nieuws

RWS besteedt doelmatig aan

bouwbreed Premium

utrecht – Het kersverse Expertisecentrum Opdrachtgeverschap van Rijkswaterstaat geeft sinds juni dit jaar inhoud aan de term doelmatig aanbesteden. “We vergroten de doelmatigheid van onze interne processen door innovatieve contractvormen te standaardiseren”, zegt mevrouw ir. K. Appelman, hoofd Expertisecentrum Opdrachtgeverschap van Rijkswaterstaat.

Minister Peijs van Verkeer en Waterstaat propageert het �doelmatig aanbesteden� om bij de infrastructuur van Nederland maximaal rendement te halen uit het belastinggeld dat haar ter beschikking staat. In het expertisecentrum zijn verschillende onderdelen van Rijkswaterstaat die met opdrachtgeverschap verband hielden bij elkaar gebracht.

Alle deskundigen zijn bij elkaar gezet om hun expertise beter te kunnen inzetten bij het opdrachtgeverschap van Rijkswaterstaat. Bij het centrum werken nu vijftig mensen. Ze houden zich bezig met zowel advisering over het Rijkswaterstaatsbeleid als het implementeren daarvan, en ook leveren ze daarvoor de nodige instrumenten zoals contracten, informatietechnische oplossingen en cursussen.

De strategie die hoort bij het doelmatige aanbesteden kent een aantal stappen, licht Appelman toe. De eerste is om bij een voorgenomen project te bekijken of een pps-constructie mogelijk is. Dat gebeurt in een vroeg stadium op basis van een eenvoudige scan. Is dat het geval dan wordt dat spoor gevolgd. Zo nee, dan volgt een tweede stap naar een normale, pure vorm van de verhouding van opdrachtgever en opdrachtnemer.

Netwerkvisie

“We willen toe naar het meer functioneel specificeren van de opdrachten. Dat past bij de �netwerkvisie� die Rijkswaterstaat op de infrastructuur heeft. Wegen, spoorwegen en vaarwegen zijn vervoer- en transportnetwerken die optimaal moeten zijn en ook nog eens optimaal moeten functioneren. Met een aanpak zoals we bij ons centrum voorstaan krijgt de term �doelmatig aanbesteden� kleur”, zegt Appelman.

Doelmatig aanbesteden houdt ook in dat de markt optimaal wordt benut voor het behalen van een optimale kwaliteit/prijsverhouding. Voor grote projecten kan dat gaan om competitiewedstrijden, zoals voor wegenbouw en dijkversterkingen nu al wordt gedaan. Voor regulier beheer en onderhoud bijvoorbeeld wordt ook veel verwacht van prestatiebestekken. Voor de grotere onderhoudswerken zal het gaan om �engineering en constructie� en bij de aanleg om �design and construct�.

Beleidsvoornemen

Volgens Appelman is de ervaring dat er besparingen behaald worden, door de aannemer met deze contractvormen de ruimte te bieden voor innovatieve werkmethoden.

De ervaring met kostenbesparingen is opgedaan bij relatief kleinere werken, bijvoorbeeld regulier werk als onderhoud van belijning en het maaien van bermen. De kostenoverschrijdingen van echt grote contracten zoals afgesloten voor HSL en Betuweroute zijn onderwerp van parlementair onderzoek.

Het beleidsvoornemen van �doelmatig aanbesteden� moet operationeel worden gemaakt voor de mensen die dagelijks bezig zijn met aanbesteden: diensten bij de regionale directies van Rijkswaterstaat en de Bouwdienst. Belangrijk daarbij is de keuze voor de contractvorm. Het expertisecentrum is bij de afweging voor die keuze ondersteunend. Wat moet of mag is in regels zoals het ARW vastgelegd.

“Voor onszelf hebben we een �contractbuffet� met standaardcontractvormen ingericht. Daarin zit de concretisering van de ervaringen van de verschillende diensten van Rijkswaterstaat. Aan de hand van dit buffet kunnen aanbestedende diensten een keus maken. Wij denken de efficiency van het inkoopproces daarmee te vergroten”, aldus Appelman.

Verbeteren van de efficiency nu betekent niet dat gezegd kan worden dat in het verleden met de aanbestedingen iets fout is gedaan. De handelwijze van toen past in de maatschappelijke context van toen, verduidelijkt Appelman. Nu er meer mogelijkheden zijn met standaardisering wordt een oude werkwijze verlaten voor een nieuwe die beter bijdraagt aan het vervullen van de taakopdracht.

Het kunnen beschikken over een contractbuffet wil niet zeggen dat aanbestedende diensten bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat niets meer hoeven te doen. Belangrijkste vraag bij de diensten blijft natuurlijk �Wat wil ik inkopen�. Voordat over contractvormen gepraat kan worden moet er duidelijkheid zijn over de omvang van het aan te besteden werk. Vragen als �welk areaal wil ik in de markt zetten, wil ik zaken combineren (asfalt leggen en berm maaien), of wil ik dat juist niet�, blijven voor de aanbesteder.

De aanbestedende diensten moeten bij het expertisecentrum aankloppen om te zien wat de mogelijkheden zijn. Gaat het om een specifiek werk dat niet in de standaarden past, dan wordt in overleg een andere oplossing gezocht. Die situatie kan zich voordoen als bij een project een gezamenlijk belang bestaat met provincies of gemeenten.

Om goed gebruik van het expertisecentrum te kunnen maken is binnen de aanbestedende diensten een afdeling inkoopondersteuning ingericht, dat binnen de dienst als aanspreekpunt voor het inkopen dient.

Vergroten van de doelmatigheid bij het aanbesteden is afhankelijk van de prestaties van de aannemers. Om die meetbaar te maken is het expertisecentrum bezig met ontwikkelen van een meetmethode voor prestaties van aannemers. “We willen een optimale prijs/ kwaliteitsverhouding. Eerdere prestaties zijn daarbij belangrijk. Die gaan we dus meten”, zegt Appelman.

Zij beaamt dat meetbaar maken ook betekent dat wordt nagedacht over afkeuren en goedkeuren en misschien wel een mogelijkheid van beroep voor aannemers. Hoe alles er precies uit gaat zien is nu nog niet te zeggen. De meetmethode zal waarschijnlijk eind volgend jaar klaar zijn.

Appelman onderstreept het belang van overleg met de markt over het vernieuwen van de inkoopstrategie door Rijkswaterstaat. Aanbesteden blijft altijd de manier om een project op de markt te brengen. Rijkswaterstaat heeft voor de realisatie nu eenmaal bouwers nodig.

“We hebben aannemers gevraagd hoe ze er tegenaan zouden kijken. Daarbij is wel duidelijk gemaakt dat wij bepalen wat er gebeurt. We zijn echter niet doof”, zegt Appelman.

Zij benadrukt daarbij het belang van het houden van voeling met de markt bij invoeren van de nieuwe inkoopstrategie.

De markt kan met de nieuwe inkoopstrategie voordelen tegemoet zien, denkt Appelman. Met de nieuwe contractvormen kan ruimte ontstaan voor spreiding van werk. Helaas is dit nog niet gebleken bij de contractvorm die eerder voor de zandsuppleties langs de kust werd gehanteerd. Daarin werd capaciteit voor het aanbrengen van zand vastgelegd maar het tijdstip van aanwenden daarvan zouden de aannemers zelf mogen bepalen.

Dit had kostenbesparend moeten werken. De markt heeft echter laten weten geen prijs te stellen op dat soort contracten. Dit laat eens te meer het belang zien van overleg met de markt.

�Meer functioneel specificeren van opdrachten�

Reageer op dit artikel