nieuws

TNO ontwikkelt stofarme slijptol en sleuvenzaag Emissie-arm

bouwbreed

amsterdam – TNO Bouw ontwikkelde een haakse slijptol en een sleuvenzaag die de werkplek minder stoffig maken. De hoeveelheid stof die dan nog vrijkomt bij het bewerken van kwartshoudend bouwmateriaal als kalkzandsteen, beton en baksteen blijft beneden de wettelijke grenswaarde van 0,075 milligram per kubieke meter. Daarmee wordt de kans verminderd dat onzichtbare stofdeeltjes diep in de longen van de bewerker kunnen doordringen en aandoeningen veroorzaken.

Onderzoek leert dat meer dan de helft van de bouwvakkers in Nederland last heeft van stof op de bouwplaats. Aangepaste gereedschappen verminderen de stoflast. TNO Bouw construeerde twee prototypen in opdracht van Werkgoed, de projectnaam van het Arboconvenant Bouw waarmee de overheid en de organisaties van werkgevers en werknemers het gezonde werken in de bouw bevorderen. TNO Bouw wint daarover advies in bij Arbouw. Het project begon in 2002 en loopt volgend jaar af. Werkgoed deed onlangs op een renovatieproject van de Amsterdamse corporatie PWV Wonen verslag van de vorderingen.

De stofarme haakse slijper en de sleuvenzaag zijn uit bestaande machines gemaakt. Werkgoed gaf TNO opdracht nog meer handgereedschappen te ontwikkelen die minder kwartsstof vrijmaken. De onderzoekers werken nauw samen met de fabrikanten. De gereedschapbouwers zijn niet ongenegen om hun machines �gezonder� te maken, weet projectleider A. Moons van TNO Bouw. Zodra ze echter zicht krijgen op de benodigde investeringen worden ze minder enthousiast. Het komt er dan op neer dat ze de aangepaste gereedschappen alleen op de Nederlandse markt kunnen verkopen.

Vooralsnog is er geen geharmoniseerde Europese grenswaarde voor kwartsstof, zegt Moons. Nederland legt momenteel de grens bij 0,075 milligram per kubieke meter, gemeten over een werkdag van acht uur. Brussel overweegt die grenswaarde te verlagen tot 0,050 milligram per kubieke meter. Daarmee krijgen de fabrikanten volgens Moons een markt die voldoende groot is om extra investeringen te doen. Op termijn, want het is nog niet bekend wanneer de grenswaarde voor kwartsstof wordt geharmoniseerd.

Machines voorzien van een adequate afzuiging is één manier om minder kwartsstof in de lucht te brengen. Bouwmaterialen kwartsarm maken een andere. Dat kan door er geen zand of grind aan toe te voegen. Dergelijke ontwikkelingen vergen echter veel tijd verwacht Moons.

Asfaltfrees

Een andere manier van werken kan de hoeveelheid stof ook verminderen. Zo kan de asfaltfrees worden vervangen door een mes dat tot de gewenste diepte in het wegdek vierkanten snijdt waarna een beitel de blokken van de ondergrond scheidt. Op die manier komt er volgens Moons nauwelijks nog kwartsstof vrij.

Leveranciers kunnen daar het hunne aan bijdragen door bijvoorbeeld de verpakking van mortels te verbeteren waardoor er bij het leegschudden minder stof op de bouwplaats komt.

Een andere werkwijze vermindert ook het stof dat bij slopen vrijkomt. In de visie van Moons kan dat heel goed door bijvoorbeeld springstof te gebruiken. Daarbij komt in één keer een grote hoeveelheid stof en lawaai vrij. Het resterende puin kan weer zodanig worden verkleind dat de overlast van stof en geluid beperkt blijft. Simpeler klusjes als het opbreken van een betonnen vloer brengen minder stof in de lucht wanneer de vloer een nacht onder water wordt gezet.

Een flinke hoeveelheid water houdt ook het slopen van kalkzandsteenelementen stofarm. Bij de breker vermindert een andere werkwijze voor het sorteren van bouw en sloopafval de stofoverlast van het personeel.

De sleuvenzaag die TNO modificeerde is alleen geschikt voor droogzagen. De afzuigopening zit dicht bij de plaats waar het stof vrijkomt. De zaag werpt het stof als het ware in de afzuigopening. De opening heeft een diameter van 50 millimeter. De zaag draait in een gesloten kamer en borstelstroken sluiten de speling tussen afzuigkap en werkstuk af. Op die manier is ook de voegenslijper emissie-arm gemaakt. Daar zit een afzuigkap op die voldoende zicht op het werkstuk geeft. Voor het grootste rendement moet de machine van links naar rechts worden gebruikt. In totaal maakt TNO acht machines emissie-arm. Dat gereedschap is bedoeld voor slopen, oppervlaktefrezen, boucharderen en naaldbikken en voor droogslijpen van grote vloeroppervlakken, nat en droog zagen met afzuiging, koppensnellen en inslijpen en afbramen.

Voor zes verschillende werkplekken gaat TNO na hoe de inrichting de overlast van stof kan beperken. Dat onderzoek moet een gedocumenteerde modelwerkplek opleveren. TNO studeert ook op verbeteringen en alternatieven voor het gritstralen, het natstralen van wanden en gevels en voor het spuiten van droog en nat beton.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels