nieuws

Restauratie veldoven een geduldwerkje

bouwbreed

arnhem – In Ooij wordt een van de oudste steenovens gerestaureerd, de veldoven. Van Dinther Bouwbedrijf uit Schaijk werkt momenteel aan de klus in de uiterwaarden van de Waal bij Nijmegen.

“Een prachtige opdracht waarbij we nog echt de tijd krijgen het mooi te herstellen. Erfgoed als dit moet je behouden, er is de laatste jaren al veel te veel weggegooid”, meent directeur H. van Dinther.

Vijf jaar geleden is op initiatief van de stichting Van Steen en Natuur begonnen met een onderzoek om de veldoven aan de Waalbanddijk in oude glorie te herstellen. Althans, de ruïne die er nog van over is en die tot voor kort overwoekerd was door struiken en geboomte. Twee parallel gelegen ovenwanden met stookmonden resteren van het

primitieve bouwwerk uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. Tussen de twee muren werd vroeger de klei gelegd en afgedekt met plaggen. Vervolgens werd de zaak door de vuurmonden opgestookt met turf.

Veldovens maakten later plaats voor tunnel- of ringoven. Daardoor zijn er van het oudste type steenoven maar weinig exemplaren bewaard gebleven. Toch bleven veldovens nog wel tot ver na 1900 in gebruik. In een veldoven konden namelijk veel meer klinkers dan in het begin in de nieuwere ovens. Dit maakt de ruïne in Ooij volgens de onderzoekers in bouwhistorisch en cultureel opzicht bijzonder waardevol. Ook kwamen er onverwacht originele elementen aan het licht, zoals een smalspoor en een authentieke gietijzeren afdichting. Die pronkt alweer als nieuw voor een van de stookmonden. “Uit 1898”, wijst Van Dinther op het zwarte luik met opschrift.

“De natuur zelf is de grootste vernieler geweest van deze oven”, zegt restaurateur Van Dinther. Aan de noordelijk gelegen muur is veel schade toegebracht door boomwortels. Ook staan muurkronen bloot aan inwatering. De bouwkundige staat van de binnenzijde is aanzienlijk beter, door gebruik van baksteen en mortel. De buitenkant bestaat vooral uit los stapelwerk van bakstenen in koppen- en strekkenlagen met spaarzaam gebruik van mortel.

“Het moeilijkste is oude stenen gewoon te laten zitten. Je hebt in het begin de neiging alles weg te halen en opnieuw te stapelen.” Toch ontkwamen de werknemers er niet aan de slechte noordelijke muur bijna tot op de grond toe af te breken. De zuidelijke muur waar binnenkort mee wordt begonnen, is een stuk beter. “Daar kunnen meer stenen blijven staan”, zo verwacht Van Dinther. “Ik schat dat ongeveer 80 procent van de stenen kan worden hergebruikt.”

Om de oven weer zijn authentieke kleur terug te geven wordt donkerbruinrood zand gebruikt, afkomstig uit Groesbeek en Duitsland. Het zand wordt gemengd met traskalk om een homogene mortel te krijgen. Wanneer beide muren weer fier rechtop staan, wordt de bovenkant afgedekt met omgekeerde plaggen grond om inwateren te voorkomen.

�Het moeilijkste is oude stenen te laten zitten�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels