nieuws

Vos: NMa móet Vinex opnieuw onderzoeken

bouwbreed

den haag ­ De koper betaalt zeker 25.000 euro te veel voor zijn nieuwbouwwoning. Geld dat verdwijnt in de zakken van gemeentes en projectontwikkelaars. Dit fenomeen dreigt opnieuw bij stedelijke vernieuwing en dat moet het Rijk kost wat kost voorkomen, stellen enquêtecommissieleden Vos en Duivesteijn.

De burgers zijn de dupe van het gebrek aan marktwerking op Vinex­locaties. “Zij kopen lucht en iemand anders rijdt daarmee weg”, zegt Duivesteijn. Volgens het lid van de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid vloeit nu teveel geld weg. Concurrentie tussen ontwikkelaars beperkt zich tot de grondverwerving, waarmee zij een monopoliepositie bemachtigen.

Zo is het begin jaren negentig op de Vinex­locaties gegaan en de commissie vreest opnieuw een run op gronden zodra het nieuwe kabinet prioriteiten in de oude wijken bekendmaakt.

De commissie maakt zich vooral zorgen over het gebrek aan controle. Geen enkele instantie hield toezicht op de gang van zaken op de grote uitleglocaties bij de steden waar een halfmiljoen huizen worden gebouwd. Het Rijk steekt ruim drie miljard euro in deze bouw, maar verzuimt te kijken waar het geld blijft.

Pakje boter

Hier had een taak gelegen voor het ministerie van VROM, de Fiscale inlichtingen en opsporingsdienst, justitie, de Nederlandse mededingingsautoriteit en de gemeenten. “Het is toch van de zotte dat de productie van een pakje boter beter is geregeld dan van een nieuwbouwwoning”, vindt Duivesteijn.

De gemeenten hebben een dubbelrol als mede­ontwikkelaar via het grondbedrijf en toezichthouder. “Dat is een weeffout”, zegt Vos. “Het is toch raar dat Amsterdam met een integriteitsbureau alle bouwprojecten screent, maar niemand toezicht houdt op de ontwikkeling van IJburg, omdat daar het grondbedrijf in participeert. De gemeenteraad speelt de rol van raad van commissarissen, waardoor de democratische controle op de kwaliteit verloren gaat”, vult Duivesteijn aan.

Vragenlijst

De commissie is geschokt over de houding van gemeenten. Illustratief is de omgang met de vragenlijst van de enquêtecommissie over de marktwerking op Vinex­locaties. Deze was gestuurd aan het college van burgemeester en wethouders, maar werd consequent ingevuld door de projectleider van de betreffende locatie. “Dat is of je de aannemer vraagt of je teveel betaalt voor het opgeleverde werk”, aldus Duivesteijn. De commissie baalt ervan dat ze niet meer gegevens boven water heeft gekregen over de huizenprijzen. Vos: “Het is een black box, waarin geld verdwijnt zonder dat duidelijk is waarheen.” De brancheorganisatie voor ontwikkelaars, Neprom, heeft altijd ontkend veel winst te maken op Vinex­locaties. “De Neprom bestrijdt het wel met woorden, maar nooit met feiten. We hebben nog nooit alle cijfers van één Vinex­locatie op tafel gezien. Ontwikkelaars kunnen wel zeggen dat ze meebetalen aan sociale woningbouw en openbare voorzieningen, maar hard bewijs is nog niet geleverd”, stelt Duivesteijn. Als leidraad hanteert hij een oud onderzoek van adviesbureau Tauw, dat een gat van 60.000 gulden constateerde tussen de kostprijs en de verkoopprijs. Hij is ervan overtuigd dat in de woningbouw meer onregelmatigheden voorkomen dan in de wegenbouw.

De commissie is bang dat de geschiedenis zich herhaalt bij de stedelijke vernieuwing. Ook daar kopen projectontwikkelaars zich, volgens Vos en Duivesteijn, in om een monopoliepositie te verwerven.

Kartelpolitie

Eén van de aanbevelingen van de commissie is dan ook een nieuw onderzoek van de kartelpolitie naar de marktwerking op Vinex­locaties. De opdracht moet wel fundamenteel anders zijn dan bij een eerder onderzoek. De NMa kan zich dan niet verschuilen achter het argument dat ze al in deze materie zijn gedoken en geen overtredingen van de Mededingingswet hebben geconstateerd. Volgens de commissie koos de NMa een verkeerde invalshoek door een vergelijking te maken met de bestaande woningvoorraad. De commissieleden willen nu wel eens precies weten of en hoeveel de burger te veel betaalt en verwachten van de kartelpolitie de vinger op de zere plek te leggen.

‘De koper betaalt zeker 25.000 euro te veel ‘

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels