nieuws

Balkenende innovatieduwer of -trekker

bouwbreed

Balkenende wil echter de innovatiekracht van de publieke sector aanduwen. Volgens Jaap Ketel wordt dat beeld bevestigd nu de eerste resultaten van de activiteiten van het innovatieplatform contouren krijgen.

Ingezoemd wordt op sleutelgebieden, waar belanghebbenden tot in detail op �product�-innovaties ingaan. Met name ICT krijgt hier specifieke en mogelijk ook overdreven aandacht. In mindere mate krijgt �systeem�-innovatie aandacht; met als voorbeeld de wens om de doorstroming in het beroepsonderwijs te stimuleren. Dit is belangrijk, maar zeker niet maatgevend indien Nederland het innovatieve vermogen wil versterken.

Om zowel producten, als systemen te kunnen innoveren, zal er eerst een cultuuromslag moeten komen in de grote bestaande overheidsstructuren , waarvan sommige vaak in beton gegoten lijken te zijn. Om deze te betrekken en partner te maken in deze opdracht is het nodig om in de eerste plaats te beginnen met �structuur-innovatie�. Deze term is overigens nauwelijks bekend bij het innovatieplatform.

Verkokering

De oproep gedaan door Professor Jan Rotman, die per 1 september 2004 als hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in duurzame systeem-innovatie is aangesteld, is dan ook actueel. Rotman pleit in een interview in Trouw dat het Platform zich meer bezig dient te houden met duurzaamheid en innovatie van maatschappelijke systemen. Deze wens is feitelijk een oproep aan Balkenende om aan structuur-innovatie te doen.

Rotmans zegt: “Breng de economische innovatie, de duurzaamheids-innovatie en de systeem-innovatie samen in één structuur”. Zijn bezwaar dat deze versnipperd zijn over verschillende ministeries, raakt de kern van het probleem. De verkokering van de overheden, die door Rotman kenmerkt als de �behoudenheid� van de generatie �babyboomers� die nu nog de touwtjes in handen heeft, is een van de grootste hindernissen voor structuur-innovatie. Zolang deze partijen vasthouden aan hun harde betonnen structuren zal er weinig beweging komen in innovatief Nederland. Balkenende denkt mogelijk het probleem van de verkokering aan te kunnen pakken via het duwen van innovatie via bedrijfsleven en kennisinstituten. Hij hoopt waarschijnlijk dat structuren misschien opengebroken kunnen worden als er maar veel aan product- en systeem-innovatie wordt gedaan. Een goed voorbeeld van het mislukken van zo�n innovatie is het experiment met het rekeningrijden van Paars II.

Herschikking

De overheid heeft andere �innovatieve� middelen tot haar beschikking die de markt niet kent. Fiscale maatregelen is een mogelijkheid. Herschikking van taakstelling van ministeries zou een andere kunnen zijn. Maar even zo belangrijk, zo niet de belangrijkste zou het trekken van innovatie via eigen inzet kunnen zijn. Bij trekken van innovatie moet gedacht worden aan het bereid zijn van overheden om structuren, procedures en werkwijzen aan te passen zodanig, dat door het bedrijfsleven ontwikkelde product- en systeem-innovaties toegepast kunnen worden in eigen beheer. De overheid wordt hier letterlijk en figuurlijk de voortrekker.

Karla Peijs, minister van V&W geeft het goede voorbeeld. Zij zet met haar nota Mobiliteit in op samenwerking met de markt, met name in PPS constructies. Hopelijk weet zij hiermee innovaties naar voren te trekken die tot nu toe niet aan de bak konden komen. De voorbeelden van door de markt ontwikkelde en op het werkgebied van haar ministerie liggende goede innovatieve ideeën, die het nooit gehaald hebben, zijn talloos. Daarbij zal zij soms door de bestaande in beton gegoten structuren heen moeten, om de gewenste resultaten te bereiken.

Het is echter niet alleen het ministerie van V&W, die bij de inzet van innovatieve oplossingen voor de door Rotman gewenste duurzaamheid in maatschappelijke systemen over haar eigen schaduw heen zal moeten springen, ook andere overheden zullen niet ontkomen aan deze discussie. Alleen dan, wanneer de overheid zelf -lees Balkenende – de trekker wil zijn van het innovatief vermogen van de markt, komt innovatie echt aan de bak. Jan Peter Balkenende zal er een zware klus aan hebben, omdat hij eerst in eigen huis aan structuur-innovatie zal moeten doen en daarna pas aan het echte karwei kan beginnen. Maar het feit dat hij de durf heeft gehad er aan te beginnen, verdient onze aller waardering en steun.

Er zal eerst een cultuuromslag moeten komen

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels