nieuws

Herstel van de lappendeken komt op gang

bouwbreed

In het uitvoeren van aanbestedingen hebben overheden te maken met diverse aanbestedingsrichtlijnen, die verplicht kunnen zijn maar waarin men ook diverse keuzes kan maken. Volgens Jan-Pieter Papenhuijzen is dit voor inschrijvende marktpartijen zeker niet optimaal omdat zij afhankelijk van de opdrachtgever met vele verschillende richtlijnen te maken hebben. De diverse veranderende reglementen, richtlijnen en wetten worden vaak door elkaar gehaald. Met de Aanbestedingswet zal er uiteindelijk echt een einde komen aan de lappendeken die er nog tot 2007 zal zijn.

Nederlandse overheden en andere aanbestedingsplichtige organisaties krijgen te maken met een aantal wijzigingen in wet- en regelgeving, die van invloed zijn op al hun aanbestedingen. Deze hebben deels een verplicht en deels een facultatief karakter.

Noemde de Parlementaire Enquête Commissie Bouwnijverheid vorig jaar de huidige verzameling van richtlijnen, regels en reglementen in haar eindrapportage nog een lappendeken; de komende jaren wordt het er niet veel beter op. Pas in 2007 zal er uiteindelijk een eenduidig kader zijn voor het aanbesteden in Nederland. Dit artikel waarin een drietrapsprocedure wordt gevolgd heeft als doelstelling aanbesteders een gestructureerd beeld te geven van de veranderingen zodat hier adequaat op ingespeeld kan worden.

De komende jaren wordt er via een drietrapsprocedure door het Ministerie van Economische Zaken uiteindelijk een aanbestedingskader opgesteld en geïmplementeerd dat zal gelden voor alle aanbestedingen die door overheden en andere aanbestedingsplichtige organisaties worden uitgevoerd:

1. Per augustus 2004 is het ARW van kracht, het nieuwe Aanbestedingsreglement voor Werken, geïnitieerd door VROM; 2. Uiterlijk 31 januari 2006 dient vervolgens het Nieuwe Wetgevend Pakket in Nederland geïmplementeerd te zijn, gericht op Europese aanbestedingen van leveringen, diensten en werken in klassieke overheidssectoren en de Nutssector; 3. In 2007 zal uiteindelijk de Aanbestedingswet van kracht zijn als kader voor aanbestedingen voor alle aanbestedende diensten in Nederland.

Richtlijnen en reglementen tot

augustus 2004

Voor overheden waren tot augustus 2004 de volgende Europese Richtlijnen en reglementen verplicht, waarbij de werken veel aandacht krijgen (zie tabel 1).

Voor opdrachten met een waarde onder de EU-drempel hadden tot augustus 2004 alleen de ministeries van VROM, Verkeer&Waterstaat en Defensie de verplichting om het UAR-2001 te volgen.

Nieuwe ARW (sinds augustus 2004)

Het nieuwe ARW richt zich op het aanbesteden van werken met een waarde boven en onder de Europese drempel. De Europese Richtlijn Werken is hierin geïntegreerd. Het ARW is verplicht voor de eerder genoemde drie ministeries, aangevuld met het ministerie van LNV. Voor de overige overheden is het volgen van het ARW een keuze (zie tabel 2).

Het nieuwe ARW is opgesteld voornamelijk vanuit de belangen van de opdrachtgever: een aanbeveling die direct voortvloeit uit de Parlementaire Enquête Bouwnijverheid.

Het ARW is in meerdere artikelen in Cobouw en op diverse congressen (Cobouw Aanbestedingscongres ARW 2004, 2 november jongstleden, Amersfoort) reeds aan de orde gekomen. Een aantal belangrijke wijzigingen ten opzichte van bijvoorbeeld het bestaande UAR-2001 en UAR-EG 1991 is bijvoorbeeld:

�-Het kunnen openen van alle ontvangen offertes en achterliggende prijsopbouw, en niet alleen die van diegene met de laagste prijs;

�-Niet verplicht te gunnen als offertes boven de eigen raming uitkomen (omkeren bewijslast: inschrijvers moet aantonen dat de opgestelde raming niet klopt);

�-Verplicht ondertekenen door bestuurders dat de mededingingswet is nageleefd;

�-Inschakelen van een rechter in plaats van de Raad van Arbitrage bij aanbestedingsgeschillen;

�-Het toe kunnen passen van veilingen op basis van het experimenteerartikel;

�-Het gebruik kunnen maken van eigen ervaringen met inschrijvers bij het beoordelen van het gunningscriter um procesmanagement.

Voor aanbestedende diensten biedt het ARW voor aanbestedingen onder de Europese drempels diverse voordelen ten opzichte van bijvoorbeeld het UAR-2001 of UAR-1986. Het overstappen naar het ARW vanuit de beide genoemde UAR�n is wat dat betreft aan te bevelen. Voor aanbestedingen boven de Europese drempel kan daarbij de richtlijn Werken gehanteerd blijven.

Nieuwe Wetgevend Pakket

(uiterlijk januari 2006)

Vanuit Brussel is het nieuwe Wetgevend Pakket voor Europese aanbestedingen in aankomst. Inmiddels vastgesteld door het Europese Parlement en officieel gepubliceerd op 30 april 2004, dient het pakket uiterlijk op 31 januari 2006 door het ministerie van Economische Zaken in Nederland geïmplementeerd te zijn.

Implementatie in Nederland vindt plaats middels het Besluit Aanbestedingsregels Overheidsopdrachten (BAO) en het Besluit Aanbestedingsregels Speciale Sectoren (BASS). Als streefdatum voor implementatie wordt door Economische Zaken september 2005 gehanteerd (zie tabel 3).

Belangrijke veranderingen ten opzichte van de bestaande Europese Richtlijnen zijn bijvoorbeeld:

�-Één Richtlijn (Leveringen, Diensten, Werken samen) voor de klassieke sectoren en één voor de Nutssector;

�-Gericht op elektronisch aanbesteden en een efficiënt aanbestedingsproces;

�-Aanvullende selectiecriteria en vereiste transparantie in gunningscriteria en weging;

�-Een aantal nog aanwezige opties voor Nederland zoals: veilingen, raamovereenkomsten, concurrentiegerichte dialoog en dynamisch aankoopsysteem;

�-Bepaalde opdrachten kunnen rechtstreeks gegund worden aan sociale werkplaatsen;

�-Nationale lijsten van erkende marktpartijen;

In de implementatie zal Economische Zaken naast het activeren van de opties waarschijnlijk nog een aantal aanvullende eisen aan het Europese aanbestedingsproces gaan stellen, zoals het implementeren van recente jurisprudentie inzake Alcatel. In het recente Visiedocument Aanbesteden van Economische Zaken (Brief van de minister van Economische Zaken d.d. 15 juli 2004 (29 709, nr. 1)) is aangegeven dat de genoemde opties worden geactiveerd en in het BAO en BASS vertaald gaan worden. Dit Visiedocument wordt op 9 november 2004 besproken door de commissies Economische Zaken en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van de Tweede Kamer. Duidelijk is dat men bij de implementatie van het nieuwe Wetgevend Pakket rekening moet houden met de eerder geïmplementeerde ARW en de ervaring die daar dan inmiddels mee is opgedaan.

Aanbestedingswet (2007)

De aanbestedingswet, die in 2007 te verwachten is, richt zich op alle aanbestedingen, onafhankelijk van de waarde en inhoud van de opdracht die wordt aanbesteed. In het eerdergenoemde Visiedocument wordt aangegeven dat hiermee een eenduidig kader verkregen wordt voor alle aanbestedingen (zie tabel 4). Van belang is tevens dat de Aanbestedingswet het verplichte kader zal zijn voor alle overheden en dat hierin de eerder ingevoerde ARW en Wetgevend Pakket worden opgenomen cq. daarmee komen te vervallen. De eigen keuzevrijheid/beleidsruimte wordt voor overheden hiermee naar alle waarschijnlijk sterk beperkt. Overigens geeft Economische Zaken in haar Visiedocument wel aan dat zij voor wat betreft de aanbestedingen onder de Europese drempels in afwachting is van diverse zaken die in behandeling zijn bij het Europese Hof. Het wachten hierop kan de doorlooptijd voor het implementeren van de Aanbestedingswet overigens sterk beïnvloeden.

Professioneel

De Directie Marktwerking van het ministerie van Economische Zaken heeft bij de beëindiging van de lappendeken een leidende rol en zal de eerdere wijzigingen vanuit het nationale ARW en het Wetgevend Pakket vanuit Brussel hier op een eenduidige wijze in moeten vertalen. Aan te bevelen is om als Economische Zaken de komende jaren nauwgezet contact te houden met de aanbestedingspraktijk teneinde een Aanbestedingswet te realiseren die praktisch toepasbaar is en een professionele aanbesteder een eenduidig kader geeft voor de uitvoering van een professioneel aanbestedingsproces.

Gezien de verschillende wijzigingen dienen alle aanbestedende diensten in Nederland gedurende de komende jaren weloverwogen keuzes te maken in het toepassen van de verschillende aanbestedingsrichtlijnen en het eigen maken van de nieuwe wetgeving.

Ir. Jan-Pieter Papenhuijzen MBA is director binnen de Inkoop- en Aanbestedingsadviesgroep van Significant B.V. in Barneveld.

info@significant.nl

Tabel 1LeveringenDienstenWerken

WaardeVROM/Defensie/ V&WOverige aanbestedende diensten

> EU drempelEU RL LeveringenEU RL DienstenUAR-EG 1991EU RL Werken

< EU drempelEigen beleidEigen beleidUAR-2001Eigen keuze: UAR-2001, UAR-1986, overig

Tabel 2LeveringenDienstenWerken

WaardeVROM/Defensie/ V&W/LNVOverige aanbestedende diensten

³ EU-drempelARW verplichtRL Werken, ARW is een keuze

< EU-drempelARW is een keuze

Tabel 3LeveringenDienstenWerken

WaardeVROM/Defensie/ V&W/LNVOverige aanbestedende diensten

³ EU-drempel Het nieuwe Wetgevend Pakket

< EU-drempel

Tabel 4LeveringenDienstenWerken

WaardeVROM/Defensie/ V&W/LNVOverige aanbestedende diensten

³ EU-drempel De Aanbestedingswet

< EU-drempel

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels