nieuws

Onterecht optimisme basis voor Betuwelijn

bouwbreed Premium

den haag – Rode draad in de verhoren door de commissie-Duivesteijn, die vandaag op de helft is met haar verhoren en het thema Betuwelijn afsluit, is het grote optimisme waarmee de verantwoordelijke bewindspersonen de aanleg van de Betuwelijn voor het voetlicht brachten.

Hoewel diverse onderzoekers en hoogleraren waarschuwden voor te rooskleurige vervoersprognoses en te positieve aannames, denderden met name de ministers Maij-Weggen (CDA), Jorritsma (VVD en Netelenbos (PvdA), allen van Verkeer en Waterstaat, onverminderd voort.

Vooral Netelenbos heeft de afgelopen dagen behoorlijk om de oren gekregen. Zij zou haast stelselmatig de Tweede Kamer verkeerd hebben ingelicht over de toegenomen kosten. De opmerkingen van de voormalige topambtenaar van Economische Zaken, S. van Wijnbergen, voorzitter van de Interdepartementale Commissie Economische Structuurversterking (ICES), logen er niet om. Netelenbos zou de ICES met opzet hebben gepasseerd in de tijd dat de binnenvaart of een gefaseerde aanleg in eerste instantie tot aan Kijfhoek door de commissie als een goed alternatief voor de Betuwelijn werden geopperd.

Normaliter werd ICES namelijk altijd geconsulteerd over de Betuwelijn. Het was volgens Van Wijnbergen “vrij uitzonderlijk” dat het kabinet deze club hoge ambtenaren passeerde. Hij vond het dan ook uiterst vreemd dat de ministerraad een week eerder dan gepland besloot tot het definitief doorgaan van de ingeslagen weg, namelijk totale aanleg van de Betuwelijn van de Maasvlakte tot aan de Duitse grens.

In de Tweede Kamer bleef Netelenbos volhouden, ondersteund door haar Notitie Betuweroute, dat er in al die jaren geen nieuwe inzichten of ontwikkelingen op tafel waren gekomen, waardoor het in 1993 genomen besluit tot aanleg zou moeten worden herzien. “Volstrekt onjuist”, foeterde voormalig hoogleraar transport A. Pols van de TU Delft. Die ontwikkelingen waren er naar zijn mening wel degelijk. Er was volgens Pols bijvoorbeeld geen zicht op private financiering en bovendien had de binnenvaart zich boven verwachting ontwikkeld als een goede vervoerder.

Al op de eerste dag van de verhoren kwam Netelenbos� opvolger, LPF-minister De Boer, aan het woord. Hij meldde de commissie rond zijn aanstelling in juli 2002 te zijn geconfronteerd met een risicoreservering van 985 miljoen euro voor de Betuwelijn en de hsl, die in de boeken kwam als �een niet nader omschreven post voor de risico�s en tegenvallers bij grote railinfraprojecten�.

Zowel in een kennismakingsgesprek met topambtenaar R. Pans van Verkeer en Waterstaat als bij het bestuderen van het overdrachtsdossier van Netelenbos, zei De Boer niet te hebben geweten dat de grootte van de risicoreservering en de politieke gevolgen zo belangrijk waren. “Ik heb het niet zo geïnterpreteerd”, aldus De Boer. Tweede-Kamerleden kregen echter bijkans een rolberoerte toen ze van dit bedrag hoorden.

Dit terwijl Netelenbos in haar laatste interview als minister met Cobouw aankondigde “geen lijken in de kast te zullen achterlaten voor haar opvolger”. In dat interview benadrukte ze overigens ook de strategische waarde van de Betuwelijn voor een distributieland als Nederland.

Alternatief

Het alsmaar bevestigen van die strategische waarde door Netelenbos en haar voorgangers heeft kritische rapporten over onder meer de zwakke rentabiliteit, tegenvallend macro-economische effecten en een goed alternatief zoals de binnenvaart volledig naar achteren gedrongen, zo bleek in de eerste anderhalve week van de verhoren.

De commissie-Duivesteijn is ingesteld om, naar aanleiding van de plan- en besluitvorming over de Betuwelijn en hsl, uit te vinden hoe de Tweede Kamer meer greep kan krijgen op grotere infrastructuurprojecten. De personen die worden gehoord, staan niet onder ede en zijn ook niet verplicht te verschijnen. Desalniettemin heeft de eerste helft met verhoren van personen als Van Wijnbergen, oud-kamerleden Feenstra (PvdA) en Blaauw (VVD), onderzoekers C. Paauwe van McKinsey en F. Muller van de Erasmus Universiteit en voormalig topambtenaar A. Lambarts van Verkeer en Waterstaat aardig wat vuurwerk opgeleverd.

Reageer op dit artikel