nieuws

Den Haag krijgt mooie, dure tramtunnel

bouwbreed

De onvermijdelijkheid van de Tramtunnel in de Haagse binnenstad blijkt op een excursie van de Betonvereniging. Voor zon dertig deelnemers zet ir H. Vergouwen, projectdirecteur van Dienst Stadsbeheer van de gemeente Den Haag, voorafgaande aan een rondgang door de tunnel, onder meer uiteen waarom die tunnel er moest komen.

De ambitieuze plannen van de gemeente voor de binnenstad van Den Haag begin jaren negentig vormen de kiem voor het project. Meer winkelen, meer wonen, meer kantoren betekent opwaarderen van het openbaar vervoer. Nog intensiever gebruik van de kruising Spui­Kalvermarkt vroeg echter om een ondergrondse oplossing.

Met een 1200 meter lange ondertunneling van de tram vanaf NS­station Den Haag Centraal was ook een tweede knooppunt bij de Grote Markt op te lossen. Het grootwinkelbedrijf bedong een ondergrondse parkeerfaciliteit voor een 450 tot 500 plaatsen en de gemeenteraad sprak zich uit voor aanleg van het project.

De gemeente heeft het maken van het ontwerp uitbesteed aan SAT Engineering. Om binnen het budget van 280 miljoen gulden te blijven is bij de gekozen methode van aanleg (wanden­dak methode) voor bepaalde delen van het traject een oplossing voorzien die stempeling van de wanden en waterafsluiting van de bodem daartussen combineerde, de zogenoemde groutboog. Bij de aanwijzing op 20 juli 1995 is uitgebreid met de markt overlegd over de risico�s van deze methode.

Volgens Vergouwen is toen duidelijk gemaakt dat de gemeente het risico van de stempelfunctie zou nemen terwijl de succesvolle aannemer in zou staan voor de waterremmendheid.

Na de aanbesteding op 28 augustus 1995 is het werk op 9 februari 1996 gegund aan Tram Kom v.o.f. Deze aannemerscombinatie met Ballast Nedam Infra, Strukton Betonbouw bv en Van Hattum en Blankevoort zou voor 280 miljoen gulden Het Souterrain aanleggen. Medio 2000 zou de eerste tram erdoor gaan. “Het is allemaal anders gelopen”, stelt Vergouwen.

Zandvoerend

Op 19 februari 1998 is tijdens ontgraven op het diepste niveau van de tramtunnel in de groutboog een lek ontstaan. Daar was wel een scenario voor, maar het lek bleek tegen de verwachtingen in niet onder controle te krijgen. Het lek werd zandvoerend en naast de tunnel traden verzakkingen op. Tot juli 2000 is gepraat, gestudeerd, overlegd, bezien en afgewogen hoe verder te gaan. “Zo�n plan moet rijpen”, verklaart Vergouwen de ruim twee jaar die daarmee verloren zijn gegaan.

In juli 2000 is met Tram Kom een nieuw afbouwcontract overeengekomen. Voor 166,2 miljoen gulden zou de aannemerscombinatie de tunnel volgens hun werkmethode afbouwen met oplevering op 19 oktober 2004. Om risico van lekken te beperken werden de diepe gedeelten ontgraven onder luchtoverdruk. De totale kosten bedroegen daarmee 460 miljoen gulden. Volgens Vergouwen staat de teller momenteel op 235 miljoen euro. Met 518 miljoen gulden is dat bijna twee keer zoveel als bij de gunning in 1996 voorzien.

Opleverdatum

De focus van projectdirecteur ing. J. van Dongen van Tram Kom is gericht op de opleverdatum van 19 oktober 2004. Het moeten ontgraven onder luchtdruk heeft invloed gehad op delen van het ontwerp. Vloeren zijn dikker uitgevoerd en er zijn voorzieningen aangebracht om het moment dat ontstaat bij opbolling van de vloeren niet op de wanden over te dragen, het zogenoemde lijnscharnier.

De zorg voor veiligheid en gezondheid van de mensen die onder overdruk werken is groot geweest. In oktober 2001 is begonnen met ontgraven onder overdruk. In april dit jaar zijn de compressoren uitgezet. “Alles is uitstekend verlopen. Er is 35.000 manuren onder overdruk gewerkt en er heeft zich maar een enkel incident voorgedaan. Dat betrof iemand die in de nooddecompressieunit is gedaan omdat hij zich niet aan de regels had gehouden”, zegt Van Dongen.

Lopend vanaf de ingang van de Tramtunnel aan de Prinsengracht wordt al wel duidelijk dat er nog veel moet gebeuren.

De ruwbouw van het station Grote Markt is in grote lijnen klaar. Het is een grote open ruimte. Boven de randen van de perrons wordt gewerkt aan aanleg van wat �de licht en levenslijn� wordt genoemd. Het is een lange stalen ligger waarlangs kabels lopen. Ook is er verlichting en camera�s aangebracht. De diepwanden die de zijkant van het station vormen worden niet apart afgewerkt. Er komt wel een epoxycoating op. De wanden zullen door strijklicht worden aangelicht. Toen de bemaling werd afgezet zijn in deze wanden kleine lekkages opgetreden. Die bevinden zich op de aansluitingen van de panelen die tijdens de aanleg om en om zijn gemaakt. Dat geeft lelijke plekken op de wanden. Al die lekken en lekjes zullen nog worden afgedicht. “Er moet nog heel wat gebeuren voordat volgend jaar oktober de eerste tram met betalende passagiers er doorheen kan. Vooral de komende tijd als er twee contractanten ­ de bouwer en de spoorbouwer ­ in de tunnel bezig moeten zijn, maakt het afbouwschema nogal scherp”, zegt Van Dongen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels