantie niet gewogen op prijs, maar op kwaliteit en vooral op de risico�s die de potentiële aannemerscombinatie of �general contractor� voor zijn rekening wenste te nemen. “Hoe meer risico�s de aannemer naar zich toetrok, hoe meer bonus daar tegenover stond”, vertelt Brandt. Aan het einde van de aanbestedingsprocedure worden de bonussen van de voorgestelde aanneemsom afgetrokken en is er een �winnaar�.

Die winnaar blijkt aannemerscombinatie Heijmans Boskalis te zijn. Deze mag de komende vier tot vijf jaar aan de slag met de afgraving, de natuurontwikkeling, het bouwrijp maken en de uiteindelijke bouw van 43 koopwoningen en een appartementencomplex.

In 2009 moet de SHZ zichzelf opdoeken. De woonwijk Zellingwijk is dan, bijna dertig jaar na dato, schoon en weer bewoonbaar. Volgens een schatting wordt de helft van de woningen betrokken door oud-bewoners, ook al zijn deze dan 25 jaar ouder dan toen ze moesten vertrekken.

“Het is een hele uitdagende, aansprekende en complexe klus”, karakteriseren H. Wevers van Boskalis Dolman en W. van der Poel van Heijmans Milieu, Sloop en Recycling het project Zellingwijk.

Het project bestaat uit veel verschillende werkzaamheden. “Veel breder dan dit kan bijna niet”, meent Van der Poel. “We gaan meten, saneren, baggeren, natuur ontwikkelen, een plezierhaven aanleggen en 72 woningen in verschillende categorieën bouwen”, somt hij op.

Zo�n 200.000 kuub zwaar verontreinigde grond moet worden afgevoerd. “Wat we precies zullen aantreffen weten we niet. Daarom doen we eerst op tachtig plaatsen boringen. Dat uitgebreide onderzoek is cruciaal”, aldus Wevers.

Er moet eerst worden gebaggerd, voordat het saneren kan beginnen. De vervuilde grond en baggerspecie dienen over water te worden afgevoerd, is de afspraak. Om die reden worden twee tijdelijke kaden aangelegd. Ook aan te voeren materialen zullen zo veel mogelijk via deze weg de bouwplaats bereiken. Dit om de verkeersoverlast in het kleine dorp zo veel mogelijk te beperken.

Stankoverlast bestrijdt de bouwer met een scala aan maatregelen. “Vooral als de grond natter wordt, bestaat een risico op stank”, stelt Wevers.

De af te graven grond wordt gebonden met bindmiddelen met “cementachtige eigenschappen”. Droge grond geeft immers minder stank dan natte. Dit binden is eveneens nodig om de graafmachines een stabiele ondergrond te bezorgen. Er moet tot onder grondwaterniveau tot wellicht soms 7 meter diep worden afgegraven.

De sanering van de Zellingwijk is niet zonder gezondheidsrisico�s. “Om de veiligheid voor buurt en werknemers te waarborgen, dient een permanent monitoringsysteem”, melden de verantwoordelijke aannemers. “We zullen continu metingen uitvoeren om zowel gezondheidsrisico�s als stankoverlast vast te stellen. Ontgraven zonder enige overlast is gezien het stortmateriaal niet realistisch.”

Reageer op dit artikel