nieuws

Professioneel inkopen door lagere overheden loont

bouwbreed

Het inkoopbeleid van de overheid is de laatste maanden veelvuldig in het nieuws. De parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid is wat dit betreft het meest in het oog springend. In de dagelijkse praktijk worden bij het inkoopproces van lagere overheden een aantal bedreigingen en organisatorische belemmeringen gesignaleerd. Het professionaliseren van het inkoopproces is volgens Paul Geraeds en Pepijn van Wijmen de oplossing.

Inkoop van producten en diensten is een wezenlijk onderdeel van vrijwel ieder bedrijfsproces. Het maakt niet uit of het een onderneming of een overheidsinstelling betreft. Echter, waar de private sector al jaren veel aandacht heeft voor haar inkoopfunctie, lijkt de Nederlandse overheid achter te blijven bij het ontwikkelen van een gestroomlijnd inkoopbeleid, terwijl zij jaarlijks voor miljarden euro’s inkoopt. Het inkooppakket van bijvoorbeeld een gemeente varieert van voorzieningen in de openbare ruimte tot het leasen van vuilniswagens, van de bouw van scholen tot de aanschaf van potloden. Reden genoeg om eens kritisch te kijken naar de inkoopfunctie van de overheid.

Inkopen in het kader van omvangrijke en complexe projecten, bijvoorbeeld de aanleg van infrastructuur, maken deel uit van het inkooppakket van de overheid. Zulke mega­operaties trekken volop de publieke aandacht. Het betreft immers gemeenschapsgeld en doorgaans spelen grote belangen. Er zijn twee ontwikkelingen aan de orde die, indien hierop niet juist wordt gereageerd, een bedreiging vormen.

Europese regelgeving

De integriteit van de overheid wordt in twijfel getrokken. Er worden de laatste tijd vraagtekens gezet bij de transparantie en de zuiverheid van aanbestedingsprocedures van de overheid. Juist vanwege het publieke karakter van hun uitgaven is het van groot belang dat overheden integer en zorgvuldig inkopen. Daarnaast wordt Nederland in toenemende mate onderworpen aan Europese regelgeving. Dit uit zich onder meer in Europese regels voor aanbesteding. Overheden worden verplicht om boven bepaalde drempelbedragen Europese aanbestedingsprocedures te volgen. Overtreding van deze regels kan leiden tot een reprimande van het Europese hof en de verplichting om alsnog conform de regels aan te besteden. Bovendien kan dit de betrokken overheid in termen van planning en financiering duur komen te staan als zij aanbieders schadeloos moet stellen. De trend is dat het toezicht strenger wordt en dat vaker schadevergoedingen worden geëist.

Met name de lagere overheden beschikken vaak niet over voldoende kennis van de Europese aanbestedingsregelgeving en ontberen de noodzakelijke kennis van inkooptrajecten. Kennis van beiden is nodig is om een goed inkoopbeleid te ontwikkelen en een adequate inkoopfunctie neer te zetten.

In de praktijk blijkt dat de inkoopkennis dikwijls uit de overheidsorganisaties is verdwenen of versnipperd is geraakt. Het komt voor dat de kwaliteit van het inkooptraject afhankelijk is van de capaciteit en kundigheid van één betrokken medewerker. Per dienst of sector wordt vaak zeer verschillend gehandeld. Bovendien blijkt het inkoopbeleid veelal verouderd en onvoldoende nageleefd en zijn de processen rondom inkoop en aanbesteding niet eenduidig en organisatiebreed vastgelegd. Hierdoor is het vaak niet duidelijk wie welke inkoopbeslissingen moet en mag nemen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels