nieuws

Kameelneuzen

bouwbreed

Een commissie van de Tweede Kamer buigt zich over de oorzaken van kostenoverschrijdingen van grote projecten. In een aantal verhoren of hoorzittingen vertellen betrokkenen en deskundigen wat zij weten. Het is de bedoeling dat ook kamerleden aan de tand gevoeld worden. Wisselende coalities veroorzaken deeloverschrijdingen die uiteindelijk zeer omvangrijk worden. De wisselende coalities kunnen gemakkelijk […]

Een commissie van de Tweede Kamer buigt zich over de oorzaken van kostenoverschrijdingen van grote projecten. In een aantal verhoren of hoorzittingen vertellen betrokkenen en deskundigen wat zij weten.

Het is de bedoeling dat ook kamerleden aan de tand gevoeld worden. Wisselende coalities veroorzaken deeloverschrijdingen die uiteindelijk zeer omvangrijk worden.

De wisselende coalities kunnen gemakkelijk ontstaan, omdat bij een langlopende voorbereiding en besluitvorming de samenstelling van het parlement alleen al door verkiezingen sterk kan wijzigen. En daarmee de prioriteiten.

Overschrijdingen bij grote projecten zijn van alle tijden en dat zal ook wel zo blijven. Als we naast grote projecten in bouw en infrastructuur ook de gevolgen van wetgeving in de beschouwing betrekken, is een lange lijst vast te stellen. Denk maar alle open-eind regelingen op het terrein van sociale zekerheid.

Voor de WAO werd bij de introductie in de jaren zestig van de vorige eeuw een aantal uitkeringsgerechtigden van rond

150 000 verwacht. Voor individuele huursubsidie bleken ook veel meer bewoners in aanmerking te komen. Spectaculair waren de grotere budgetten die voor de waterkering in de Oosterschelde nodig bleken.

Straaljagers en ander oorlogstuig pakken achteraf ook meestal veel duurder uit dan gesuggereerd. En wat te denken van de Stopera in de hoofdstad. Nogmaals, het is van alle tijden. Auteurs over openbare financiën hadden er een mooi woord voor: het �camelnose effect�. Een mooi klein snuitje is zichtbaar en wordt warm onthaald. Eenmaal in volle omvang zichtbaar ontdek je pas de bulten. Daar zit je dan ook aan vast. Het lijkt wel of betrokkenen steeds weer achteraf tot de conclusie komen, dat het duurder is geworden dan uit de eerste berekeningen zou blijken.

Naar mijn gevoel is de verbazing en ook boosheid dikwijls gespeeld. Juist de voorstanders bedienen zich van alle trucs om hun idee er door te krijgen. De Noord-Zuidlijn in Amsterdam is het meest actuele voorbeeld, waar toegewerkt wordt naar het punt waarop een ommekeer niet meer mogelijk is. Over de Zuiderzeelijn wordt nog geaarzeld.

Studies over het rendement wijzen uit, dat daarin geen steun voor de aanleg kan worden gevonden. Als voornaamste reden om het project door te zetten geldt nu de belofte die in het verleden is gedaan. Hoe hoog betrouwbaarheid ook dient te worden gewaardeerd, in dit geval zijn alternatieve aanwendingen van de middelen zeer goed voorhanden. In een andere streek van het land weliswaar, maar ter oplossing van urgentere problemen.

Voor de neus van de kameel en wat daar achteraan komt hoef je op dit moment dus niet naar

Artis. Je kunt het in Den Haag redden. Ongetwijfeld zullen de conclusies straks veel waardevolle voorstellen voor een betere voorbereiding van de besluitvorming bevatten.

Ook zullen er tijdens de rit meer inzicht biedende rapportages moeten komen. Er zal ook unaniem worden besloten dit in de toekomst te gaan doen. Een ding ontbreekt dan echter. Dat is de politiek. Dat is de regeringscoalitie en de oppositie. Dat is de praktijk om op kamervragen of in begrotingstoelichtingen cryptische formuleringen te gebruiken of domweg informatie achter te houden. Dat een bewindspersoon selectief zijn argumenten kiest is begrijpelijk. Als hij argumenten die voor zijn tegenstanders waardevol wegmoffelt vind ik dat minder het geval.

Wat hebben we er aan als later in een parlementair onderzoek nog eens wordt vastgesteld hoe het spel is gespeeld. Met behulp van pers en wetenschap is er bij de voorbereiding, zowel als de uitvoering van een aantal projecten met forse budgetoverschrijdingen meer dan voldoende kritiek geweest. Denk aan de Betuwelijn. Overschrijdingen zijn overigens niet alleen van alle tijden, maar ook van alle landen.

Een Deense onderzoeker had voor de kamercommissie een bloemlezing van kameelneuzen meegebracht.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels