nieuws

Twijfel over originaliteit Inktpot­ontwerp

bouwbreed

utrecht ­ Aan de vooravond van de heropening van het ingrijpende gerenoveerde Hoofdgebouw III van de Nederlandse Spoorwegen in Utrecht ­ De Inktpot ­ is twijfel ontstaan over de originaliteit van het ontwerp van George Willem van Heukelom.

Het gebouw lijkt wel heel sterk op een ontwerp van de Finse architect Eliel Saarinen, ontdekte oud­persvoorlichter Wim Binnendijk van NS.

“Verrek, in dat gebouw heb ik 35 jaar gewerkt”! dacht Binnendijk bij het zien van een ansichtkaart met het nooit uitgevoerde ontwerp uit 1908 voor het Finse parlementsgebouw. De oud­persvoorlichter was verbijsterd over de gelijkenis met De Inktpot, het voormalige Hoofdgebouw III van NS in Utrecht. “Heeft de architect van De Inktpot, George van Heukelom, plagiaat gepleegd?”, vraagt Binnendijk zich af.

‘Puur bij toeval’ ontdekte Binnendijk de ansichtkaart in het architectuurmuseum in de Finse stad Hvitträsk. Op de kaart staat het ontwerp waarmee de Finse architect en ontwerper Eliel Saarinen in het begin van de vorige eeuw een prijsvraag won. “De gelijkenis kan geen toeval zijn”, meent Binnendijk. “Het is exact hetzelfde gebouw. Alleen de leeuwen op het ontwerp van Saarinen ontbreken in Utrecht.”

Hij vermoedt dat Van Heukelom zich ‘op z’n minst zeer zwaar heeft geleund’ op het tien jaar oudere ontwerp. “Net als Van Heukelom ontwierp Saarinen spoorwegstations. Het waren bovendien tijdgenoten. Het kan goed zijn dat ze elkaar hebben ontmoet.”

Van Heukelom, chef van de Dienst van Weg en Werken van de Staatsspoorwegen, kreeg in 1917 de opdracht in Utrecht een nieuw hoofdkantoor te bouwen. Volgens de overlevering, opgetekend in een boek dat zijn echtgenote een jaar na zijn dood in 1952 schreef, schetste de architect het hoofdgebouw in één keer, als in een visioen. “Terwijl hij een bespreking had met een van zijn ingenieurs zag hij het opeens voor zich en tekende, al pratende met en luisterende naar de ander ­ op een vloei dat daar toevallig voor hem lag ­ in grote contouren het gebouw, zoals hij het innerlijk ­ als in een droom ­ zag opdoemen.” “Tja”, zegt Binnendijk. “Die passage komt nu wel in een heel ander licht te staan. Temeer daar het vloeiblad waarop Van Heukelom zijn ontwerp geschetst zou hebben, zoek is.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels