nieuws

Polen lonken naar Nederland

bouwbreed

opole – Voor mensen in de stad Opole is het makkelijker werk te vinden in Nederland dan in de Zuid-Poolse plaats zelf. Of je nu winkelt, autorijdt of de krant openslaat, overal staat Praca w Holandii; werken in Nederland.

Nederlandse ondernemingen zijn dol op Polen. De mensen zijn gemotiveerd, flexibel inzetbaar en hebben geen moeite met overwerken. Daarbij zijn ze tevreden met een salaris dat vaak lager is dan dat van hun Nederlandse collega�s. Wie vijf keer zoveel kan verdienen als thuis, zeurt niet over een paar honderd euro.

Polen zijn op hun beurt gek op Nederlandse banen. In en rond de provinciehoofdstad heeft één op vijf mensen geen werk. De plaats verschilt daarmee niet veel van de rest van Polen. Daar heeft 20 procent van de 39 miljoen mensen geen werk.

Het aanbod mag dan voor werkgever en werknemer verleidelijk zijn, niet iedereen komt in aanmerking. Alleen Polen met een Duits paspoort kunnen legaal naar Nederland. Dat zijn er nogal wat. In en rond Opole heeft 60 procent van de bevolking een Duitse achtergrond: ongeveer een kwart miljoen mensen van wie er ruim 100.000 actief zijn op de arbeidsmarkt.

De Duitse gemeenschap in het gebied dankt zijn sterke aanwezigheid aan de verdragen die na de Tweede Wereldoorlog zijn gesloten. Hierdoor kreeg Polen na 1950 het grondgebied dat het land in het oosten aan Rusland op moest geven, in het westen aan de Duitse kant weer terug.

Berlijn voert sinds de hereniging van Oost- en West-Duitsland in 1990 ten aanzien van etnische Duitsers in andere Oost-Europese landen zoals Polen en Tsjechië een principieel beleid. Iedereen die kan aantonen dat zijn familie een Duitse afkomst heeft, krijgt een Duits paspoort.

In Polen is het document inmiddels een fel begeerd bezit. Want wie een Duitse pas weet te bemachtigen wordt een burger van de Europese Unie en kan in principe in alle landen aan de slag die zich bij de vanuit Brussel bestuurde economische en politieke samenwerking hebben aangesloten.

Op 1 mei trad Polen met negen andere landen toe tot de Europese Unie (EU). Vanaf die dag zouden alle belemmeringen die voor mensen met alleen een Pools paspoort gelden, moeten worden opgeheven. De feestelijke dag heeft voor de uitzendbureaus in Opole echter een wrang smaakje gekregen nu het er op lijkt dat onder parlementaire druk Nederland de komende twee jaar de grenzen zo goed als dicht houdt voor Pools werknemers.

Het detacheringsbureau Metaalflex uit het Brabantse Hapert, dat zich heeft toegelegd op de werving en selectie van Poolse werknemers, laat het er niet bij zitten. Donderdag sprak de organisatie met de Poolse Nobelprijswinnaar Lech Walesa om gezamenlijk een actie op te zetten voor Polen die graag in de EU willen werken maar geen Duits paspoort hebben.

De behoefte aan werk in Opole en de mogelijkheden die een dubbele nationaliteit biedt, zijn niet onopgemerkt gebleven. In het grotendeels agrarische gebied rond de stad en in Opole zelf hebben zich zo�n vijftig uitzendbureaus gevestigd die zich volledig toeleggen op het naar Nederland halen van Polen met een Duitse paspoort.

De Polen maken handig gebruik van het grote aanbod. Zij lopen de deuren langs en kiezen het bureau met de aantrekkelijkste voorwaarden. “De eerste vraag gaat om het loon, gemiddeld 1200 euro per maand. Daarna willen ze alles weten over hoeveel uur ze kunnen werken, de huisvesting en het vervoer naar Nederland”, somt Teresa Piechulek op. Deze Poolse twintiger coördineert de werving van mensen voor Metaalflex.

Na de inkomsten ligt de prioriteit van de kandidaten bij de verblijfskosten in Nederland, die ze zelf moeten betalen. Vervoer en wonen zijn daarbij de grootste uitgaven.

Bij Metaalflex kost een retourtje Polen-Nederland 100 euro. Voor dat geld worden de mensen met een eigen pendelbusje op en neer gereden. Om in een van de huizen te wonen die Metaalflex in Nederland en België heeft gehuurd, betalen de mensen 25 euro per week. “In de woningen is ook telefoon aanwezig”, benadrukt Piechulek. Het kleinood is voor de arbeidsmigranten van groot belang. Wie drie tot zes maanden van huis is, wil nu eenmaal graag met vrouw en kinderen bellen.

Voor marktleider Otto, die dagelijks vijftienhonderd Polen in Nederland aan het werk zet, is een telefoon niet genoeg. Nieuwe medewerkers worden binnengehaald met accommodaties in bekende badplaatsen zoals Noordwijk aan Zee waar oude hotels zo zijn verbouwd dat er een semi-permanent verblijf mogelijk is. De onderkomens liggen – aldus het eigen bedrijfsblad – dicht bij het strand. Ze bieden uitgebreide recreatiemogelijkheden en zijn volgens de bekende Chinese omgevingsleer Feng Shui ingericht.

De huisvesting van Otto in Nederland mag dan niets te wensen overlaten, voor de Polen blijft werken het belangrijkst. Zij willen zoveel mogelijk uren maken. Het verblijf in Nederland levert dan het maximale op. Een werkgarantie trekt volgens Robert Bos, die voor Otto de werving in Opole organiseert, daarom meer mensen dan een comfortabel logeeradres.

Vestigingen

Om zo veel mogelijk mensen aan te trekken zet Metaalflex in op het openen van nieuwe kantoortjes. Het Poolse hoofdkwartier van het uitzendbureau staat sinds 1999 dicht bij het centraal station van Kedzierzyn-Kozle, ongeveer 40 kilometer ten zuiden van Opole en een van de grotere plaatsen in de regio is.

Twee jaar geleden heeft de onderneming ook een kantoortje in het centrum van Opole geopend en is in het dichtbij de Tsjechische grens gelegen Raciborz recent een nieuwe vestiging opgericht.

Tsjechen met een Duits paspoort die in Nederland aan de slag willen hoeven op die manier nog geen 20 kilometer de grens over om zich bij Metaalflex aan te kunnen melden. Een vierde vestiging in Gliwice, dat ongeveer 35 kilometer ten oosten van Kedzierzyn-Kozle ligt, opent naar verwachting over twee maanden de deuren.

“De mensen met een Duits paspoort wonen verspreid over heel het gebied in kleine dorpen. We zitten graag dicht bij hen in de buurt zodat ze niet ver hoeven te reizen om ons te bereiken”, licht Piechulek het dichte netwerk toe. Voor de nieuwe vestigingen zoekt ze twee nieuwe mensen waardoor de personeelssterkte van Metaalflex in Polen zich bijna verdubbelt: van drie naar vijf.

Noord-Polen

Concurrent Otto, die net als Metaalflex verscheidene vestigingen in het gebied heeft, probeert in het noorden van Polen een nieuwe markt aan te boren. De uitzendorganisatie heeft recent een vestiging geopend in de aan de Oostzee gelegen havenstad Gdansk, bekend van Nobelprijswinnaar Lech Walesa.

“In dat gebeid wonen veel Pruisische Duitsers die net als de mensen hier in Opole een dubbel paspoort hebben. Vanuit ons nieuwe kantoor gaan we proberen om daar ook mensen te werven. Het zal niet makkelijk worden, de markt is er nog nauwelijks ontwikkeld”, vertelt Bos.

De stap lijkt geboren uit de wil om aan de verdringingsmarkt in Opole te ontkomen als Bos verzucht: “De kranten staan vol met advertenties. Iedereen die naar Nederland wil, is aan het werk en intussen zoeken alle bureaus naar meer kandidaten.” Wie in Nederland aan de slag wil, komt er niet met alleen een Duits paspoort. Het beheersen van een vreemde taal, Engels of Duits, is bij de meeste bureaus een belangrijke voorwaarde voor uitzending.

Voor Roman Trinczek is dat geen probleem. Hij kijkt alsof hij zijn baan in Nederland al binnen heeft. “Ik wil samen met mijn vrouw een beetje in Europa rondreizen”, vertelt hij in vloeiend Engels met een charmant Pools accent De dertiger met een smal en regelmatig gezicht en een stoer ringbaartje is elektrisch ingenieur. In Polen was hij tot twee jaar geleden in dienst van een bedrijf dat installaties ontwerpt en bouwt.

Afgelopen jaar werkte Trinczek in Duitsland bij de iconen van de Duitse industrie BMW en Siemens. Nu wil hij naar Nederland. Trinczek heeft met verschillende bureaus gebeld, maar die hebben alleen werk bij landbouwbedrijven. Dat ziet hij niet zitten. Om een klus te krijgen die meer in zijn straatje past, schrijft Trinczek zich samen met zijn vrouw in bij Metaalflex.

Werkervaring

Nadat Trinczek alles aan de hand van een boekje met foto�s is uitgelegd, worden zijn gegevens door een vlotte jonge meid – van het type dat ook bij uitzendbureau Randstad de intakes verzorgt – in de computer gezet. Daarbij worden naast naam en adres aantekeningen gemaakt over opleiding en werkervaring. Want wie zijn vak kent, kan een vergelijkbare baan krijgen in Nederland. Zo werken er via Metaalflex Polen bij het Helmondse Jansen Beton die bij de lokale betonfabriek zijn weggeplukt.

Piechulek is enthousiast over de nieuwe kandidaat. “Hij spreekt goed Duits en Engels. Misschien kunnen we hem inzetten bij de Nederlandse vestiging van Deutscher Paket Dienst (DPD), een belangrijke klant van ons”. Om het werk van de Polen bij de postbezorger in goede banen te leiden zoekt Metaalflex een coördinator. Met zijn degelijk talenkennis en buitenlandse werkervaring past Trinczek precies in het profiel.

Zoals bij veel nieuwe sectoren gaan niet alle partijen even zorgvuldig te werk. Van de naar schatting vijftig uitzendbureaus die in Opole actief zijn, is ongeveer eenvijfde illegaal. Deze organisaties hebben zich niet gemeld bij de Poolse regering, bezitten daarom niet de juiste papieren en springen vaak slordig met de regels om.

Voor bureaus zoals Metaalflex en Otto, die zeggen alles volgens het boekje te doen, zijn de illegale concurrenten een doorn in het oog. “Ze bezorgen Polen en legale uitzendbureaus zoals wij een slechte naam”, verwoordt Bos de frustraties van de branche.

Om het imago van de uitzendbureaus op te poetsen is onlangs de belangenvereniging Via opgericht, wat staat voor Vereniging van Internationale Arbeidsbemiddeling. De nieuwe organisatie – die de steun geniet van tien bureaus waaronder Otto en Metaalflex – wil een keurmerk maken dat Pools arbeidsmigranten de garantie geeft dat zij door een organisatie worden geholpen die zich netjes gedraagt.

Zoals het een goede polderclub betaamt wil de werkgeversvereniging een cao afsluiten voor alle Poolse mensen die in Nederland werken. Zo moet voor iedereen duidelijk worden hoe hoog bijvoorbeeld het minimumloon is, welke sociale premies moeten worden afgedragen en welke arbeidstijdenregels gelden. Via heeft met de Poolse vakbond Solidarnosc inmiddels de eerste contacten gelegd.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels