nieuws

Bouwen zonder geld

bouwbreed

Om te kunnen bouwen moet een aantal voorwaarden aanwezig zijn. Grond, een ontwerp, bouwcapaciteit en geld. Een initiatiefnemer die deze functies aan zijn eigen rol weet te binden verwezenlijkt het beoogde project. Zelfs als grond, geld en capaciteit op zich beschikbaar zijn is er echter geen zekerheid dat er gebouwd gaat worden. Alles moet in […]

Om te kunnen bouwen moet een aantal voorwaarden aanwezig zijn. Grond, een ontwerp, bouwcapaciteit en geld. Een initiatiefnemer die deze functies aan zijn eigen rol weet te binden verwezenlijkt het beoogde project.

Zelfs als grond, geld en capaciteit op zich beschikbaar zijn is er echter geen zekerheid dat er gebouwd gaat worden. Alles moet in één hand zijn, of er moet een combinatie gevormd kunnen worden. Dikwijls zien we dat plannen en capaciteit aanwezig zijn, maar dat het schort aan geld. Althans bij de opdrachtgever. Deze kan het wel lenen, maar dat vindt hij te duur.

Bij infrastructuur is de opdrachtgever vaak de overheid en zoals bekend handelt de overheid niet altijd volgens economische principes. Infrastructuur wordt beschouwd als een collectief dan wel quasi-collectief goed en komt meestal niet op de markt tegen prijzen die aan het gebruik gekoppeld zijn.

De afwezigheid van de koppeling tussen prijs en gebruik kan leiden tot een bijna oneindige behoefte aan infrastructuur. Een beetje vergelijkbaar met behoeften die worden opgetekend in de periodiek gehouden woningbehoefte-onderzoek. Ook daarbij kan nog wel eens worden vastgesteld dat the sky the limit is. Bij het onderzoek naar de te verwachten ontwikkeling op de bouwmarkt zijn de fenomenen bekend als de verschillen tussen behoeftes en koopkrachtige vraag.

Overal waar niet of niet de gehele prijs voor een dienst of product wordt betaald verdwijnt het prijsmechanisme als instrument om de markt te laten werken. Op zijn minst is sprake van een gebrekkige marktwerking. De prijs is dus niet bepalend om het aanbod op een bevredigende manier de vraag tegemoet te laten treden. Want als één ding duidelijk is; zonder geld kun je niet bouwen. Als de politieke besluitvorming onvoldoende kapitaal of exploitatiesubsidies ter beschikking stelt, groeit het gat tussen behoefte en effectieve vraag. In het geval van de benodigde vervoersinfrastructuur betekent dit files, in de volkshuisvesting wachtlijsten.

Voortdurend wordt gezocht naar sluipwegen om het irritante dilemma te omzeilen. Dus geen geld en toch willen bouwen. En tegelijk geen prijs vragen gerelateerd aan het gebruik van de infrastructuur. Sterker, bij een deel van de politiek treffen we de merkwaardige situatie aan, dat eerst de files moeten worden opgeruimd door flink bij te bouwen en pas dan is het tijd voor een gebruiksregulerende kilometerheffing. Dit is natuurlijk de wereld op zijn kop.

Feitelijk maakt deze opvatting ook een andere sluipweg vrijwel onbegaanbaar. Aangezien het technisch zeer moeilijk zal zijn op de gebruikelijke manier tol te heffen bij projecten die worden gerealiseerd voor het opheffen van knelpunten, komt van de publiek-private samenwerking (pps) ook niets terecht.

Minister Peijs moet dat goed weten, zij is van de partij die pas na het opheffen van knelpunten aan de kilometerheffing wil. Haar persoonlijke opvatting ten spijt. Nu zal in veel gevallen pps niet meer kunnen zijn dan voorfinanciering van een project, waardoor al vrij snel de jaarlijkse verplichtingen de toekomstige budgetten zullen opeten. Zalm zal dit tegenhouden.

In de wereld van bouw en vervoer zal de tegengestelde opvatting gelden. Een lege pot in de toekomst kan via nieuwe besluitvorming weer worden gevuld. Want, het zij nog maar eens herhaald, bouwen zonder geld gaat nu eenmaal niet. Het kapitaal is beschikbaar, maar er is geen ruimte voor rente en aflossing in de huidige opvatting van kabinet en kamer.

Alle voordelen die worden genoemd rond pps, zoals goedkoper, slimmer, sneller, innovatiever en nog veel meer kunnen naar mijn gevoel ook worden verwezenlijkt bij de gangbare financiering. Die is dan wel kostbaarder. Maar niet kostbaarder dan pps. Het gaat echter om investeringen, je krijgt er jarenlang iets voor terug. Dat moet iets mogen kosten. En laten we eerlijk zijn, voor niets gaat alleen de zon op.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels