nieuws

Achter elke bouwradio schuilt een uniek verhaal

bouwbreed

tilburg – Kunstenaarscollectief de Tilburg Cowboys verzamelde zestien bouwradios. De door bouwvakkers geknutselde toestellen zijn het middelpunt van een reizende expositie.

Moeizaam tilt Sander van Bussel een gehavende kist van de grond. Het gevaarte meet zo�n 50 centimeter, is ongeveer 30 centimeter breed en evenhoog. Aan de voorkant twee speakers. Daar tussenin de knoppen van een aftandse autoradio.

“Dit is een topstuk”, hijgt de beeldend kunstenaar. Hij opent het deksel. “Kijk, hij werkt op de accu van een Mercedes-busje daarom is-ie zo zwaar.”

Van Bussel vormt met drie collega�s de Tilburg Cowboys. Zij bedachten de Bouwradio Showroom, een expositie van de zestien ontvangers, die eerst is te zien in Tilburg en daarna op tournee gaat door Nederland.

De kist die Van Bussel bijna een hernia opleverde, was dertien jaar lang de vaste partner van een tegelzetter. “Als het zo uitkwam, gebruikte hij hem ook als werkbank. Handig, maar niet altijd praktisch. Als hij in een kleine ruimte moest werken, kon hij het ding niet kwijt. Daarom wilde hij er wel afstand van doen.”

Natuurlijk gaf hij zijn radio niet zomaar weg aan een wildvreemde. Hij ruilde hem tegen een nieuwe van het gereedschapsmerk DeWalt, het soort muziekdoos dat een groeiende populariteit geniet op de bouw. “Ook de andere bouwradio�s hebben we geruild”, vertelt Van Bussel. “Telkens als ik ergens een fraai exemplaar zag, sprak ik de eigenaar aan. Voorwaarde om te ruilen was dat het om een radio ging die niet al te zeer leek op wat we al in huis hadden. Anders was het te duur. Zo�n DeWalt kost ongeveer 200 euro, moet je weten. We krijgen subsidie voor dit project, maar we hebben geen onbeperkte middelen.”

Van Bussel kreeg het idee voor de reizende expositie toen hij langs een bouwplaats fietste en een radio hoorde spelen. “Ik dacht dat het zo�n mooie eigengemaakte was, maar het bleek een gele DeWalt te zijn. Toen ben ik erop gaan letten. Ik zag steeds minder echte bouwradio�s en bedacht me dat een stukje folklore verloren dreigt te gaan.”

De gretigheid waarmee bouwvakkers hun zelfgemaakte meubelstuk inruilen voor een ontvanger uit de fabriek, bevestigde dat vooruitzicht. “Die zelfgebouwde exemplaren, kosten bijna niks. Een oude autoradio, een accuutje, een speaker en een avondje knutselen. Doet-ie het niet meer dan gooi je �m weg weg en maak je een nieuwe. Sommige mensen vonden het dan ook erg voordelig dat ze hun zelfgebouwde toestel konden ruilen voor een nieuwe uit de fabriek.”

Voor de Tilburg Cowboys zijn de geknutselde ontvangers veel meer dan gebruiksartikelen die je weggooit als ze het niet meer doen. “Elke bouwradio heeft zijn eigen verhaal. Ze zijn niet op schoonheid gemaakt, maar op functionaliteit. Ze moeten tegen stof bestand zijn, er moet een steen of een stuk gereedschap op kunnen vallen zonder dat ze kapot gaan. Het zijn designstukken, ontworpen voor individueel gebruik. Daarom hebben we iedereen die zijn radio met ons ruilde, geïnterviewd. Zo krijgen we uit de eerste hand te horen wat de bouwradio betekent voor zijn ontwerper.”

Die vraaggesprekken zijn tijdens de expositie te horen. Uit elke radio spreekt de voormalige eigenaar. Hij vertelt over zijn werk en de plaats die de ontvanger daarin speelde. “Het levert prachtige verhalen op”, glimlacht Van Bussel. “Een voeger vertelt bijvoorbeeld dat hij elke week de accu van zijn radio moest opladen. Dat deed hij in het weekend, na het voetballen. Dertien jaar lang, week-in-week-uit. Dat zegt niet alleen iets over de radio, het zegt vooral iets over die man. Daar geniet ik van.”

Niet iedere radiobouwer wilde zijn toestel uit handen geven. “Er waren er bij die er te gehecht aan waren geraakt. We vonden er eentje, echt een plaatje, van lichtblauwe Trespa-gevelplaat, daar zat een klep in waar allemaal schroefjes in konden en daaronder zat de radio. �Wil je die ruilen�, vroeg ik. Nee, hij wilde niet, want als die DeWalt onder een tl-balk staat dan stoort-ie. �Gelijk heb je�, dacht ik ook al hebben wij er voor onze tentoonstelling weinig aan.”

Ook waren er bouwvakkers die nadat ze hun muziekdoos hadden geruild, inzagen dat ze afstand hadden gedaan van iets waardevols. “De beste maat, die ik ooit heb gehad”, vond een van de geïnterviewden achteraf. Een ander keek nog eens naar zijn radio en verzuchtte, “Ik zal hem toch wel missen.”

De Bouwradio Showroom is van 22 oktober tot en met 20 november te bezichtigen in het City Center aan het Pieter Vreedeplein te Tilburg.

Openingstijden: donderdag van 13.00 tot 21.00 uur, vrijdag van 13.00 tot 18.00 uur en zaterdag 13.00 tot 17.00 uur.

�De beste maat die ik ooit heb gehad�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels