nieuws

Rituele danspassen rondom de bouwfraude

bouwbreed

Het zou volgens Arie de Klerk in elk geval verklaren waarom ze zich in de huidige problematiek wat op de vlakte houdt. En dat weer verklaart waarom het post-bouwfraude tijdperk zo lang duurt en iedereen zo jammerlijk om elkaar heen draait.

De verklaring voor de gebrekkige afwikkeling ligt ver vóór de openbare verhoren door de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid. Mogelijk herinnert u zich dat toen veel tijd besteed is aan de rolafbakening tussen de diverse overheidslichamen.

Zo was er de commissie zelf, het OM, de NMa en tegelijk waren er de diverse ministeries in hun onderscheiden publieke en private rol en dat alles tegen de achtergrond van het bestaan van meerdere rechtsprekende organen. Dat moest wel mis gaan. En het gaat nog steeds mis, denk aan het doorgeven van informatie door de NMa naar het OM.

De parlementaire enquêtecommissie komt de eer toe te hebben bloot gelegd langs welke wegen en tegen welke prijs de bouwwereld het werk verdeelde. Maar na dit huzarenstukje is het verdacht stil gebleven. Voor de bouw was die uitkomst geen nieuws. Ze wist dat ze fout zat, maar tegelijk zag ze niet het nut om dat te erkennen.

Anders dan gedacht bevatte het onderzoek ook voor insiders bij de overheid geen nieuws: denkt u aan de brief van Lubbers aan Delors. En zo stelde de uitkomst van de enquête de overheid voor een soortgelijk probleem als de bouwwereld: hoe verder met de uitkomst van de enquête? Koos men voor de lijn straf en boete of voor de lijn van vernieuwing?

Aldus kwam men op het scenario: eerst excuses, dan vernieuwing. En om bouwwereld wat onder druk te zetten werd een moratorium uitgevaardigd op overleg met de sector. Dat leidde echter niet tot het gewenste mea culpa. Vervolgens werd de druk opgevoerd en noemde het OM de bouw een criminele organisatie.

Maar opnieuw bleef het stil van de kant van de bouw. Onderwijl drong het besef door dat de hele bouwfraude iets ingewikkelder in elkaar stak dan de commissie in haar verbetenheid had willen doen geloven. Daarom zat er weinig anders op dan voorzichtig contact te leggen met de sector. Maar het kwaad was geschied.

Waar de enquêtecommissie met voorstellen was gekomen gericht op de bouwnijverheid, was de bouwwereld intussen als criminele organisatie neer gezet. Daarmee kon de sector het doen: een optelsom van criminelen. Onnodig te zeggen dat dit beeld niet aansloot bij de belevingswereld daar. Men wilde men best toegeven fout te zitten, maar dat is iets anders dan over te gaan tot interne strafoplegging. Immers met welk recht zou een leidinggevende, die carrière gemaakt heeft op grond van zijn kennis van de mores in de bouw, iemand straffen die deze mores in de praktijk brengt. En zo de bereidheid er al was om iemand te offeren, dan toch niet na beantwoording van de vraag hoe die straf zich ging verhouden tot het strafrecht. Want voor je het weet wordt een interne straf gezien als een bekentenis, die via de NMa wordt doorgegeven aan het OM.

Afgeschilderd

Het criminaliseren van de bouw bracht nog meer ellende. Wanneer de overheid tot nieuwe verhoudingen wil komen, kan dat niet zonder overleg met personen uit die bouwwereld. En als die bouwwereld dan eerst wordt afgeschilderd als een criminele organisatie, dan overlegt dat niet lekker. Het is daarmee duidelijk waarom het zo lang geduurd heeft voordat überhaupt over het normaliseren van de verhoudingen kon worden gesproken. Steeds als een individuele bouwer de stoute schoenen aantrok waren schampere reacties zijn deel; waar hij het lef vandaan haalde om boven het maaiveld uit te kijken. Het formeren van de Regieraad is daar een mooi voorbeeld van. Een paar bouwers verklaren zich bereid om zitting te nemen en hup, er hoeft maar weer een verrekenlijst op te duiken en het parool is wegwezen.

En zo worden wankelmoedige stappen gezet op pad naar een oplossing. Hoewel? Er is een Regieraad ingesteld, maar dat initiatief had veel eerder genomen moeten worden. Er is besloten tot het herzien van de UAV, maar dat zal niet lukken zonder daar de bouw bij te betrekken. En de minister van VROM heeft erkend dat de overheid de bouwsector na 1992 niet goed heeft begeleid: �de knop moest te snel om�, alsof daar anno 2004 ook maar enige lering uit is getrokken.

Denk aan het doorgeven van informatie door de NMa naar het OM

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels