nieuws

Einde van de traditionele metselaar in zicht

bouwbreed

Vrijwel alle betrokkenen in de bouw innoveren volgens Jos Lichtenberg veel te weinig. De omgeving verandert snel en de bouw staat er bij en kijkt ernaar. Gelukkig zijn er ook nog ondernemers die bewust voor het innovatiepad kiezen. Interessante voorbeelden werken wellicht goed om anderen aan het vernieuwen te krijgen. Het is dan ook niet voor niets dat prefab metselwerk opgang maakt. Dat is overigens wel industrieel, maar niet vanzelfsprekend ook flexibel.

Op het gebied van baksteen bestaat een enorm spanningsveld. De markt wil graag baksteen op basis van emotie, we worden immers allemaal met een baksteen in de buik geboren, maar ook vanwege de lage kosten en het lage onderhoud.

Het probleem is dat we steeds minder mensen kunnen vinden die op tochtige en rommelige bouwplaatsen de steentjes nog op elkaar willen leggen. Het aantal metselaars is al gedurende lange tijd dalende. Waren er in 1990 nog circa 27.000 metselaars, in 2001 waren er dat nog slechts 21.000 en die dalende lijn lijkt zich in hetzelfde tempo door te zetten. Als dat zo door blijft gaan kom je in 2020 wellicht af en toe nog op de braderie een metselaar tegen naast de rietdekker en de kuiper.

Als dadelijk de markt weer aantrekt hoor je de aannemers weer onmiddellijk klagen over een te kort aan vaklieden. Een ander probleem met gemetselde constructies is dat ze in de praktijk alleen door sloop kunnen worden verwijderd of veranderd. Dat past niet in het huidige IFD denken. Traditioneel metselwerk past gewoon niet meer in een industrieel proces. Flexibiliteit is op die manier al helemaal niet te realiseren.

Je kunt dus wachten op nieuwe ideeën die uit de markt opborrelen. Er is kennelijk een probleem en dat genereert vraag naar oplossingen.

Leebo te Drunen is een van die ondernemingen in de bouw waar dat goed wordt doorzien en waar men het aandurft om het schijnbare risico van productontwikkeling te nemen. Schijnbaar? Inderdaad want je kunt er heel berekenend mee omgaan. En natuurlijk loop je risico�s, maar als je weet wat je doel is en welke kansen dat oplevert ga je vanzelf aan de slag. Hier en daar een hobbel hoort er gewoon bij.

Leebo is er al enige tijd van overtuigd dat de markt behoefte heeft aan een systeem waarmee je keramische wanden kunt maken zonder dat daar het metselambacht bij nodig is. Men zocht dus naarstig naar systemen om dit op te lossen. Er zijn inmiddels verschillende varianten bedacht en het heeft ook al een octrooi opgeleverd. Vrijwel alle varianten zijn gebaseerd op een stalen stapel- of ophangsysteem, waarin (licht)voorbewerkte bakstenen aan of in ophangen kunnen worden. Er zijn varianten waarbij de stenen uitneembaar zijn (reparatie), met hele en halve stenen, met liggende en rectop staande stenen en met of zonder voeg.

Het dilemma is altijd of je nu gewoon metselwerk moet imiteren of dat je op zoek moet gaan naar een eigen gezicht. Leebo heeft die keuze niet gemaakt en kan het allebei. In de innovatiepraktijk heb je meestal te maken met ondernemers die dan hun geheim voor zich willen houden, terwijl juist die successen zo�n mooi voorbeeld kunnen zijn voor al die afwachtende ondernemers die denken dat innovatie toch niets oplevert. Vrijwel altijd probeer je dan de innovatieve ondernemers te bewegen om een kijkje in de keuken toe te staan. Meestal tevergeefs, maar gelukkig mocht het deze keer wel. Weliswaar nog onder censuur, de achterkant blijft nog onder de sluier, maar het mocht in ieder geval.

Alles bij elkaar een schitterend voorbeeld van hoe een onderneming zich in de markt kan profileren. De bouw lijkt conservatief en velen leggen zich daarbij neer. En juist dan blijkt dat er de beloning is voor een ondernemer die zich met succes van die fatalistische houding niets aantrekt. Een betere aanmoediging kun je niet hebben.

Prof.dr.ir. Jos J.N. Lichtenberg is hoogleraar productontwikkeling aan de TU Eindhoven, faculteit Bouwkunde. Voorts is hij oprichter van A+, bureau voor bouwproductontwikkeling BV te Kelpen en treedt hij op als innovatieadviseur bij bedrijven werkzaam in de bouw.

j.lichtenberg@home.nl

Traditioneel metselwerk past gewoon niet meer in een industrieel proces

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels