nieuws

Bouwkuipen onder metrostation Amsterdam CS ingewikkeld en risicovol

bouwbreed

amsterdam – De bouw van het metrostation van de Noord-Zuidlijn bij Amsterdam CS is een complexe aangelegenheid. De hinder voor de omgeving moet nihil zijn en het oude stationsgebouw mag geen beschadigingen oplopen. Het meest ingewikkelde en risicovolste deel is het plaatsen van de bouwkuip onder het station.

De komende acht jaar bouwt Combinatie Strukton Betonbouw/Van Oord ACZ in opdracht van de Gemeente Amsterdam Projectbureau Noord/ Zuidlijn een metrostation bij het drukke Amsterdamse Centraal Station. Projectleider ir. M. Smitt is enthousiast maar schuift de complexheid ervan niet onder stoelen of banken. “Soms moeten er zaken worden gewijzigd. Een fulltime planner houdt alle mutaties bij.”

Een kwart van de onderdelen die als risicovol en ervaringsoverstijgend zijn aangemerkt zijn aparte contractafspraken gemaakt. “Samen met VOF Stationseiland en Adviesbureau Noord/Zuidlijn streven we naar verbetering van techniek en verdere beheersing van risico�s. Dit leidt in een aantal gevallen tot aanpassing van werkmethoden en dan wel het ontwerp”, aldus Smitt.

Het project metrostation Amsterdam CS bestaat uit drie delen: een ondergrondse metrohal onder het voorplein, een metrotunnel onder het emplacement en stationsgebouw van het Centraal Station en de kruising met de De Ruijterkade.

De bouwkuip onder het station eist de meeste aandacht op. Het gemetselde monumentale stationsgebouw is gefundeerd op houten palen en mag niet beschadigen. Een stijve bouwkuipwand, genaamd sandwichwand, is daarom noodzakelijk. Deze wand bestaat uit twee rijen in de grond gevormde Tubexpalen met een groutvulling ertussen. De diepte van de palen varieert tussen de 30 tot 65 meter. De ontwerpers hebben gekozen voor Tubexpalen omdat deze op grote diepte, in een beperkte werkruimte trillingsarm zijn te maken.

Op de palen gelaste ringen verhogen de opneembare schuifspanning tussen het groutlichaam en de Tubexpaal. De buispalen worden oorspronkelijk telkens aan elkaar gelast. Ondertussen wordt in nauw overleg met de opdrachtgever de toepasbaarheid van een snellere schroefkoppeling onderzocht.

Om eventuele lekkages in de sandwichwand vroegtijdig op te sporen overwegen de betrokken partijen de wand preventief met behulp van speciale meetapparatuur te scannen.

Voordat de bouwers aan het werk gingen was bekend dat de oude funderingspalen moesten wijken. Alleen was niet duidelijk met welke techniek. “De circa 150 à 160 houten palen kunnen we er niet zomaar uitploppen omdat dan de bestaande fundering beschadigt”, aldus Smitt. Daarom hebben de opdrachtgever en aannemer een palentrekmethode ontwikkeld waarbij om de paal een �appelboor� wordt gedrukt. Twee stalen buizen brengen de ring naar een diepte van ongeveer 15 meter. Daarna trekken de bouwers de paal 1 meter omhoog, waarbij door stalen lansen tegelijkertijd zand in de vrij gekomen ruimte wordt geblazen. Smitt: “Zo voorkomen we zettingen van de bodem”.

Onder het emplacementgedeelte komt een stalen buizenwand die bestaat uit circa 90 buizen met een doorsnede van 1.80 meter. De buizen zijn onderling gekoppeld met een slotconstructie. De diepte varieert van 30 tot 65 meter. De wand is zelfdragend en vormt de fundering voor het emplacement. Aanvankelijk had de opdrachtgever een gecombineerde wand van stalen buizen met groutkolommen voor ogen. In het kader van risicobeperking is dit gewijzigd.

Met de nieuwe buizenwand, die met behulp van de microtunneling tot stand komt, is een optimalisatie van de vloerconstructie in de vorm van een monoliet afgewerkte betonvloer. De keuze voor het microtunneling-systeem heeft bovendien als voordeel dat reizigers minder overlast ondervinden doordat de sloop van perronopgangen is verminderd omdat er namelijk op een beperkte ruimte gewerkt kan worden.

Aan en rondom het station zijn ondertussen meetinstrumenten geplaatst. Als het echte graafwerk begint kunnen de bouwers direct verzakkingen of bewegingen meten, maar ook op dit moment neemt het controlesysteem elke beweging waar.

Ten behoeve van de jetgroutwerkzaamheden onder het station zijn de aannemers nu bezig met proefnemingen op het stationsplein.

Als de bouwkuip onder het station klaar is voor gebruik, is het tijd om vanaf het IJ het tunnelelement in te varen en af te zinken. Maar dat laat nog even op zich wachten.

�De circa 150 houten palen kunnen we er niet zomaar uitploppen�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels