nieuws

Gebruik veiligheidsgordel hoogwerker is discutabel

bouwbreed Premium

Een werkgever kreeg een boete van de Arbeidsinspectie omdat zijn werknemer in een hoogwerker aan het werk was zonder het gebruik van een veiligheidsgordel. Aan Han Knegt werd de vraag gesteld of dit gezien de onderliggende wetgeving terecht is. De inspecteur van de Arbeidsinspectie beroept zich op het Arbobesluit. Volgens dit artikel (art. 7.2) mag […]

Een werkgever kreeg een boete van de Arbeidsinspectie omdat zijn werknemer in een hoogwerker aan het werk was zonder het gebruik van een veiligheidsgordel. Aan Han Knegt werd de vraag gesteld of dit gezien de onderliggende wetgeving terecht is.

De inspecteur van de Arbeidsinspectie beroept zich op het Arbobesluit. Volgens dit artikel (art. 7.2) mag je aannemen dat een arbeidsmiddel – in dit geval een hoogwerker – aan de EG-richtlijnen voldoet indien aan de onderstaande voorwaarden is voldaan:

– op de machine is een CE-markering aangebracht;

– bij de machine is een EG-verklaring van overeenstemming;

– de machine wordt gebruikt overeenkomstig de gebruiksvoorschriften.

De inspecteur beroept zich op het laatste punt. In de gebruikershandleiding bij de machine krijgt de gebruiker de instructie een veiligheidsgordel te dragen. Omdat dit niet het geval was, is er volgens de inspecteur sprake van een overtreding van het betreffende artikel.

Naar mijn mening zit de inspecteur ernaast. Ik heb het nu niet over de vraag of het gebruik van een veiligheidsgordel gewenst of misschien wel noodzakelijk is; hierover later meer. Volgens de Nota van Toelichting bij het Arbobesluit richt het bewuste artikel zich tot de machine. Dit artikel is voor de inspecteur een hulpmiddel om vast te stellen of een machine voldoet aan een aantal constructievoorschriften. Deze zijn afgestemd op het gebruiksdoel van de machine, zoals omschreven in de gebruiksvoorschriften. Met dit artikel in de hand kan worden voorkomen dat een vorkheftruck wordt gebruikt als hoogwerker of een graafmachine als hijskraan, tenzij de gebruiksvoorschriften aangeven dat dit wel kan en onder welke voorwaarden. Het al dan niet gebruiken van persoonlijke beschermingsmiddelen staat hier buiten.

Geharmoniseerd

Voor hoogwerkers bestaat er een Europese geharmoniseerde norm (NEN-EN 280). Indien een fabrikant overeenkomstig deze norm produceert is het aannemelijk dat de machine voldoet aan de fundamentele veiligheidseisen van de Europese machinerichtlijn en mag de CE-markering op de machine worden aangebracht. De meeste hoogwerkers zijn van een CE-markering voorzien, ook die waar de boete betrekking op had.

De geharmoniseerde norm stelt zeer specifieke eisen aan het werkplatform (de werkbak) en het daarbij noodzakelijke leuningwerk, maar zwijgt in alle talen over het gebruik van een veiligheidsgordel. Hij schrijft ook geen voorzieningen voor om de gordel aan vast te kunnen haken. Dat ligt ook voor de hand. Fundamentele veiligheidsvoorzieningen zijn in mijn ogen weinig fundamenteel als de gebruiker zich met een touw tegen vallen moet beveiligen.

Het artikel in het Arbobesluit dat zich richt op het voorkomen van valgevaar (art. 3.16) zegt dat het werken op hoogte moet gebeuren vanaf een veilig(e) steiger, stel- ling, bordes of werkvloer. In de bijbehorende beleidsregel zijn de criteria voor leuningwerk aangegeven. De werkbakken van hoogwerkers voldoen hieraan. Sterker nog, dit leuningwerk is 1,10 m hoog in plaats van de in de beleidsregel genoemde 1 m.

Het doet vreemd aan, dat een boete wordt gegeven terwijl ruimschoots wordt voldaan aan de kernvoorschriften over valgevaar.

Rest de vraag of het gebruik van een veiligheidsgordel noodzakelijk is. De fabrikanten/leveranciers vinden kennelijk van wel. Bijna zonder uitzondering geven zij in hun schriftelijke gebruiksinstructie het verplichte gebruik van de veiligheidsgordel aan. Maar dezelfde instructie maakt geen melding van in welke situaties en waarom. Ik heb al aangegeven dat het leuningwerk van een werkbak ruimschoots aan alle voorschriften voldoet.

Je mag er dan vanuit gaan dat de door de fabrikant uitgevoerde risico-inventarisatie en -evaluatie aangeeft in welke situaties het gebruik van een veiligheidsgordel desondanks noodzakelijk is. Dat is echter niet het geval.

Aannemelijk is dat de veiligheidsgordel in elk geval niet dient om onveilige handelingen te legaliseren, zoals het op de leuningen staan of uit de werkbak klimmen. Ook niet om de wind te trotseren, want bij harde wind moeten de werkzaamheden worden gestaakt. En valt een hoogwerker om, bijvoorbeeld door instabiele opstelling, dan kun je beter niet aan de werkbak vast zitten.

Aanvaardbaar

In de onderstaande situaties zou een veiligheidsgordel nut kunnen hebben:

– bij het verrijden van een hoogwerker op oneffen terrein met de werkbak op hoogte, waardoor de gebruiker enigszins kan worden gelanceerd;

– idem bij onverwachte bewegingen van de werkbak als gevolg van de elasticiteit van de giek en de bewegingssnelheid;

– een zodanig(e) defect/beschadiging aan het hydraulische of mechanische systeem dat de werkbak kantelt en de gebruiker eruit kan vallen.

We gaan ervan uit dat het laatstgenoemde risico door onderhoud en periodieke keuringen tot aanvaardbare proporties kan worden teruggebracht. Bij de andere twee is dat niet het geval, deze betreffen louter het gebruik van de machine. In beide gevallen moet de persoon in kwestie weliswaar eerst 1,10 m hoog leuningwerk passeren, maar een veiligheidsgordel kan een toegevoegde waarde hebben.

Draaien we de klok niet flink terug door de hiervoor genoemde risico�s te willen wegnemen met een persoonlijk beschermingsmiddel, een oplossing met de laagste rangorde in veiligheid? Of kan je verwachten dat produceren volgens een geharmoniseerde norm borg staat voor een in alle opzichten veilige machine?

Als dat niet zo is, is er werk aan de winkel. Welnu, de inspecteur van de Arbeidsinspectie heeft kennelijk vastgesteld dat bepaalde handelingen valgevaarlijk zijn. Mag je dan verwachten dat hij de veiligheid van de machine, en daarmee de gevolgde CE-procedure, nader onder de loep neemt, in plaats van te kiezen voor de gemakkelijke weg van de veiligheidsgordel?

Coördinator Aboma+Keboma, Ede

knegt@aboma.nl

Reageer op dit artikel