nieuws

Gloeiendhete bodem minimaliseert vervuiling

bouwbreed

zwijndrecht ­ Verhitten van de bodem totdat het grondwater het kookpunt heeft bereikt, blijkt een effectieve maatregel voor vervuiling in slecht doorlatende bodemlagen. De in de Verenigde Staten beproefde saneringstechniek werd met succes toegepast op het voormalige Tomado­terrein in Zwijndrecht.

Het voormalige terrein van metaalwarenfabriek Tomado kent een roerig verleden. Medio jaren negentig bleek de bodem waarop inmiddels 29 woningen waren gebouwd zwaar vervuild te zijn met ontvettingsmiddelen. De midden in een woonwijk gelegen huizen werden onteigend en stonden vervolgens jaren leeg voordat de Dura Vermeer Groep het vervuilde terrein in 2000 voor 1,4 miljoen euro van de provincie Zuid­Holland kocht. Daarmee verplichtte Dura Vermeer zich tot grond(water)sanering, waarbij het de kosten wilde financieren uit de verkoop van de bestaande woningen. Het terrein zou daarbij tot 4 meter diepte worden ontgraven.

Damwand

“We hebben een 350 meter lange damwand om het gebied geslagen en de locatie vaksgewijs ontgraven. Tussen januari 2001 en maart 2002 is in totaal 35.000 kuub vervuilde grond vervangen door schone grond” licht projectleider M. Kolle van Terravista, onderdeel van Vermeer Milieutechniek, toe in een van de huizen die tijdelijk als bouwkeet fungeert.

Bij 24 van de 29 woningen was deze ingreep afdoende, maar bij 5 woningen werd bij nader onderzoek toch nog bodemverontreiniging aangetroffen. “Het ging om hoge concentraties gechloreerde koolwaterstoffen, variërend van 300 tot 700 milligram, waarbij zelfs DNAPL­verontreiniging, de aanwezigheid van puur product in de ondergrond, werd aangetroffen”, verklaart Kolle.

Noodgedwongen moest Dura Vermeer op zoek naar een oplossing voor deze tegenvaller. Eind 2002 werd Six Phase Heating geselecteerd, een saneringsmethode waarbij het reinigen van vervuilde grond gebeurt door het verhitten van de bodemlagen. Het streven was de vervuiling terug te brengen tot 3 milligram, waarna door grondwatersanering de restvervuiling zou worden aangepakt.

Extractiefilters

Kolle: “Andere opties zijn overwogen. Opnieuw ontgraven tot negen meter, zou sloop van de woningen tot gevolg hebben. Biologische reinigingsmethoden zouden jaren vergen.”

In totaal werd in Zwijndrecht 2000 kubieke meter grond tot een diepte van 9 meter verwarmd tot maximaal 110 graden Celsius. Het verhitten gebeurde tot grondwaterniveau, oftewel één meter onder maaiveld. “Verhitting verhoogt de mobilisatie van chloorhoudende oplosmiddelen waaronder tri. Door de stoomvorming verdampt de verontreiniging, die vervolgens wordt afgevangen door extractiefilters” licht Kolle toe, wijzend op het grijze buizensysteem in de achtertuin.

Het verhitten, wat aan energiegebruik ongeveer 10 euro per kubieke meter kost, gebeurt door 16 elektroden aan te brengen in holle, stalen pijpen en die 9 meter diep in de bodem te laten zakken. Na 18 dagen bereikte het grondwater zijn kookpunt. Binnen tien weken liep de verontreiniging terug van 300 naar de gewenste 3 milligram. Op dit moment is het wachten tot het grondwater voldoende is afgekoeld, waarna de laatste 3 van de in totaal 17 waterputten kunnen worden geslagen.

“Na drie weken ‘afkoelen’ bedraagt de temperatuur van de extractielucht nog altijd 40 graden en is de grondwatertemperatuur tot 90 graden gedaald. Kolle: “Per week zakt de temperatuur gemiddeld zo’n 2 graden, door het onttrekken van grondwater gebeurt dat nu wat sneller.”

De projectleider is zeer te spreken over deze methode. “Stoomextractie is wel iets heel anders dan bodemluchtextractie. Je onderschat hoe snel deze methode werkt en welke concentraties daarbij vrijkomen.” Toch is een aantal punten nog voor verbetering vatbaar, meent hij. “Met betrekking tot de energiehuishouding kunnen we nog een optimalisatieslag maken. De energie die de extractie­ en verwarmingssystemen genereren, kan efficiënter worden ingezet. Daarnaast hebben we nog niet alle concepten uitontwikkeld en weten we nog niet wanneer we kunnen stoppen met verwarmen. We zijn hier uiteindelijk op 0 milligram uitgekomen, terwijl 3 milligram had volstaan.”

In de achtertuin staat een container met de benodigde elektrische apparatuur. Kolle: “Het is vooral een zoeken naar de meest efficiënte voltage. We beginnen met 150 volt, maar afhankelijk van de weerstand van de bodemlagen moet dat worden opgevoerd. Vanuit het hoofdkantoor in Hoofddorp kunnen we dit proces bijsturen, het zogenoemde fine­tuning gebeurt ter plekke.” De centrale is berekend om 10.000 kuub grond te verwarmen. “Wat we hier hebben gedaan is dus maar een fractie van de capaciteit.” Dura Vermeer verwacht dat de onzichtbare reinigingsmethode vooral haar toegevoegde waarde zal bewijzen in verontreinigde binnenstedelijke gebieden. Terravista werkt momenteel aan een handboek voor adviseurs om de koudwatervrees weg te nemen. “Onbekend maakt onbemind” weet Kolle.

De reinigingsmethode leent zich bij uitstek voor grote groepen koolwaterstoffen waaronder gechloreerde verbindingen maar ook olieachtige verontreinigingen zijn aan te pakken. “Six Phase Heating is een oplossing voor bodemvervuiling in slecht doorlatende bodemlagen, vooral verontreinigde kleibodems, omdat hier de elektrische weerstand lager is.” Tot een diepte van circa 35 meter is deze saneringsmethode controleerbaar uit te voeren, meent hij.

De projectleider noemt de methode “absoluut concurrerend. De kosten zijn vergelijkbaar met ondiep ontgraven.” Van de 29 woningen zijn er inmiddels 24 verkocht, het grootste gedeelte daarvan is reeds bewoond. De resterende 5 woningen gaan dit voorjaar in de verkoop.

Six Phase Heating

Six Phase Heating is een in de Verenigde Staten ontwikkelde bronverwijderingstechniek, waarbij met behulp van in de bodem aangebrachte elektroden de bodem tot 100 graden Celsius verhit wordt. De naam verwijst naar het splitsen van traditionele drie­fase wisselspanning in zes­fase wisselspanning. Elk van de zes separate fasen wordt aangesloten op, in zeshoekvormen geplaatste elektroden (met een effectieve diameter van circa 15 meter) binnen het verontreinigde gebied. Door de gelijkmatige verwarming worden de slecht doorlatende bodemlagen als eerste verwarmd vanwege hun lagere elektrische weerstand, juist waar de verontreinigingen zijn geadsorbeerd. Door de stoomvorming wordt deze verontreiniging gemobiliseerd door in­situ strippen. Waterdamp fungeert daarnaast als draaggas voor te verwijderen verontreinigingen waardoor ook zwaardere componenten als kerosine en diesel worden verwijderd.

De reinigingsmethode is ontwikkeld door Battele en door CES in de markt gezet. Terravista, onderdeel van de Dura Vermeer Groep, beschikt over een exclusieve licentie in de Benelux en heeft de ‘first right of refusal’ voor andere Europese landen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels