nieuws

Seniorenstad vraagt om onderzoek en discussie

bouwbreed

Onlangs zijn de resultaten gepresenteerd van een onderzoek naar het potentiële draagvlak voor een seniorenstad in Nederland. Een concept vergelijkbaar met het Amerikaanse Sun City. Wat blijkt: in potentie zijn maar liefst 4 miljoen Nederlandse senioren geïnteresseerd in zon stad. De onderzoekers pleiten nu voor een snelle realisatie. Een conclusie die zij veel te voorbarig trekken, aldus Sjors de Vries. De haalbaarheid en wenselijkheid verdient nader onderzoek, maar vooral ook een fundamentele discussie.

De onderzoekers concluderen dat een seniorenstad eigenlijk alleen maar voordelen heeft. Hoewel ik nogal gecharmeerd ben van het initiatief, betwijfel ik deze conclusie. En dan heb ik het niet alleen over de wat vreemde relatie tussen onderzoeksresultaten en conclusies – 4 miljoen? Er zijn toch ontzettend veel senioren die zo lang mogelijk in hun eigen huis willen blijven wonen? Die geen trek meer hebben in een grote verandering van sociale omgeving? – maar vooral over een ontbrekende analyse van juist de negatieve aspecten van een seniorenstad. Niet alleen op het schaalniveau van de stad zelf, maar ook op die van de Nederlandse maatschappij. Want wat zijn de gevolgen van een verregaande ruimtelijke isolatie van een uiterst omvangrijke bevolkingsgroep voor een maatschappij? Een onderzoek hiernaar zal op z�n minst een aantal interessante discussiepunten opleveren. Ik geef er alvast een paar. In de eerste plaats staat de ontwikkeling van zo�n stad haaks op de huidige (politieke) opvatting dat segregatie van bevolkingsgroepen in beginsel onwenselijk is. Hoe lang was Nederland niet gefrustreerd over de suburbane trek van gezinnen, die de stad met de nodige problemen achterlieten? En wat te denken van actuele segregatievraagstukken in de Nederlandse steden?

Weliswaar is de situatie niet geheel vergelijkbaar – bij de seniorenstad is meer dan ooit sprake van een gemeenschappelijk belang, namelijk de zorg – en servicevraag – maar het is ook niet nieuw.

Tweede discussiepunt is het belang van senioren voor en in een maatschappij. In hoeverre ontwortel je die bij een verregaande isolatie van ouderen? Senioren zijn immers vaak �het geweten� van een stad of wijk; ze oefenen gezag uit, verdienen respect en bewaken zo als het ware de gemeenschappelijke deler, de leefbaarheid in een gebied. Ze zijn ervaringsdeskundigen die een belangrijke maatschappelijke rol kunnen vervullen, bijvoorbeeld ter oplossing van allerlei sociale problemen. En laten we ook niet vergeten dat straks een steeds kleiner wordende bevolkingsgroep, de kinderen van de senioren, steeds harder moet gaan werken. Verschillende huistaken zullen meer en meer uitbesteed worden. Senioren willen en kunnen daar een rol in vervullen.

Derde discussiepunt is in hoeverre de Amerikaanse cultuur vergelijkbaar is met de Nederlandse. Een aantal verschillen is evident. Zo hebben Amerikanen vaak minder historische binding met streek, stad of dorp waar men grotendeels heeft gewoond. Daarbij zijn ze meer gewend aan afstanden en een leven met vrienden en familie op grote afstand. Deze twee eigenschappen maken dat wonen in een nieuwe stad met �lotgenoten� een kleinere en meer logische stap zal zijn voor Amerikanen dan voor Nederlanders. Maar belangrijker nog is het gebrek aan zon in Nederland. De zon is uiteindelijk de hoofdreden voor senioren in Amerika om te verhuizen naar de �Zonstad� (Sun City), of naar Florida. Ook de Nederlandse senioren kiezen steeds vaker voor Zuid-Frankrijk en Spanje.

Een volgende belangrijke vraag: wie gaat de stad betalen? In een individualistische maatschappij, waarin senioren kiezen voor een bepaalde autonomie, kan het op den duur wel eens zo zijn dat diezelfde maatschappij geen trek meer heeft om de stad financieel te ondersteunen. Want dat zal toch echt moeten, ik kan mij niet voorstellen dat een dergelijke dure zorgstad zichzelf kan bedruipen. Zeker niet als de vele pensioengelden plotseling door een slechte geldmarkt als water voor de zon verdampen.

De onderzoekers hebben het wel over de vele mogelijkheden tot kostenreducering en (zorg)innovaties. Dat zal deels het geval zijn. Want een bevredigde vraagt creëert ook weer een nieuwe vraag. En andersom kan het ook zo zijn dat het juist innovaties in de �normale (zorg)wereld� tegenwerkt. Welk belang hebben partijen nog in investeringen in innovaties gericht op zorg aan huis, terwijl de zorg elders op steeds grotere schaal geconcentreerd aangeboden wordt?

Een ontwikkeling waar we voor moeten waken, is dat senioren in de toekomst door toeslagen van verzekeraars min of meer gedwongen worden in een dergelijke stad te gaan wonen. Praat je dan uiteindelijk niet over flink uit de kluiten gewassen verzorgingstehuis in plaats van een seniorenstad?

De realisatie van een seniorenstad vraagt tenslotte om snelheid en veel financiële inspanningen. Ik verwacht namelijk dat weinig ouderen zin hebben om een belangrijk deel van hun laatste levensjaren te wonen in een stad in opbouw, met de rollator door de modder te wandelen en te wachten tot het moment dat vrienden ook een woning kunnen bemachtigen.

Begrijp me niet verkeerd. Ik ben niet tegen de ontwikkeling, word zelfs enthousiast van het idee, maar zet vraagtekens bij de onderbouwing. Het is wenselijk dat de verschillende betrokken ministeries, zorg- en marktpartijen investeren in een nader onderzoek naar de werkelijke haalbaarheid en wenselijkheid van seniorensteden. En met zoveel enthousiaste partijen hoeft dat allemaal niet zoveel tijd te kosten. Want dat we aan de slag moeten, ben ik helemaal met de onderzoekers eens.

In hoeverre is Amerikaanse cultuur vergelijkbaar met Nederlandse

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels