nieuws

Focus op Zuiderzeelijn eenzijdig en kortzichtig

bouwbreed

Het Rijk geeft de prioriteit aan de Zuiderzeelijn boven de hsl-oost. De eenzijdige focus van het kabinet op de snelle verbinding naar het noorden kan makkelijk ontaarden in een nieuw miljardendebacle. Voor de spoorlijn is 2,7 miljard euro gereserveerd en de tijdelijke commissie grote projecten informeert het parlement dinsdag vertrouwelijk hoe het budget binnen de perken te houden.

Met een tunnelvisie richt het Rijk zich helemaal op een nieuw miljardenproject in de vorm van een snelle verbinding naar het noorden. Woensdag praat minister Peijs (verkeer) met de Tweede Kamer over de voortgang van het project. Het parlement laat zich een dag eerder vertrouwelijk informeren door de tijdelijke commissie grote projecten over de bevindingen tot nu toe over besluitvorming en de mogelijkheden om budgetten binnen de perken te houden.

Grote projecten hebben altijd de neiging om uit de klauwen te lopen en bij deze projecten moest een reservering van 1 miljard euro uitkomst brengen om de risico�s tijdens de uitvoering af te dekken. Van dit miljard gaat zo�n eenderde naar de Betuwelijn en tweederde naar de hsl.

Desondanks kleeft aan de Betuwelijn het beeld dat het nog gruwelijker is misgegaan dan bij de hsl. Vooral in de voorfase van de goederenlijn is het ene rapport op het andere gestapeld met een bijbehorend budget dat ver is overschreden. De financiën vallen tegen, de exploitatie is een probleem, om over de kosten van onderhoud nog maar te zwijgen.

Feitelijk zijn de overschrijdingen bij de hsl nog hoger. Daar zijn de vooruitzichten echter rooskleuriger en zijn de contracten voor bovenbouw en exploitatie zonder al te grote moeite gesloten. Al komen daar ook de eerste scheurtjes in nu de contractanten aanvullende eisen stellen, omdat de onderbouw niet aansluit op de bovenbouw en de treinen langer onderweg zullen zijn.

Belangrijk is de vraag hoe dit soort problemen bij nieuwe projecten zijn te voorkomen. De parlementaire commissie probeert daar een blauwdruk voor te maken. Het is de vraag niet al een stap eerder een fout is gemaakt door de hsl-oost te schrappen en de focus volledig te richten op een snelle verbinding naar het noorden. Het CPB zou rekenen op een investering van 2,6 miljoen euro per nieuw gecreëerde baan in het noorden. Infrastructuur mag wat kosten en de inkomsten hoeven niet per se meteen op te wegen tegen de uitgaven. Dat is het privilege van het rijksinitiatief boven het marktinitiatief.

Maar de vraag dringt zich op of de blik niet wat weidser gericht hoort te zijn en aan de lobby van het noorden niet te snel gehoor is gegeven. Horen niet op z�n minst een hsl-oost en een Zuiderzeelijn naast elkaar te worden afgewogen? Er is ook veel voor te zeggen dat het afwegingskader nog veel breder moet zijn en misschien gaat de 2,7 miljard euro dan wel naar ontbrekende schakels in het spoornet, vaarwegen of onderhoud.

Minister Peijs erkent zelf de eenzijdige focus op nieuwe – “sexy” – projecten ten koste van onderhoud en het beter benutten van bestaande infrastructuur. Lintjes knippen is nu eenmaal leuker op een pas aangelegd traject. Toch houdt juist deze minister krampachtig vast aan een nieuw miljardenproject waarvan nut en noodzaak allerminst vaststaan.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels