nieuws

Bouwregelgeving brandveiligheid faalt

bouwbreed

Volgens het rapport Grote Branden van het Nationaal Centrum voor Preventie (NCP) is er sprake van een significant stijgende lijn in de omvang van materiële en bedrijfsschade door grote branden. Onderzoek van het Verbond van Verzekeraars toont bovendien aan dat de bouwregelgeving op het gebied van brandveiligheid faalt. Robbert Coops trekt een parallel tussen de overheid en de brandschadeverzekeraars.

In die stijgende lijn past de brand als die van de Koningkerk in Haarlem. Of die van vorig jaar in Lelystad, waar het kantoorpand van het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling in vlammen opging. Om maar te zwijgen van de brandschade in Volendam en Enschede. Het Verbond van Verzekeraars heeft onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de schade­omvang bij grote branden te verminderen. Dat onderzoek met vaak schokkende resultaten is onlangs gepresenteerd.

Het Rapport Grote Branden ­ opgesteld door het NCP ­ signaleert de toename van het aantal grote branden in de periode 1996 ­ 2001. Er is sprake van 500 branden met een schade van meer dan één miljoen euro. In totaal gaat het om verzekeringsschade van 2.458 miljoen euro, die vooral veroorzaakt is door branden in industriegebouwen (49 procent), winkels (23 procent) en scholen (9 procent). Dat relatief kleine aantal is overigens verantwoordelijk voor 60 procent van de totale brandschade, een reden te meer om alert te zijn op het voorkomen dan wel verminderen van dergelijke branden. De veroorzakers zijn vooral brandstichting of defecte dan wel verkeerde gebruikte installaties en apparaten.

Gedogen

Opvallend is het dat bij eenderde van de onderzochte branden de vergunningverlening van de overheid niet in orde bleek te zijn. Ook de vereiste preventie wordt niet of niet voldoende nageleefd. “Bedrijven en instellingen die zich niet bekommeren om de preventie­eisen van de overheid zullen over het algemeen ook geen aanvullende preventieve maatregelen treffen om schade te beperken. Als er dan brand ontstaat, is de kans op een grote brand groot”, constateert het NCP­rapport laconiek. Dat vaak ook de brandweer niet op de hoogte is van de afgegeven vergunningen op dit gebied heeft te maken met de gebrekkige samenwerking en informatieverstrekking. Op dat punt valt veel te verbeteren, bijvoorbeeld door een betere communicatiestructuur tussen brandweer en verzekeraars op te zetten. De opstelling van de overheid ten opzichte van brandveiligheid wordt in het rapport gekarakteriseerd als ‘gedogen’. En die houding zou ­ na de al gememoreerde rampen in Enschede en Volendam ­ niet meer aanwezig mogen zijn. Het rapport constateert dan ook dat er merkbaar sprake is van een actievere overheid op het terrein van vergunningverlening, controle en handhaving. Het onderzoek van het Verbond van Verzekeraars constateert ook dat de bouwregelgeving op het gebied van brandveiligheid faalt. De regelgeving is onduidelijk, onder andere omdat deze verspreid is over verschillende bronnen; daarbij is er sprake van lacunes in de procedures. Op grond van het Bouwbesluit uit 1992 eist de overheid bijvoorbeeld dat ieder gebouw is opgedeeld in brandcompartimenten. Die voorwaarde is bedoeld voor persoonlijke veiligheid en beheersbaarheid van de brand, maar niet voor schadebeperking. Uit onderzoek van het Nederlands Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding (Nibra) blijkt dat deze compartimentering bij 50 procent van de grote branden faalde. Dat komt vooral door het niet­functioneren van de zelfsluitende, brandwerende deuren, die vaak geblokkeerd of verwijderd waren. Daarbij komt dat geen van de gebouwen waarin grote branden ontstonden was voorzien van een door het NCP gecertificeerde brandbeveiligingsinstallatie. Maar de oorzaak van de toename van grote branden is zeker niet alleen toe te schrijven aan de overheid als regelgever of handhaver. Ook de brandverzekeraars hebben door de felle onderlinge concurrentie de afgelopen jaren gekozen voor omzet boven de kwaliteit van de verzekerde risico’s. Dit heeft weliswaar geleid tot lagere premies, maar ook tot verminderde aandacht voor preventie. Er bestaat opvallend weinig risico­informatie bij de verzekeraars.

Vertaalslag

Overheid en brandschadeverzekeraars schenken te weinig aandacht aan preventie, waardoor de verzekerden uit zichzelf ook niet makkelijk iets aan preventie zullen gaan doen. Voor de verantwoordelijken in bedrijven en instellingen zal zichtbaar moeten worden gemaakt welke eigen verantwoordelijkheid er bestaat op het gebied van brandveiligheid, het voorkomen van rampen en het beheersbaar maken van brandschade. Het NCP maakt in ieder geval duidelijk dat er op basis van een reeks van aanbevelingen op dit terrein vooral veel te doen valt. De vertaalslag in concrete acties, waarbij alle partijen hun verantwoordelijkheid zullen moeten grijpen.

Drs. Robbert Coops is sociaal geograaf en algemeen directeur van HVR PA/PR in Den Haag Schade branden in periode 1996­2001 meer dan 1 miljoen euro

Drs. Robbert Coops is sociaal geograaf en algemeen directeur HVR PR/PA in Den Haag.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels